Polacy niezmiennie najbardziej pozytywnie - spośród różnych nacji - postrzegają siebie. Drugie i trzecie miejsce zajmują Czesi i Słowacy, ostatnie - Rosjanie. W ciągu ostatnich lat radykalnie zmalała sympatia Polaków do Amerykanów - wynika z badania Instytutu Badań Rynkowych i Społecznych IBRiS dla PAP.
Z przeprowadzonego badania na temat stosunku do różnych nacji wynika, że 79 proc. badanych pozytywnie postrzega samych siebie (41 proc. zdecydowanie pozytywnie, 38 proc. raczej pozytywnie), negatywnie Polaków postrzega 4 proc. Stosunek obojętny ma 17 proc. ankietowanych.
Na kolejnych miejscach znaleźli się: Czesi (oceniani przez 65 proc. ankietowanych pozytywnie, a przez 2 proc. negatywnie; stosunek obojętny ma 33 proc.), Słowacy (63 proc. ocen pozytywnych, 3 proc. negatywnych; 34 proc. obojętnych), Duńczycy (60 proc. pozytywnych, 4 proc. negatywnych, 36 proc. obojętnych), Japończycy (60 proc. pozytywnych, 5 proc. negatywnych, 35 obojętnych), Finowie (60 proc. pozytywnych, 2 proc. negatywnych, 38 proc. obojętnych), Litwini (59 proc. pozytywnych, 5 proc. negatywnych, 37 proc. obojętnych), Szwedzi (59 proc. pozytywnych, 5 proc. negatywnych, 36 proc. obojętnych), Brytyjczycy (52 proc. pozytywnych, 7 proc. negatywnych, 40 proc. obojętnych), Francuzi (51 proc. pozytywnych, 9 proc. negatywnych, 40 proc. obojętnych).
Mniej niż 50 proc. pozytywnych ocen otrzymali: Amerykanie (49 proc. ocen pozytywnych, 11 proc. negatywnych, 41 proc. obojętnych), Ukraińcy (46 proc. pozytywnych, 27 proc. negatywnych, 27 proc. obojętnych), Niemcy (43 proc. pozytywnych, 27 proc. negatywnych, 30 proc. obojętnych), Chińczycy (41 proc. pozytywnych, 10 proc. negatywnych, 50 proc. obojętnych), Romowie (30 proc. pozytywnych, 25 proc. negatywnych, 46 proc. obojętnych), Białorusini (28 proc. pozytywnych, 28 proc. negatywnych, 45 proc. obojętnych).
Więcej ocen negatywnych niż pozytywnych otrzymali: Arabowie (26 proc. pozytywnych, 33 proc. negatywnych, 41 proc. obojętnych), Żydzi (24 proc. pozytywnych, 30 proc. negatywnych, 46 proc. obojętnych), Rosjanie (18 proc. pozytywnych, 57 proc. negatywnych, 26 proc. obojętnych).
IBRiS porównał wyniki tegorocznego badania z wynikami analogicznego przeprowadzonego w 2023 r. Wówczas pozytywnie samych siebie postrzegało 87 proc. Polaków, negatywnie - 3 proc., stosunek obojętny miało 10 proc.
Z porównania wynika, że sympatia do Czechów i Słowaków jest w 2026 r. na zbliżonym poziomie jak w 2023 r. (Czesi - w 2026 r. 65 proc. pozytywnych ocen wobec 63 proc. w 2023 r., Słowacy - 63 proc. w 2026 r. wobec 62 proc. w 62 proc. w 2023 r.).
Także negatywne nastawienie wobec Rosjan utrzymuje się na tym samym, wyraźnie wysokim poziomie - 57 proc. w 2026 r. wobec 56 proc. w 2023 r.
Widoczny jest także wzrost nieufności wobec Ukraińców. Odsetek ocen negatywnych wzrósł z 20 do 27 proc., przy jednoczesnym spadku ocen pozytywnych (46 proc. ocen pozytywnych w 2026 r. przy 53 proc. ocen pozytywnych w 2023 r.). „Może to odzwierciedlać narastające zmęczenie tematem wojny i jej długofalowymi skutkami” - czytamy w opisie wyników badania.
Największy spadek sympatii dotyczy Amerykanów (z drugiego miejsca na jedenaste). Odsetek ocen pozytywnych obniżył się z 72 proc. w 2023 r. do 49 proc. w styczniu 2026 r., przy jednoczesnym wzroście ocen negatywnych z 2 do 11 proc. „Taki rozkład odpowiedzi może świadczyć o osłabieniu jednoznacznie proamerykańskich nastrojów i przejściu w stronę bardziej zdystansowanych ocen” - czytamy.
Wyraźna zmiana nastąpiła również w przypadku Żydów, wobec których odsetek ocen pozytywnych spadł z 39 do 24 proc., a negatywnych wzrósł z 20 do 30 proc. Z kolei w odniesieniu do Arabów wyniki badania pokazują wyraźną poprawę nastrojów - pozytywne oceny wzrosły z 23 do 30 proc., a negatywne spadły z 41 do 25 proc.
IBRiS zwraca uwagę także na zmiany w postrzeganiu Chińczyków. W 2026 r. wzrósł odsetek ocen pozytywnych (41 proc. wobec 30 proc. w 2023 r.), przy jednoczesnym spadku ocen negatywnych. „Jednocześnie, aż połowa badanych deklaruje wobec tej narodowości postawę obojętną, co sugeruje, że Chiny coraz częściej postrzegane są przez Polaków nie w kategoriach emocjonalnych, lecz jako istotny gracz gospodarczy i polityczny” - zaznaczono.
„Porównując wyniki z 2023 i 2026 roku zauważamy, że sympatie narodowościowe Polaków przestają być trwałe i oczywiste. Coraz częściej stają się zależne od bieżących wydarzeń politycznych oraz narracji obecnych w debacie publicznej” - wskazano.
Badanie zostało przeprowadzone w dniach 30-31 stycznia 2026 r. na reprezentatywnej grupie 1067 dorosłych Polaków, metodą CATI (wywiad telefoniczny). Poprzednią edycje badania przeprowadzono 27-28 października 2023 r. na próbie 1100 dorosłych Polaków.
PAP/ks