Jak Polacy wyobrażali sobie niepodległe państwo? Od marzeń o wolności do realnych kształtów Odzyskanie niepodległości łączyło Polaków, ale wizje przyszłego państwa znacznie się różniły. Spór dotyczył przede wszystkim granic, relacji z sąsiadami i miejsca mniejszości narodowych. O koncepcjach Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego oraz wyzwaniach, przed którymi stanęła odrodzona Polska, opowiada Maciej Krawczyk z magazynu „Mówią wieki”. Zobacz więcej na temat: 11 listopada Józef Piłsudski Ignacy Jan Paderewski
Narodowe Święto Niepodległości. Uroczystości w całym kraju 11 listopada w całej Polsce odbywają się obchody Narodowego Święta Niepodległości. Główne uroczystości mają miejsce w Warszawie, gdzie prezydent Karol Nawrocki złożył wieńce przed pomnikami Ojców Niepodległości. W stolicy zaplanowano również uroczystości państwowe na placu Piłsudskiego oraz Marsz Niepodległości. Zobacz więcej na temat: 11 listopada Święto Niepodległości rocznica
108 lat temu powstał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej Rząd Ignacego Daszyńskiego był przełomowy, a jego wartości i wprowadzone zasady są aktualne – przypominali działacze lewicowi, którzy w sobotę uczcili 108. rocznicę utworzenia Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Rząd ten powstał Lublinie, przetrwał kilka dni. Zobacz więcej na temat: rocznica historia Polski
Bez nich nie byłoby Polski - zapomniani Ojcowie Niepodległości Ignacy Daszyński - jeden z Ojców Niepodległości, pozostający dziś w cieniu Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego - jest bohaterem rozmowy o fundamentach polskiej demokracji i roli ruchu socjalistycznego. W audycji prof. Rafał Chwedoruk wyjaśnia, dlaczego Polska Partia Socjalistyczna miała ogromny wpływ na państwo mimo skromnych wyników wyborczych oraz jak Kraków stał się bastionem polskiej lewicy. Zobacz więcej na temat: Polskie Radio 24 Gabriel Narutowicz Ignacy Daszyński
Hans von Beseler. "Żeby zrozumieć Polaków, przeczytał nawet "Chłopów" Reymonta" – Był człowiekiem z jednej strony żałującym losu Polaków i ich ciężkich doświadczeń historycznych, z drugiej strony był pruskim wojskowym i politykiem, który na pierwszym miejscu stawiał interesy Cesarstwa - podkreślał prof. Piotr Szlanta w rozmowie z portalem PolskieRadio.pl. Zobacz więcej na temat: I wojna światowa niepodległość rozbiory Polski Dwudziestolecie międzywojenne II RP
Mistrzowskie przemówienie Romana Dmowskiego w Paryżu – Dmowski pokazał wszystkie swoje talenty już podczas pierwszego przemówienia. W czasie pięciu godzin uzasadnił drobiazgowo potrzebę odbudowy dużego i silnego państwa polskiego – mówił na antenie Polskiego Radia historyk prof. Andrzej Nowak. Zobacz więcej na temat: Wersal I wojna światowa 1919 Roman Dmowski Józef Piłsudski II RP
Antoś Petrykiewicz. Najmłodszy z Orląt Lwowskich, najmłodszy kawaler Virtuti Militari 16 stycznia 1919 roku zginął w obronie Lwowa Antoni Petrykiewicz. Chłopiec miał 13 lat. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Do dziś jest najmłodszym kawalerem tego odznaczenia. Zobacz więcej na temat: Lwów niepodległość
Jak Polacy i Łotysze obronili łotewską niepodległość Łotyszom kampania dyneburska pozwoliła zachować niepodległość. Dla Polski oznaczała kluczowe skrócenie frontu w przyszłej rozprawie z bolszewikami. Zobacz więcej na temat: Łotwa wojna polsko-bolszewicka
Powstanie Wielkopolskie. Zwycięski zryw narodowy W Poznaniu po drodze do Warszawy, mimo protestu władz niemieckich, zatrzymuje się Ignacy Paderewski. Witają go przystrojone domy i tłumy na ulicach. Paderewski wygłasza przemówienie do rodaków, a ci w narodowościowym zrywie rozpoczynają powstanie. Wszystko to dzieje się 27 grudnia 1918 roku. Zobacz więcej na temat: Ignacy Jan Paderewski Poznań wielkopolskie
Powstanie Wielkopolskie. Posłuchaj wspomnień uczestników W Archiwum Polskiego Radia i Radia Wolna Europa zachowały się nagrania wspomnień świadków walk w Wielkopolsce. Żołnierze, politycy, społecznicy i zwykli mieszkańcy po latach wspominali atmosferę i przebieg zwycięskiego zrywu. Zobacz więcej na temat: HISTORIA powstanie wielkopolskie Poznań niepodległość Bartłomiej Makowski
TYLKO U NAS Pierwsza Wigilia w Niepodległej. Posłuchaj niezwykłego wspomnienia Jak w 1918 roku obchodzono Wigilię w Warszawie? W archiwum Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa zachowało się nagranie wspomnień żołnierza 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej, który w grudniu tamtego roku pełnił służbę na Zamku Królewskim w Warszawie. Niestety nie znamy nazwiska tego świadka historii. Zobacz więcej na temat: Wigilia Zamek Królewski Boże Narodzenie niepodległość
Marzyciele i realiści. Spór o polskie drogi do wolności Czy polskie powstania były wyłącznie heroicznym zrywem, czy także przestrzenią sporów, wątpliwości i alternatywnych wizji wolności? W audycji "TurboHistoria" rozmowa Krzysztofa Grzybowskiego z Mirosławem Maciorowskim, autorem książki "Powstańcy. Marzyciele i realiści. Historia na nowo opowiedziana" o polskich walkach o wolność - nie tylko z perspektywy tych, którzy chwycili za broń, lecz także ich krytyków. To opowieść o decyzjach jednostek, sporach o sens oporu i o tym, dlaczego historia powstań wciąż kształtuje naszą zbiorową wyobraźnię. Zobacz więcej na temat:
Ojciec niepodległości czy dyktator? Spór o Piłsudskiego Kim naprawdę był Józef Piłsudski? Socjalistą, patriotą, dyktatorem? Co wpływało na polityczne decyzje, które podejmował? Czy dziś oceniamy go na podstawie historycznych faktów, czy mitów? O różnych obliczach marszałka w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z prof. Mariuszem Wołosem, historykiem, sowietologiem i autorem książki "Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności". Zobacz więcej na temat: historia Polski Józef Piłsudski II Rzeczpospolita przewrót majowy
Marian Lalewicz. Architekt, nauczyciel, komendant 21 listopada 1876 roku w Wyłkowyszach przyszedł na świat Marian Lalewicz, profesor Politechniki Warszawskiej, autor projektów wielu budynków w Polsce i Rosji. Zobacz więcej na temat: architektura II RP II Rzeczpospolita Powstanie Warszawskie II wojna światowa Warszawa budowle niepodległość
Józef Piłsudski ogłasza światu wolną Polskę "Jako Wódz Naczelny Armii Polskiej pragnę notyfikować rządom i narodom wojującym i neutralnym istnienie Państwa Polskiego Niepodległego, obejmującego wszystkie ziemie zjednoczonej Polski" – tymi słowami do szefów mocarstw zwrócił się Józef Piłsudski, notyfikując II Rzeczpospolitą. Zobacz więcej na temat: II Rzeczpospolita Jędrzej Moraczewski Józef Piłsudski Kajetan Dzierżykraj-Morawski
Miasto, muzeum, pamięć: Poznań o niepodległości W samym centrum Poznania, w zabytkowym Odwachu na Starym Rynku, opowiadana jest niezwykła historia wielkopolskiej drogi do niepodległości. To miejsce, w którym przeszłość spotyka się z żywą pamięcią miasta, a muzealna ekspozycja prowadzi przez najważniejsze wydarzenia lat 1793-1939. Gościem Katarzyny Sanockiej był Marcin Wiśniewski - kierownik Muzeum Powstania Wielkopolskiego. Zobacz więcej na temat: wystawa Poznań 11 listopada
Scalanie kraju po zaborach. Od trzech światów do jednej Polski „Z trzech odmiennych światów, z trzech państw, z trzech cywilizacji, z trzech różnych urządzeń społecznych, zrosło się jedno państwo, jeden naród. Zrosło się, ale szwami, które długo jeszcze się jątrzyć będą” — pisał Stefan Żeromski w Przedwiośniu. Te słowa doskonale oddają trudny proces, który rozpoczął się po 11 listopada 1918 roku — połączenia trzech zupełnie różnych części dawnej Rzeczpospolitej w jedno państwo polskie. O tym, jak wyglądało „zszywanie Polski”, opowiada dr Stefan Artymowski, kustosz Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Zobacz więcej na temat: Święto Niepodległości 11 listopada Józef Piłsudski wolność historia Polski
10 wyzwań stojących przed niepodległą Polską Odzyskanie niepodległości było jedynie początkiem długiej i żmudnej pracy. II Rzeczpospolita musiała się zmierzyć z licznymi problemami, które należało przezwyciężyć, aby stworzyć wymarzoną ojczyznę. Dlatego tym bardziej należy docenić naszych rodaków sprzed stu lat. Zobacz więcej na temat: HISTORIA 11 listopada II RP II Rzeczpospolita Dwudziestolecie międzywojenne