Wtorkowe wydarzenia w Warszawie przyniosły kolejną odsłonę konfliktu między rządem a prezydentem. Jednym z głównych tematów stała się sytuacja w Trybunale Konstytucyjnym, która wywołała reakcję zarówno Donalda Tuska, jak i Karola Nawrockiego. Swoje stanowisko przedstawiło również Kolegium Sądu Najwyższego, które w przyjętej uchwale wyraziło sprzeciw wobec działań podejmowanych w TK.
Przed posiedzeniem Rady Ministrów premier Donald Tusk odniósł się do konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślił, że obowiązkiem władzy wykonawczej jest ochrona TK oraz zapewnienie sędziom warunków do pracy.
– Obrona Trybunału Konstytucyjnego oraz warunków pracy sędziów jest obowiązkiem władzy wykonawczej. I nikt z władzy wykonawczej nie ma prawa przemocą wkraczać na teren TK, tak jak zrobił to Prezydent – oświadczył szef rządu.
Tusk zaapelował do polityków opozycji oraz prezydenta Karola Nawrockiego o zakończenie sporu i umożliwienie pracy sędziom wybranym w legalnej procedurze. Zaznaczył, że w obliczu zagrożeń zewnętrznych państwo nie może pozwolić na destabilizację instytucji publicznych ani siłowe naruszanie porządku konstytucyjnego.
Premier poinformował również o udaremnieniu prób rosyjskiej prowokacji przy granicy z obwodem królewieckim. Przekazał także, że złożył kontrasygnatę pod propozycjami nowych członków zarządu Narodowego Banku Polskiego.
Do sytuacji wokół TK odniósł się również prezydent Karol Nawrocki podczas otwarcia posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego. W swoim wystąpieniu zarzucił przedstawicielom rządu, że działania podejmowane w związku z Trybunałem mogą negatywnie wpływać na bezpieczeństwo państwa.
– Jeśli pan premier (...) chce narazić na niebezpieczeństwo naszą ojczyznę, bo wymaga tego polityczny interes, to ostrzegam, że to niewłaściwa droga – powiedział Nawrocki.
Prezydent podkreślił, że Polska powinna koncentrować się na kwestiach strategicznych, w tym na aktualizacji Strategii Bezpieczeństwa Narodowego. Jego zdaniem spór dotyczący Trybunału nie może odbywać się kosztem bezpieczeństwa kraju, odporności społeczeństwa ani obecności wojsk amerykańskich w Polsce.
Nawrocki zaznaczył, że państwo potrzebuje polityków rozumiejących, iż ich mandat jest czasowy, natomiast interes Rzeczypospolitej powinien pozostawać trwały.
Jednym z najważniejszych tematów poruszonych przez prezydenta podczas RBN była aktualizacja Strategii Bezpieczeństwa Narodowego. Nawrocki poinformował, że projekt nowego dokumentu został już przygotowany przy udziale Biura Bezpieczeństwa Narodowego oraz Ministerstwa Obrony Narodowej.
Teraz, jak podkreślił, dokument powinien zostać pilnie przyjęty przez Radę Ministrów, a następnie przedstawiony prezydentowi do zatwierdzenia.
Prezydent zwrócił uwagę, że opóźnienia mogą oznaczać niewykorzystanie szans związanych z nowym systemem kierowania i dowodzenia oraz osłabienie pozycji Polski w sojuszniczej architekturze bezpieczeństwa. Wskazał również na konieczność uwzględnienia w strategii koncepcji NATO 3.0 oraz udoskonalonego systemu odstraszania i obrony.
Tymczasem we wtorek odbyło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Głównym celem obrad było podjęcie uchwały dotyczącej projektu dochodów i wydatków TK na 2027 rok.
Anna Korwin-Piotrowska poinformowała, że na zgromadzeniu obecnych było ośmioro sędziów spośród dwunastu zobowiązanych do udziału w posiedzeniu.
Przed głosowaniem przedstawiła interpretację przepisów dotyczących wymaganego kworum. Wskazała, że ustawa przewiduje obecność dwóch trzecich uprawnionych sędziów. W przypadku dwunastu osób oznacza to konieczność udziału ośmiu.
Za taką wykładnią opowiedzieli się wszyscy uczestnicy zgromadzenia. Korwin-Piotrowska podkreśliła następnie, że kworum zostało osiągnięte, co pozwala na skuteczne i ważne podjęcie uchwały w sprawie projektu budżetu Trybunału na przyszły rok.
Sytuacja wokół Trybunału Konstytucyjnego stała się także przedmiotem wtorkowego nadzwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, zwołanego przez pierwszego prezesa SN Zbigniewa Kapińskiego. Jak poinformował Kapiński, zgromadzenie nie uzyskało wymaganego kworum. Wcześniej niemal 30 sędziów SN zapowiedziało, że nie weźmie udziału w obradach.
W związku z tym stanowisko dotyczące sytuacji w TK przyjęło Kolegium Sądu Najwyższego. Uchwałę poparło 55 sędziów obecnych we wtorek, co potwierdził pierwszy prezes SN.
W opublikowanym dokumencie Kolegium wyraziło „stanowczy sprzeciw wobec działań podważających konstytucyjne zasady funkcjonowania władzy sądowniczej”. Chodzi przede wszystkim o odsuwanie osób sprawujących funkcje w organach sądowniczych od wykonywania przysługujących im kompetencji bez wymaganej podstawy prawnej i z pominięciem ustawowych procedur.
Kolegium SN odniosło się w szczególności do sytuacji prezesa Trybunału Konstytucyjnego Bogdana Święczkowskiego. Według autorów uchwały próba odsunięcia go od wykonywania obowiązków narusza art. 7 Konstytucji RP. Wskazano również, że powierzenie kierowania pracami TK sędziemu o najdłuższym stażu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku wakatu na stanowisku prezesa i wiceprezesa Trybunału. Zdaniem Kolegium taka sytuacja nie wystąpiła, a czynności należące do kompetencji prezesa TK powierzono osobie nieuprawnionej.
W uchwale poruszono również kwestię sędziów wybranych przez Sejm, którzy nie złożyli ślubowania wobec prezydenta. Kolegium SN oceniło, że ewentualne wydawanie rozstrzygnięć z ich udziałem, przy nie do końca wyjaśnionym statusie prawnym, rodzi poważne ryzyko uznania, że nie stanowią one orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Kolegium wezwało wszystkie organy władzy publicznej do przestrzegania Konstytucji i ustaw, poszanowania granic swoich kompetencji oraz powstrzymania się od działań mogących pogłębiać kryzys konstytucyjny i zakłócać funkcjonowanie sądownictwa.
Wtorkowe posiedzenie Rady Ministrów przyniosło również decyzje dotyczące zmian legislacyjnych. Rząd zaakceptował między innymi projekt ustawy wprowadzający do polskiego prawa definicję pieczy współdzielonej, czyli naprzemiennej opieki nad dzieckiem sprawowanej przez oboje rodziców po ich rozstaniu.
Zgodnie z założeniami projektu podstawowym kryterium przy podejmowaniu decyzji dotyczących opieki pozostanie dobro dziecka. Nowe przepisy mają również wzmocnić ochronę najmłodszych przed przemocą domową oraz usprawnić postępowania sądowe w sprawach rodzinnych.
Rada Ministrów zaakceptowała także projekty zmian w Kodeksie postępowania cywilnego, Kodeksie karnym oraz Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Przewidziano między innymi podwyższenie grzywien za przestępstwa, w tym za nieprawidłowości związane z użytkowaniem dystrybutorów paliw, które mogą błędnie odmierzać ilość wydawanego paliwa. Rząd przyjął ponadto projekt nowelizacji Prawa lotniczego.
Wtorkowe wydarzenia pokazują, że spór o Trybunał Konstytucyjny coraz mocniej wpływa na relacje między najważniejszymi organami państwa. Zarówno premier, jak i prezydent odwołują się do bezpieczeństwa Polski, jednak przedstawiają odmienne oceny działań drugiej strony. Swoje zastrzeżenia zgłosiło również Kolegium Sądu Najwyższego, wskazując na możliwe naruszenia konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy sądowniczej.
PAP/IAR/pż