Historia Nagrody Literackiej m.st. Warszawy sięga czasów przedwojennych, ale w obecnej formie przyznawana jest od 2008 roku. Przez te 19 lat zapewniła sobie dobrą pozycję wśród literackich wyróżnień przyznawanych w naszym kraju. Do tegorocznej edycji Nagrody Literackiej m.st. Warszawy zgłoszono 722 książki. Jak co roku najliczniej reprezentowana była proza - ponad 250 tytułów. Tuż za tą kategorią uplasowała się poezja, do której nadesłano 239 pozycji. Kolejne 127 książek walczyło o uznanie jury w kategorii literatura dziecięca, a po 54 tytuły zgłoszono do kategorii książki o tematyce warszawskiej oraz komiks i powieść graficzna.
Kapituła Nagrody Literackiej m.st. Warszawy wybrała 15 najlepszych polskich książek wydanych w 2025 roku. Nominacje otrzymali autorzy i autorki prozy, poezji, literatury dziecięcej, książek o tematyce warszawskiej oraz komiksów i powieści graficznych. Warszawa jest organizatorem konkursu i fundatorem nagród finansowych.
W tym roku jury obradowało w składzie: Justyna Sobolewska (przewodnicząca), Maciej Jakubowiak (sekretarz), Anna Kramek-Klicka, Piotr Sadzik, Agnieszka Sowińska, Karolina Szymaniak oraz Antoni Zając.
Książki nominowane do 19. Nagrody Literackiej Warszawy
Proza
- Weronika Murek, "Urodziny", Wydawnictwo Czarne;
- Maciej Sieńczyk, "Pijaczek", Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej;
- Szczepan Twardoch, "Null", Wydawnictwo Marginesy.
Poezja
- Kamila Janiak, "Dziwne dziewczyny", Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu;
- Justyna Kulikowska, "Wnyki dla światła", Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu;
- Marcin Mokry, "Solarysze", Fundacja Na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza.
Literatura dziecięca (tekst i ilustracje)
- Adam Robiński (tekst), Bartek Glaza (ilustracje), "Wodyseja", Wydawnictwo Widnokrąg;
- Katarzyna Wasilkowska (tekst), Ludwika Gnyp (ilustracje), "Złodziejka", Wydawnictwo Literatura;
- Katarzyna Witt (tekst), Ola Niepsuj (ilustracje), "Po co nam sztuka?", Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
Książka o tematyce warszawskiej
- Paweł Kozioł, "Azard", Wydawnictwo Drzazgi;
- Stanisław Łubieński, "Drugie życie Czarnego Kota", Wydawnictwo Agora;
- Krzysztof Mordyński, "MDM. Marszałkowska dzielnica marzeń", Centrum Architektury.
Komiks i powieść graficzna
- Marcin Podolec, "Sezon spadających gwiazd", Kultura Gniewu;
- Jacek Świdziński, "Brzask", Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego;
- Łukasz Wojciechowski, "Dum-dum", Kultura Gniewu.
Finał konkursu zaplanowano na 13 czerwca. W maju poznamy warszawskiego twórcę lub warszawską twórczynię.
Niespodzianki w książkach
Na stronie internatowej Nagrody Literackiej m.st. Warszawy przyznano, że tegoroczne obrady jury były burzliwe i pełne gwałtownych zwrotów akcji. - Nominowane książki doceniliśmy za niespodzianki - okazały się czymś innym, niż można się było spodziewać. Wśród motywów powracających znajdziemy: znikanie i trwanie oraz transformację: człowieka, miasta, przyrody, systemu władzy. Doceniliśmy wychodzenie poza ramy gatunkowe oraz koncepty tych książek, które są udaną grą z tradycją i otwarciem nowych ścieżek myślenia - podsumowała Justyna Sobolewska, przewodnicząca jury.
Uzasadnienie decyzji jury
Autorce nominowanych "Urodzin" Weronice Murek - jak uzasadniają jurorzy - "w oszczędnej, ale sugestywnej prozie udało się złapać na gorącym uczynku życie, które powoli się już kończy, choć nigdy na dobre się nie zaczęło".
"Pijaczek" Macieja Sieńczyka "to jedna z najśmieszniejszych i najsmutniejszych książek polskiej literatury współczesnej".
Ostatnia nominowana w prozie książka "Null" Szczepana Twardocha jest "powieścią o wojnie ukraińsko-rosyjskiej: o jej realiach i o otaczających ją mitach, o bohaterstwie, głupocie i desperacji".
W kategorii poezja jurorzy nominowali "Dziwne dziewczyny" Kamili Janiak. To poemat, który "za sprawą intensywnej i plastycznej frazy pędzi na złamanie karku - tuż za swoją podmiotką, która w starciu z wrogim światem negocjuje własną tożsamość".
Kolejną nominację, "Wnyki dla światła" Justyny Kulikowskiej, jury określa jako "zachwycający traktat poetycki o zachwycie, dzięki czemu wiersze poetki stają się ćwiczeniami z afirmacji".
"Solarysze" Marcina Mokrego kapituła nazywa ożywczym art bookiem, którego "każda część jest przemyślnie skomponowana oraz prowadzi nas przez obrazy i dźwięki".
Listę nominowanych w kategorii literatura dziecięca (tekst i ilustracje) otwiera książka pt. "Wodyseja" Adama Robińskiego i ilustratora Bartka Glazy, która "pozwala się odczytać w kilku planach jednocześnie: przez pryzmat zwierząt i świata przyrody oraz przez pryzmat ludzki".
"Złodziejka" Katarzyny Wasilkowskiej z ilustracjami Ludwiki Gnyp "to lekka i bezpretensjonalna powieść o potrzebie bliskości, rodzących się uczuciach, małych i dużych tajemnicach dorastania".
Książka "Po co nam sztuka?" Katarzyny Witt oraz Oli Niepsuj "bez zadęcia, bez patosu, lekko i z dowcipem pokazuje dzieciom i ich opiekunom, jak zbliżyć się do sztuki nowoczesnej".
Autor pierwszej nominowanej książki o tematyce warszawskiej "Azard" Paweł Kozioł "splata gęstą opowieść o napięciach rozdzierających Warszawę w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości".
Kolejną nominację jury przyznało Krzysztofowi Mordyńskiemu za "MDM. Marszałkowska Dzielnica Marzeń". Publikacja "opisuje urbanistyczny rozmach reprezentacyjnej dzielnicy Warszawy i odtwarza propagandowy charakter projektu".
"Drugie życie Czarnego Kota" Stanisława Łubieńskiego "łączy esej historyczny, felieton, opowieść przyrodniczą, tworząc niezwykłą, osobistą opowieść".
Nominowany w kategorii komiks i powieść graficzna "Sezon spadających gwiazd" Marcina Podolca stanowi "pełną humoru, ciepła, ale i brutalnie szczerą opowieść o życiu i dojrzewaniu na prowincji".
Jury doceniło też "Brzask" Jacka Świdzińskiego - "to pozbawiona wszelkiej pompy polifoniczna, w słowie i obrazie, opowieść o upartym trwaniu miasta i jego mieszkańców".
Wreszcie "Dum-dum" Łukasza Wojciechowskiego z charakterystycznymi rysunkami stworzonymi w AutoCADzie jest "opowieścią o opresyjnym modernizmie zmierzającym ku katastrofie, który zyskuje tu zaskakujące oblicze".
Literaci wyróżnieni warszawską nagrodą
Wśród nagrodzonych są: Wiesław Myśliwski, Kazimierz Orłoś, Ewa Lipska, Joanna Papuzińska, Zyta Rudzka, Justyna Bednarek, Andrzej Stasiuk, Grzegorz Piątek, Justyna Kulikowska, Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Ernesto Gonzales.
***
pj/Nagroda Literacka m.st. Warszawy
