II wojna światowa w PolskieRadio.pl

84 lata temu dokonano oblotu pierwszego seryjnie produkowanego śmigłowca

Początek kariery helikopterów, choć ich prototypy pojawiły się już u progu XX wieku, wiąże się z II wojną światową. Zarówno Niemcy jak i alianci dostrzegli potencjał w pojazdach zdolnych wzbić się w powietrze i lądować bez pokaźnego pasa startowego. Maszyny pojawiły się na polu walki w drugiej fazie konfliktu.

Antoni Zębik. Twórca powstańczej radiostacji "Błyskawica"

- Decyzję o budowie "Błyskawicy" uważałem za swój obowiązek. Kiedy przez całą okupację hitlerowską zbierałem części na przyszłą radiostację, przyszło mi do głowy, że tylko ja dysponuję czymś takim, chyba jako jedyny w całej Generalnej Guberni - wspominał Antoni Zębik.

Jan Józef Szczepański. Pisanie jako poszukiwanie prawdy

- Trwałość świadectwa literatury polega na tym, że jest ona wyniesiona na jakieś wyższe piętro uogólnienia. To jest swoista deformacja rzeczywistości, której celem jest znalezienie tej rzeczywistości sensu - mówił w jednej z radiowych gawęd Jan Józef Szczepański. 12 stycznia 2025 roku mija 107. rocznica urodzin tego znakomitego pisarza.

84. rocznica likwidacji obozu cygańskiego w łódzkim getcie

12 stycznia 1942 roku Niemcy zakończyli likwidację tak zwanego obozu cygańskiego, który funkcjonował w obrębie getta w Łodzi. W ciągu trwającej tydzień akcji naziści wywieźli do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem ponad cztery tysiące Romów. Nie przeżył nikt. Wszyscy zostali zamordowani w mobilnych komorach gazowych.

Nazistowski program "eutanazji", czyli akcja T4

Na szczycie hierarchii czystości rasowej znajdowali się Aryjczycy – zmyślona rasa wysokich, smukłych i jasnowłosych ludzi z północnej Europy. Na przeciwnym biegunie usytuowano Żydów, Romów, homoseksualistów i osoby niepełnosprawne. Wyeliminowanie tych grup stało się zasadniczym elementem ideologii nazistów.

"Wtedy nikt się w ten sposób skrzypcami nie posługiwał"

- Ojciec zaplanował, że mój starszy brat Józef będzie wiolonczelistą i nim został. Ja byłam przeznaczona na skrzypaczkę i nikt się mnie nie pytał, czy ja tego chcę, czy nie – tak w audycji Polskiego Radia o wyborze swojej drogi życiowej opowiadała Wanda Wiłkomirska, jedna z najwybitniejszych polskich wirtuozek skrzypiec.

Mały sabotaż. "Chodziło o podniesienie nastrojów"

– Na murach wypisywaliśmy kredą kotwicę, symbol Polski Walczącej oraz swastykę na szubienicy. Pojawiały się napisy: "Pawiak pomścimy", "Wawer", "Deutschland kaputt" – wspominał Ryszard Górecki, jeden z uczestników małego sabotażu na antenie Polskiego Radia w 1991 roku.

"Chciałem, aby każdy mój film był inny". Radiowe wspomnienia Janusza Majewskiego

– Zawsze pociągało mnie to, co można było opowiedzieć z jakimś dodatkiem humoru, ale starałem się nie zeskorupieć w jakimś gatunku, nie stać się zaszufladkowanym specjalistą od komedii czy dramatu – opowiadał w jednej z archiwalnych audycji Polskiego Radia Janusz Majewski. Znakomity reżyser filmowy i scenarzysta, autor m.in. "Zaklętych rewirów", "C.K. Dezerterów", zmarł 10 stycznia 2024 roku. Zobacz więcej na temat: Janusz Majewski film polski Lwów PRL literatura reżyser wspomnienie kino

Władysław Jasiński. Twórca legendarnych Jędrusiów

- Nie mieliśmy rodzin, nie mieliśmy domów, pozornie byliśmy samodzielni, ale bez niego wydawało się nam, że doszliśmy do kresu naszych możliwości – tak Władysława Jasińskiego, dowódcę oddziału "Jędrusie", wspominał na antenie Polskiego Radia jego współpracownik Eugeniusz Dąbrowski.

Stanisław Leopold. Dowódca zamachu na Wilhelma Koppe

"Wspaniały człowiek, szalenie szlachetny i ideowy" - tak Janusz Brochwicz-Lewiński "Gryf" wspominał po latach swojego dowódcę. Choć mniej znany od "Zośki", "Rudego", "Morro" czy "Anody", Stanisław Leopold zajmuje ważne miejsce wśród "kamieni rzuconych na szaniec".

II wojna światowa

84 lata temu dokonano oblotu pierwszego seryjnie produkowanego śmigłowca

Antoni Zębik. Twórca powstańczej radiostacji "Błyskawica"

Jan Józef Szczepański. Pisanie jako poszukiwanie prawdy

84. rocznica likwidacji obozu cygańskiego w łódzkim getcie

Nazistowski program "eutanazji", czyli akcja T4

"Wtedy nikt się w ten sposób skrzypcami nie posługiwał"

Elżbieta Zawacka. "Byłam jedyną cichociemną"

Mały sabotaż. "Chodziło o podniesienie nastrojów"

"Chciałem, aby każdy mój film był inny". Radiowe wspomnienia Janusza Majewskiego

Władysław Studnicki. Czołowy germanofil II RP

Jerzy Różycki. Kryptolog, który pomógł złamać kod Enigmy

Władysław Jasiński. Twórca legendarnych Jędrusiów

Stanisław Leopold. Dowódca zamachu na Wilhelma Koppe

Aleksander Tarnawski. Ostatni cichociemny

Stanisław Szwarc-Bronikowski. Żołnierz AK i globtroter

Tadeusz Kutrzeba. "Wyróżniał się inteligencją i bystrością umysłu"

Maksymilian Maria Kolbe: "Chcę dodać innym odwagi do życia"

Najdzielniejszy z dzielnych w batalionie "Zośka"