Za "wybitne kreacje artystyczne, rozsławianie muzyki polskiej w kraju i za granicą oraz przybliżanie jej milionom słuchaczy Polskiego Radia" - oto kryteria, którymi kieruje się publiczny nadawca, wybierając laureata Diamentowej Batuty. Prestiżowe wyróżnienie po raz pierwszy przyznano w 1995 roku, i to od razu dwukrotnie.
Pierwszy był Jan Krenz. Oto jego sylwetka:
- Studiował fortepian u Zbigniewa Drzewieckiego, kompozycję u Kazimierza Sikorskiego, a dyrygenturę u Kazimierza Wiłkomirskiego.
- Był asystentem Grzegorza Fitelberga, zaś w 1953 roku został jego następcą na stanowisku dyrektora i dyrygenta Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Od 1968 roku był szefem Teatru Wielkiego w Warszawie.
- Był kompozytorem, autorem muzyki filmowej (m.in. "Eroica", "Zezowate szczęście" czy "Kanał") oraz symfonicznej, oratoryjnej i kameralnej. Jego instrumentacja "Masek" Karola Szymanowskiego została okrzyknięta "V Symfonią" kompozytora.
- Laureat Nagrody Honorowej "Koryfeusz Muzyki Polskiej".
Niedługo po Janie Krenzu nagrodzony został Stefan Rachoń:
- Skrzypek, dyrygent, aranżer. W 1945 roku założył w Warszawie Orkiestrę Polskiego Radia. Wraz z nią dokonał tysięcy nagrań muzyki klasycznej oraz rozrywkowej i wystąpił na najważniejszych festiwalach polskiej piosenki.
- W 1974 roku otrzymał Złoty Mikrofon za "czterdzieści lat działalności muzycznej na antenie radiowej oraz dorobek i poziom Orkiestry Polskiego Radia".
Kolejną Diamentową Batutę wręczono w 1997 roku, a otrzymał ją Stanisław Wisłocki:
- Studia muzyczne rozpoczął we Lwowie, potem w Rumunii. Wrócił do Polski w 1945 roku. W Warszawie założył orkiestrę kameralną Towarzystwa Krzewienia Polskiej Muzyki Ludowej.
- Przez 11 lat był dyrektorem artystycznym i pierwszym dyrygentem Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Poznańskiej.
- Był dyrygentem Filharmonii Warszawskiej (1961-1967), a przede wszystkim dyrektorem i kierownikiem artystycznym Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach (1978-1982). Prowadził tę orkiestrę podczas nagrań do kilkudziesięciu polskich filmów (m.in. "Młodość Chopina", "Pasażerka", "Potop").
Czytaj także:
Rok 1998 przyniósł kolejną uroczystość, podczas której nagrodzony został Antoni Wit:
- Kierował zespołami: Filharmonii Pomorskiej (1974-1977), Orkiestry i Chóru Polskiego Radia i Telewizji w Krakowie (1977-1983), Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (1983-2000), Orquesta Filarmónica de Gran Canaria (1987-1992).
- Dyrektor naczelny i artystyczny Filharmonii Narodowej w latach 2002-2013.
- W historii NOSPR (wcześniej Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia) zapisał się jako najdłużej prowadzący zespół dyrektor naczelny i artystyczny. Odbył z nią liczne podróże zagraniczne, dokonał nagrań archiwalnych, płytowych, filmowych i telewizyjnych - rozpoczął m.in. współpracę z wytwórnią NAXOS. Pod jego kierownictwem orkiestra zyskała zaszczytny tytuł Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia.
W 2003 roku do laureatów Diamentowej Batuty dołączył Krzysztof Penderecki:
- Jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów i twórców muzyki współczesnej.
- Wśród jego kompozycji, które zyskały największe uznanie, są m.in. "Tren ofiarom Hiroszimy", "Pasja wg św. Łukasza", opery "Diabły z Loudun", "Raj utracony", "Czarna maska", "Ubu Król", "Polskie Requiem" i monumentalne "Siedem bram Jerozolimy".
- Laureat Diamentowego Mikrofonu Polskiego Radia (2018).
