Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

wyłączenie banerów

"Nadzieja na przetrwanie" - reportaż Urszuli Żółtowskiej-Tomaszewskiej o Archiwum Getta Warszawskiego - jednym z najważniejszych świadectw o życiu i zagładzie Żydów polskich w czasie II wojny światowej

Zamknięta w getcie warszawskim w czasie drugiej wojny światowej inteligencja żydowska zajęła się dokumentowaniem życia odciętego od świata miejsca. Inicjatorem tych działań był m.in. Emanuel Ringelblum, historyk, działacz społeczny i publicysta, twórca tzw. Archiwum Getta Warszawskiego. Nazywane też "Archiwum Ringelbluma" stanowi dzisiaj jedno z najważniejszych świadectw o życiu i zagładzie Żydów polskich w czasie II wojny światowej. To było nieposłuszeństwo intelektualne. "Ringelblum chciał powiedzieć, że opór daje poczucie sensu, bo wyrywa ich z życia na co dzień, życia, które sprowadzało się do troski o przeżycie. W tej aktywności ludzie wykraczali poza siebie. Brali cząstkę odpowiedzialności za swoją wspólnotę i tym samym za jej przyszłość". Gromadzono wszystko, co się dało: druki urzędowe, prasę konspiracyjną, ulotki, utwory literackie, pamiętniki, rysunki, fotografie. Z inspiracji pracowników Archiwum rozpisywano ankiety i kwestionariusze we wszystkich środowiskach getta. Zobacz więcej na temat: 

Kilkaset godzin w "Elden Ring". Czy gra zasługuje na maksymalną notę?

Od premiery "Elden Ring" minęły już prawie dwa miesiące.  Do tej pory najnowszy tytuł od FromSoftware nabyło ponad 12 milionów graczy, a liczba nowych "Zmatowieńców" wciąż się powiększa. Krytycy nie kryli zachwytów i wiele szanowanych serwisów wystawiło grze maksymalną notę. Inaczej do tematu podeszli gracze, których opinia zauważalnie rozmija się z ocenami popularnych serwisów. Wraz z Bartkiem "Bartem" Jakubczykiem spędziliśmy w "Elden Ring" setki godzin i tym samym postaramy się odpowiedzieć na pytanie, czy nowy hit Hidetaki Miyazakiego faktycznie zasługuje na najwyższe noty. Zobacz więcej na temat: 

"Pieśni żalu" - reportaż Joanny Sikory o pieśniach wielkopostnych

Przekazywane z pokolenia na pokolenie, wyśpiewywane z ręcznie przepisywanych książek. Pieśni wielkopostne przypominają o sensie pokuty. Wybrzmiewają w nich opisy pojmania, męki i ukrzyżowania Chrystusa. Te już od wieków oddziaływały silnie na wyobraźnię twórców zarówno muzyki klasycznej, jak i ludowej. Ich archaiczne formy są przykładem żywej tradycji. W czasie Wielkiego Postu pieśni były śpiewane kiedyś w domach i kościołach. Dziś są tam obecne, ale nie w takim wymiarze jak dawniej. Najstarsze pokolenie wciąż pamięta, jak śpiewało się je przez wiele godzin. Okazją do wspomnień był Przegląd Pieśni Wielkopostnych w Knyszyńskim Ośrodku Kultury. Zobacz więcej na temat: 

"Zakryte-odkryte" - reportaż Jakuba Tarki przygotowany z okazji 79. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim

W dzień 79. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim (19.04) w radiowej Jedynce nadaliśmy reportaż "Zakryte-odkryte" Jakuba Tarki. Impulsem do jego powstania była wystawa "Kryjówki. Architektura przetrwania" w warszawskiej Zachęcie. Temat Polaków ukrywających Żydów w czasie II wojny światowej jest nam dobrze znany. Przez lata powstało wiele książek, audycji, relacji o Sprawiedliwych i ludziach przez nich uratowanych. Mało natomiast mówi się o materialnych, namacalnych śladach działalności ratowania – kryjówkach. Nie chodzi tylko o strychy czy skrytki pod podłogą. Inwencja w tworzeniu kryjówek była ogromna. Żydzi byli ukrywani lub ukrywali się w ziemiankach, jaskiniach, na cmentarzach, a nawet w drzewach. Czy po dziesiątkach lat od zakończenia wojny skrytki te nadal istnieją? Okazuje się, że wiele z nich się zachowało. Odkrywają je od paru lat i upamiętniają dr Natalia Romik i dr Aleksandra Janus. Niedawno w Galerii Narodowej Zachęta otwarto wystawę, która upamiętnia "architekturę przetrwania" i determinację zarówno ukrywających, jak i ukrywających się.  Zobacz więcej na temat: 

Lądowanie w Londynie

19 kwietnia 1848 r. przygnębiony i przeczuwający kres kariery Chopin, wyjechał do Anglii. Skorzystał z zaproszenia swej szkockiej uczennicy, Jane Stirling. Spotkał tam wielu znajomych muzyków, którzy opuścili Paryż obawiając się gwałtownych wstrząsów politycznych, wśród nich swych dawnych uczniów, panią de Flahaut, Anglika Lindsaya Stopera i Norwega Thomasa Tellefsena. Jane Stirling zadbała o to, by przyjazdowi Mistrza nadano jak największy rozgłos. Pojawiło się więc wiele artykułów powitalnych w „Atheaneum” i „Musical World”. Wkrótce po przybyciu polski kompozytor stał się bardzo atrakcyjną postacią w salonach londyńskiej elity społecznej. Zapraszany był na rauty, podczas których grał na fortepianie, otrzymując za to 20 funtów. Początkowo nie brakowało mu pieniędzy, bowiem nie trudno było znaleźć arystokratki chętne do pobierania u niego lekcji. (md) Zobacz więcej na temat: 

