Radiowe Centrum Kultury Ludowej

Tisza be-Aw, lament Izraela

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2020 14:07
To żałobne święto pamięci jest wspomnieniem wszystkich nieszczęść, klęsk i tragicznych doświadczeń, które przez wieki całe spotykały Izraelitów. To najsmutniejszy dzień w żydowskim kalendarzu, dzień powszechnej żałoby, ostentacyjnego smutku i szczególnych umartwień.
Żydzi w tradycyjnych strojach podczas obchodów święta Tisza be-Aw.
Żydzi w tradycyjnych strojach podczas obchodów święta Tisza be-Aw.Foto: Shutterstock/David Cohen 156

Obchodzi się je tradycyjnie dziewiątego dnia miesiąca aw, w rocznicę zburzenia Pierwszej i Drugiej Świątyni Jerozolimskiej, na przełomie lipca i sierpnia. W tym roku obchody Tisza be-Aw trwają od zmierzchu 29 lipca do zachodu słońca 30 lipca. 

Przygotowaniem do święta jest trzytygodniowy czas pokuty, podczas którego obowiązuje zakaz spożywania mięsa i picia wina, pielęgnowania ciała, włosów i bród, a także zawierania małżeństw i urządzania przyjęć weselnych oraz wszelkich innych wesołych uroczystości, zabaw i rozrywek. W przypadający na ten czas szabat w synagodze podczas nabożeństw odczytywane są Treny Jeremiasza, pokutne fragmenty Księgi Hioba, opłakującego zburzenie Świątyni, oraz Kadisz - żałobna modlitwa za zmarłych. Obecni w synagodze mężczyźnie nie noszą tałesów i tefilinów. 

W samo święto przed zapadnięciem zmroku spożywa się ostatni, niewielki posiłek. Jest zazwyczaj to jajko ugotowane na twardo, na znak umartwienia posypane popiołem. Potem już obowiązuje surowy, ścisły post: nie wolno nic jeść ani pić, a nawet płukać ust. Trzeba odmówić sobie takich wygód, jak np. siadanie podczas ostatniego (poprzedzającego święto) posiłku na wygodnych fotelach czy krzesłach. Zamiast nich - dla umartwienia - używa się tylko niskich twardych stołków. 

Na znak pokuty nie wolno myć się, namaszczać ciała, używać kosmetyków, czesać się, nosić nowych ubrań i skórzanego obuwia. Zakazane jest współżycie seksualne i wszelkie inne cielesne przyjemności - wszystko, co niesie z sobą zadowolenie i radość. Należy powstrzymać się od przyjaznych, czułych gestów, pocałunków, serdecznych pozdrowień. Zgodnie z tradycją zarówno ciało, jak i umysł należy zaangażować w przeżywanie żałoby. W święto Tisza be-Aw zabronione jest więc nawet czytanie i komentowanie Tory, ponieważ zgodnie z zasadami wiary jest ona „słodyczą duszy”. 

Wysłuchaj nas Boże, wysłuchaj w dzień naszego postu i naszej pokuty. Jesteśmy bowiem w wielkiej niedoli. Nakłoń się do płaczu naszego i w łaskawości Twojej bądź gotów przynieść nam pociechę...

Synagogi pogrążone są w ciemności. Palą się w nich tylko niewielkie, słabe lampki i rozbrzmiewają pieśni żałobne i pokutne, a kantorzy śpiewają przewidziane na ten dzień lamentacje, siedząc na podłodze synagogi, blisko schodów prowadzących do aron ha-kodesz. W bożnicach polskich są to zwykle trzykondygnacyjne szafy ołtarzowe albo ozdobne skrzynie, murowane lub drewniane, przykryte zasłoną zwaną parochet, zdejmowaną podczas nabożeństw. Aron ha-kodesz służą do przechowywania zwojów Tory i należą do najważniejszych elementów wyposażenia synagogi.

Cała ta żałoba, smutek, lament, skarga kierowana do Boga jest wyrazem poddania się woli Bożej, skruchy i nawrócenia. Według rabinów (chasydów) zakończenie smutnego w swej istocie, żałobnego święta Tisza be-Aw, niesie ze sobą również pewną nadzieję. 

W synagogach stopniowo zapala się światła. Mężczyźni zakładają tałesy (tality), prostokątne chusty z frędzlami, białe z czarnymi lub granatowymi pasami, które podczas modlitwy noszone są na głowie lub ramionach, oraz tefiliny – dwa czarne skórzane pudełeczka zrobione ze skóry koszernego zwierzęcia, w których umieszczone są fragmenty Tory, przepisane ręcznie w języku hebrajskim, przywiązane do czoła i lewego ramienia (u leworęcznych do prawego) i z wiarą modlę się, błagając o pociechę dla całego Izraela, odbudowę Świątyni i powrót do Jerozolimy i Ziemi Obiecanej.


dr Barbara Ogrodowska

***

Więcej artykułów w dziale "Świętujemy".

Czytaj także

Zielone Świątki

Ostatnia aktualizacja: 30.05.2020 07:50
Zielone Świątki to ludowa nazwa święta kościelnego Zesłania Ducha Świętego uznanego za jedno z najstarszych i największych świąt w kościelnym kalendarzu liturgicznym. Z obchodami kościelnymi Zielonych Świątek łączyły się obrzędy ludowe powitania wiosny, święta rolnicze i pasterskie.
rozwiń zwiń