Kompozytor i dyrygent otrzymał Diamentową Batutę z okazji 70-lecia urodzin i 50-lecia pracy artystycznej. "Za wybitne zasługi dla muzycznej kultury polskiej i światowej, wyrażając uznanie dla działalności kompozytorskiej i dyrygenckiej oraz aby uhonorować związki z Polskim Radiem" - brzmiało uzasadnienie nagrody.
Następny, w 2005 roku, był Kazimierz Kord:
- W 1962 roku został najmłodszym szefem teatru operowego na świecie - dyrektorem i kierownikiem artystycznym Miejskiego Teatru Muzycznego w Krakowie.
- W latach 1969-1973 dyrektor i kierownik artystyczny Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach.
- W latach 1977-2001 dyrektor artystyczny i naczelny Filharmonii Narodowej (od roku 2002 Dyrektor Honorowy tej instytucji), a w latach 2005-2006 dyrektor muzyczny Teatru Wielkiego - Opery Narodowej.
- Współpracował m.in. z Metropolitan Opera w Nowym Jorku oraz w wieloma innymi symfonicznymi zespołami. Znany jest także z występów w czołowych teatrach operowych świata.
Podobnie jak 10 lat wcześniej, znów mieliśmy dwóch laureatów jednego roku, bowiem nagrodzony został również Stefan Stuligorsz:
- Ukończył muzykologię na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego. Był też absolwentem Wydziału Wokalnego i Wydziału Kompozycji, Teorii i Dyrygentury Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Poznaniu.
- Był autorem ponad 600 dzieł, przede wszystkim religijnych utworów chóralnych. Przez wiele lat pełnił funkcję kierownika Redakcji Muzycznej Rozgłośni Polskiego Radia w Poznaniu.
- Międzynarodowe uznanie i liczne nagrody zawdzięczał wieloletniej pracy z "Poznańskimi Słowikami" jako kierownik artystyczny i dyrygent.
Czytaj także:
Diamentową Batutę nr 8 w 2006 roku otrzymał Jerzy Maksymiuk:
- Laureat pierwszej odsłony Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Ignacego Jana Paderewskiego (1961).
- W latach 1970–1972 był dyrygentem Teatru Wielkiego w Warszawie.
- W 1972 roku stanął na czele zespołu złożonego z członków Warszawskiej Opery Kameralnej, który (od 1973 znany jako Polska Orkiestra Kameralna) zyskał międzynarodową sławę.
- W 1975 roku został pierwszym dyrygentem Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. Z radiową orkiestrą dwukrotnie udawał się trasy koncertowe po Europie i Stanach Zjednoczonych.
- W latach 1983-1991 szefował BBC Scottish Symphony Orchestra. W uznaniu zasług został wyróżniony tytułem Conductor Laureate BBC Scottish Symphony.
- Na swym koncie ma koncerty z tak znanymi orkiestrami, jak London Symphony, London Philharmonic, Philharmonia Orchestra, Orchestre National de France, Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra, a w dorobku fonograficznym ponad 100 płyt.
Kolejnym laureatem, w 2008 roku, został Jerzy Semkow:
- Był m.in. dyrektorem artystycznym Opery Warszawskiej i pierwszym dyrygentem Królewskiej Opery w Kopenhadze.
- Pełnił funkcję dyrektora i pierwszego dyrygenta Orkiestry Symfonicznej w St. Louis (USA).
- Pod koniec lat 70. objął kierownictwo Orkiestry Włoskiego Radia i Telewizji RAI w Rzymie, następnie prowadził Orkiestrę Filharmonii w Rochester (USA).
- Występował w najsłynniejszych centrach muzycznych świata, współpracował m.in. z London Philharmonic, Berliner Philharmoniker, Wiener Symphoniker, New York Philharmonic.
- Nagrywał dla wielu firm fonograficznych, m.in. Columbia, EMI-His Master's Voice, Fona, Polskie Nagrania. Zapis płytowy Borysa Godunowa Musorgskiego z orkiestrą WOSPRiTV (obecnie NOSPR), Chórem Polskiego Radia i międzynarodową obsadą solistów dla londyńskiej wytwórni EMI przyniósł dyrygentowi i wykonawcom pięć międzynarodowych nagród.