„Ciągle pojutrze”

18 kwietnia 1848 r. George Sand napisała list do swego syna Maurycego, przekazując mu garść bieżących informacji dotyczących najbliższej rodziny: „[…] Widziałam dziś Solange. Czuje się dobrze i brzydnie w oczach, z okrągłościami i rumieńcami jej nie do twarzy”. Solange 28 lutego urodziła córeczkę, stąd kąśliwe uwagi pisarki dotyczące jej wyglądu. Po poważnym konflikcie z Clésingerami [Solange i jej mąż, Auguste], Sand skarżyła się: „Jest wciąż sarkastyczna i pełna ukrytych żalów, […] nie wzrusza mnie nic, co jej dotyczy. Jej mąż nie próbuje się ze mną widzieć”. Mimo nieporozumień rodzinnych, George podziwiała najnowszą rzeźbę swego zięcia, kolosalną statuę La Liberté, ofiarowaną społeczeństwu i ustawioną przed ratuszem. Nie omieszkała także napomknąć o jego zadłużeniu na 45.500 franków. Z pewną złośliwością poinformowała Maurycego o planach Chopina związanych z jego wyjazdem do Anglii, pisząc: „Chopin ciągle wyjeżdża pojutrze”. (md) Zobacz więcej na temat: 

Jedynkowe Przeboje Zbyszka Zeglera ODC. 5 Ania Dąbrowska i Coldplay

Jedynkowe Przeboje Zbyszka Zeglera ODC. 5 Ania Dąbrowska i Coldplay. W podcaście wykorzystano fragmenty utworów Ani Dąbrowskiej: Tego chciałam, Charlie, Charlie, Trudno mi się przyznać, Nigdy więcej nie tańcz ze mną, W spodniach czy w sukience, Johnny & Mary (z Nouvelle Vague), Nieprawda (Gromee Remix), W głowie, Porady na zdrady (Dreszcze) – wszystkie Sony Music Entertainment Poland, oraz Bawię się świetnie (Jazzboy Records), a także zespołu Coldplay: Adventure of a Lifetime, Paradise, Don’t Panic, Clocks, God Put a Smile Upon My Face, Hymn For The Weekend (z Beyoncé), The Scientist, Viva La Vida, Yellow i Magic (wszystkie Warner Music Poland) Zobacz więcej na temat: 

Jajko

Bez niego nie byłoby ani święconki, ani Świąt Wielkanocnych, i prawdopodobnie niczego innego też, bo z niego bierze się życie. Nazywane płynnym złotem, na polskiej wsi było bardzo cennym i wbrew pozorom rzadko jedzonym specjałem. Jajko – w Wielkanoc króluje na naszych stołach, symbolizując nowy początek i życie. A o symbolice jajka w kolejnym odcinku Źródłosłowu opowiada etnolog prof. Mariola Tymochowicz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zobacz więcej na temat: 

Drogi Ojcze!

17 kwietnia 1825 r. uzdolniona literacko 13-letnia Emilka, najmłodsza córka Mikołaja i Justyny Chopin, w prezencie imieninowym napisała dla ojca wiersz, pod którym złożyli swe podpisy 15-letni Frycek, 14-letnia Izabela i najstarsza Ludwika, licząca wówczas 18 lat. Tekst liczył 16 wersów i składał się z czterech zwrotek, a zaczynał się tak: „Drogi Ojcze! Zaledwie noc umknęła, ledwie dnieć zaczęło, // Już każde z Twoich dzieci gorąco pragnęło: // By złożyć swe życzenia na Ojcowskie łono, // Któremi to ku Tobie nasze serca płoną. - // Lecz cóż Ci drogi Ojcze znów dziś życzyć mamy? // Czyż nie to: co corocznie zawsze powtarzamy? // Prawda: że z wiekiem wzrasta wdzięczność i poznanie, // Lecz miłość, zawsze jedna na wieki zostanie”. Wprawdzie imieniny Mikołaja przypadały w dniu 15 kwietnia, ale rodzinna uroczystość miała miejsce dwa dni później. (md) Zobacz więcej na temat: 

"Podcast o niepełnosprawności" - odcinek 25.

Wojna w Ukrainie - potęguje cierpienie tych, którzy codziennie walczą o swój los i los swoich dzieci z niepełnosprawnościami. Trafiają do Polski, między innymi do Lasek. "Ośrodek w Laskach natychmiast zgłosił swoją gotowość na przyjęcie uchodźców - rodzin z dziećmi z dysfunkcją wzroku. Pierwsi uchodźcy przyjechali już po pierwszym tygodniu wojny, były to dzieci z Domu Dziecka z okolic Charkowa. Organizowaliśmy również zbiórki humanitarne dla sióstr w Żytomierzu i Starym Skałacie" - czytamy na stronie Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach. Zapraszam do słuchania tego odcinka podcastu i wspierania Dzieła Pomocy Niewidomym z Ukrainy, Krzysztof Kaczmarczyk. Zobacz więcej na temat: