Najważniejsze informacje w skrócie:
- Wyższa płaca minimalna: Od 1 stycznia najniższe wynagrodzenie wzrasta do 4806 zł brutto i będzie to jedyna taka podwyżka w 2026 roku.
- Koniec „śmieciówek” decyzją urzędnika: Inspektorzy pracy zyskają prawo do zmiany umowy cywilnoprawnej w etat drogą decyzji administracyjnej, bez konieczności kierowania sprawy do sądu.
- Więcej urlopu wypoczynkowego: Praca na umowie zlecenia oraz prowadzenie własnej firmy (JDG) będą wliczane do stażu pracy, co pozwoli wielu osobom szybciej uzyskać prawo do 26 dni urlopu.
- Termin na złożenie dokumentów: Pracownicy mają 24 miesiące (do końca 2027 roku) na dostarczenie pracodawcy zaświadczenia z ZUS o przebytych okresach składkowych, w przeciwnym razie uprawnienia przepadną.
Styczeń 2026: wyższe wynagrodzenia na start
1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrasta do kwoty 4806 zł brutto. Równolegle, minimalna stawka godzinowa przysługująca z tytułu określonych umów zlecenia wzrasta do poziomu 31,40 zł brutto.
Co istotne dla stabilności finansowej pracowników, w odróżnieniu od lat poprzednich charakteryzujących się wysoką inflacją, w 2026 roku nie przewiduje się drugiej waloryzacji wynagrodzeń w lipcu – ustalone stawki będą obowiązywać przez cały rok kalendarzowy.
Rewolucja stażowa – pierwszy etap dla budżetówki
Początek roku to także start fundamentalnej reformy stażu pracy, określanej mianem "rewolucji stażowej", której celem jest wliczenie okresów pracy na umowach cywilnoprawnych oraz prowadzenia działalności gospodarczej do ogólnego stażu pracowniczego. Należy jednak zaznaczyć, że od 1 stycznia 2026 roku nowe przepisy obejmą wyłącznie pracowników sektora publicznego, takich jak urzędnicy, nauczyciele czy pracownicy sfery budżetowej.
Dla tej grupy zawodowej doliczenie lat przepracowanych wcześniej na własny rachunek może oznaczać natychmiastowe nabycie prawa do wyższych dodatków stażowych lub nagród jubileuszowych.
Na rękę (Netto) 3 605,85 zł
Szacunkowy przelew dla pracownika >26 lat.
Na umowie (Brutto) 4 806,00 zł
Podstawa wymiaru składek.
Koszt pracodawcy 5 790,28 zł
Całkowity wydatek firmy na jeden etat.
🧾 Co pomniejsza pensję?
Różnica między brutto a netto (ok. 1200 zł) to podatki i składki potrącane z Twojej pensji:
- Składki ZUS (emerytalna, rentowa, chorobowa): ok. 658,90 zł
- Składka zdrowotna: ok. 373,24 zł
- Zaliczka na podatek (PIT): ok. 168,00 zł
Dla młodych (<26 lat): Dzięki uldze "Zero PIT" pensja na rękę wyniesie ok. 3 800 – 3 900 zł.
🏢 Co płaci pracodawca?
Firma płaci znacznie więcej niż kwota na umowie. Do pensji brutto (4 806 zł) musi doliczyć dodatkowe składki ze swojej kieszeni:
- Składka emerytalna i rentowa (część pracodawcy)
- Ubezpieczenie wypadkowe
- Fundusz Pracy i FGŚP
Suma tych dodatków to 984,28 zł, co daje łączny koszt utrzymania pracownika na poziomie 5 790,28 zł.
Nowa rzeczywistość na L4 i pilotaż czasu pracy
W sferze organizacji pracy styczeń przynosi również zmiany w systemie kontroli zwolnień lekarskich oraz testy nowych modeli czasu pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyska nowe narzędzia cyfrowe do walki z nadużyciami, w tym możliwość skuteczniejszego blokowania tzw. "fabryk zwolnień" oraz bezpośredniego kontaktu z chorym. Pracownicy muszą być świadomi, że termin na wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS zostanie skrócony do 14 dni.
Od stycznia rusza II etap rządowego programu pilotażowego testującego 4-dniowy tydzień pracy, obejmujący wąską grupę 90 podmiotów (w tym urzędów), a powszechne zmiany ustawowe w tym zakresie nie wchodzą w życie.
Cyfrowa brama do uprawnień: mObywatel
Istotną cezurą cyfrową będzie data 12 stycznia 2026 roku, kiedy to nastąpi fundamentalna zmiana techniczna w dostępie do usług publicznych. Dotychczasowy system logowania oparty na Profilu Zaufanym zostanie zastąpiony przez jednolity ekosystem oparty na aplikacji mObywatel.
Jest to zmiana kluczowa dla pracowników, ponieważ mObywatel stanie się główną bramą dostępu do Platformy Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, która będzie niezbędna do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego staż pracy.
Maj 2026: stażowy przełom w sektorze prywatnym
Kluczowy moment dla pracowników sektora prywatnego nastąpi 1 maja 2026 roku. To właśnie wtedy, po upływie odpowiedniego vacatio legis, przepisy "ustawy stażowej" zaczną obowiązywać u pracodawców prywatnych.
Od tego dnia do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wliczane będą okresy wykonywania umowy zlecenia, umowy agencyjnej oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Nowelizacja pomija umowy o dzieło – okresy pracy na tej podstawie nadal nie będą wliczane do stażu pracowniczego.
Stażowa premia urlopowa. Skok z 20 na 26 dni
Praktycznym skutkiem majowych zmian będzie masowe nabywanie prawa do wyższego wymiaru urlopu wypoczynkowego. Pracownik, który dotychczas posiadał krótki staż etatowy, ale przez lata pracował na zleceniach lub prowadził firmę, po zsumowaniu tych okresów może przekroczyć próg 10 lat stażu ogólnego. W takim przypadku jego wymiar urlopu automatycznie wzrośnie z 20 do 26 dni w skali roku.
Zmiana ta nastąpi z dniem przedłożenia pracodawcy odpowiedniego zaświadczenia z ZUS, co dla wielu osób oznacza zyskanie dodatkowych dni wolnych jeszcze w bieżącym roku kalendarzowym.
Pracodawcy nie będą zobowiązani do wypłaty świadczeń, które "należałyby się" pracownikowi w latach ubiegłych, gdyby nowy staż obowiązywał wcześniej. Pracownik zyskuje jedynie prawo do przyszłych uprawnień liczonych według korzystniejszych zasad. Ponadto, eksperci wskazują na nowe ryzyko rekrutacyjne – pracodawcy mogą ostrożniej podchodzić do kandydatów z bogatą historią "nieetatową", obawiając się nagłego wzrostu kosztów urlopowych tuż po zatrudnieniu.
🆕 Co dokładnie się zmienia?
Do tej pory liczył się tylko etat. Od 2026 r. do stażu wliczone zostaną również:
- Umowy zlecenia (oskładkowane).
- Prowadzenie firmy (JDG) i "Ulga na start".
- Okresy bycia osobą współpracującą.
1️⃣ Krok 1: Zaświadczenie z ZUS
Nie szukaj starych umów w szufladzie. Pracodawca nie zrobi tego "z automatu".
- Zaloguj się do PUE ZUS (eZUS).
- Pobierz wygenerowane zaświadczenie potwierdzające okresy składkowe.
2️⃣ Krok 2: Złożenie u pracodawcy
Jako pracownik musisz podjąć aktywność:
Zanieś otrzymane z ZUS zaświadczenie do działu kadr lub księgowej swojego obecnego pracodawcy.
⏰ Ważny termin
Masz czas na złożenie dokumentów, aby pracodawca przeliczył staż "wstecz":
24 miesiące
Czyli do końca 2027 roku.
Czerwiec 2026: planowany koniec "śmieciówek" i nowe uprawnienia PIP
Połowa roku może przynieść również rewolucję w zakresie bezpieczeństwa zatrudnienia, związaną z planowanym rozszerzeniem uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy. Projektowane przepisy zakładają przyznanie inspektorom prawa do wydawania decyzji administracyjnej o ustaleniu istnienia stosunku pracy.
Oznacza to odwrócenie dotychczasowej procedury – inspektor będzie mógł samodzielnie przekształcić "umowę śmieciową" w etat, a ciężar odwołania się do sądu spadnie na pracodawcę. Zmiana ta ma na celu ograniczenie nadużyć i wymuszania samozatrudnienia w warunkach, które powinny być objęte umową o pracę.
Kluczowe terminy. Działaj, by nie stracić
Aby skorzystać z nowych uprawnień stażowych, pracownicy muszą wykazać się własną inicjatywą i pilnować terminów. Ustawa nie działa automatycznie – to pracownik jest zobowiązany do udokumentowania swojej historii zawodowej.
Procedura wymaga złożenia wniosku do ZUS o wydanie zaświadczenia o okresach składkowych, a następnie przekazania go pracodawcy. Ustawodawca przewidział na to ściśle określone okno czasowe wynoszące 24 miesiące od wejścia w życie przepisów. Oznacza to, że dokumenty nieprzedstawione do 31 grudnia 2027 roku tracą swoją moc prawną, a związane z nimi okresy pracy przepadają bezpowrotnie i nie będą mogły zostać wliczone do stażu w przyszłości.
PolskieRadio24.pl/Michał Tomaszkiewicz
Skąd to wiemy? Jak to ustaliliśmy?
Informacje przedstawione w artykule opierają się na opublikowanych aktach prawnych oraz oficjalnych projektach legislacyjnych:
Wysokość wynagrodzeń: Kwoty 4806 zł (płaca minimalna) oraz 31,40 zł (stawka godzinowa) wynikają z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r., które zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw 15 września 2025 r.
Zmiany w stażu pracy: Nowe zasady wliczania okresów pracy na zleceniu i działalności gospodarczej zostały uchwalone w Ustawie z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy (opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2025 r., poz. 1423).
Uprawnienia PIP: Planowane zmiany dotyczące nakazów administracyjnych opierają się na procedowanym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
Kontrole L4 i podatki: Informacje o uszczelnieniu systemu L4 pochodzą z projektu nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Druk sejmowy nr 1856) , natomiast założenia ulgi dla rodzin znajdują się w prezydenckim projekcie ustawy (Druk sejmowy nr 1898).
Czas pracy: Informacje o 4-dniowym tygodniu pracy bazują na założeniach II etapu rządowego programu pilotażowego "Skrócony czas pracy – to się dzieje", a nie na powszechnie obowiązującej ustawie.