W 2009 roku uhonorowany przez Polskie Radio został Stanisław Skrowaczewski:
- Lwowianin. Po studiach w Krakowie i Paryżu oraz kilkuletniej pracy z orkiestrami w Warszawie, Katowicach i we Wrocławiu wygrał - w 1956 roku - międzynarodowy konkurs dyrygencki w Rzymie i wyruszył do USA. Cztery lata później stanął na czele orkiestr w Minneapolis i pozostał z nią przez dziewiętnaście lat.
- W trakcie swojej długiej kariery artystycznej współpracował z wieloma ważnymi orkiestrami, m.in. z New York Philharmonic, London Symphony Orchestra, Philharmonia Orchestra, Royal Concertgebouw Orchestra, Berliner Philharmoniker, Wiener Philharmoniker.
- Występował także w renomowanych ośrodkach operowych, takich jak Opera Wiedeńska czy Metropolitan Opera. Regularnie koncertował w Ameryce Północnej i Południowej, Australii, Azji. Stale współpracował z NHK Symphony Orchestra oraz Yomiuri Nippon Symphony Orchestra.
Kolejną dekadę otworzył Tadeusz Strugała, zdobywca Diamentowej Batuty w 2011 roku:
- Absolwent Wydziału Teorii, Kompozycji i Dyrygentury Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej we Wrocławiu.
- Karierę rozpoczął w latach 50., szybko zostając szefem Filharmonii Wrocławskiej, a następnie m.in. Filharmonii Krakowskiej.
- Wieloletni dyrektor Festiwalu Chopinowskiego w Dusznikach- Zdroju i festiwalu Wratislavia Cantans.
- W latach 1975-1976 pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach, zaś w latach 1990-1993: dyrektora artystycznego i dyrygenta Polskiej Orkiestry Radiowej w Warszawie.
W roku 2015 laureatem został Jacek Kaspszyk:
- Absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie, gdzie studiował teorię muzyki, kompozycję oraz dyrygenturę w klasie Stanisława Wisłockiego.
- Laureat III nagrody w Konkursie Dyrygenckim im. Herberta von Karajana w Berlinie.
- Był m.in. dyrektorem muzycznym Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach, Capital Radio Wren Orchestra w Londynie, a także dyrektorem artystycznym i muzycznym (w latach 2002–2005 również dyrektorem naczelnym) Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w Warszawie.
- W latach 2006-2013 dyrektor artystyczny Orkiestry Symfonicznej Filharmonii im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu (obecnie Orkiestry Symfonicznej NFM), a od stycznia 2009 roku do stycznia 2012 roku dyrektor muzyczny Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Pełnił również funkcję dyrektora artystycznego Filharmonii Narodowej w Warszawie.
- W dorobku ma liczne, wyróżnione nagrodami, nagrania płytowe, m.in. dla EMI i Collins Classics.
Pierwszą kobietą, nagrodzoną Diamentową Batutą, w 2021 roku została Agnieszka Duczmal:
- Założycielka i wieloletnia dyrektor Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Amadeus.
- Pierwsza kobieta dyrygent na scenie Teatro alla Scala w Mediolanie.
- Koncertowała m.in. z Marthą Argerich, Mischą Maiskym, Henrykiem Szeryngiem.
- Nagrała ponad 50 płyt dla wytwórni na całym świecie. W jej dorobku artystycznym znajduje się wiele prawykonań, m.in. pierwsze światowe nagranie Wariacji Goldbergowskich Johanna Sebastiana Bacha w transkrypcji na orkiestrę kameralną Józefa Kofflera.
- Laureatka Złotego Fryderyka (2018) i Nagrody Honorowej "Koryfeusz Muzyki Polskiej" (2024).
Laureatem nr 14 prestiżowej nagrody zostanie Wojciech Rajski. Założyciel orkiestry Polska Filharmonia Kameralna Sopot, związany w przeszłości również z Orkiestrą Polskiego Radia, odbierze Diamentową Batutę w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w sobotę 9 maja. Wydarzeniu będzie towarzyszył koncert "Ludzie Orkiestry". Transmisja w radiowej Dwójce!
***
Polskie Radio/jp/pg
