X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Redakcja Polska

Krzemieniec - zwany Wołyńskimi Atenami, miasto Juliusza Słowackiego i Liceum Krzmienieckiego

17.09.2020 16:18
Krzemieniec - miasto położone na pograniczu ukraińskiego Wołynia i Podola, niegdyś na kresach Rzeczypospolitej. Tu urodził się Juliusz Słowacki, jeden z najwybitniejszych polskich romantyków, tu stworzono Liceum Krzemienieckie, drugą po Uniwersytecie Wileńskim placówkę oświatową na Kresach. Miasto wielu kultur, o niepowtarzalnym klimacie i atmosferze.  Dzisiejszy Krzemieniec liczy niewiele ponad 20 tysięcy mieszkańców. Wędrując uliczkami miasta, położonego wzdłuż wąskiej doliny rzeki Ikwy natrafimy na nieliczne już niestety ślady minionej epoki.
Audio
  • "Śladami polskiego dziedzictwa a Wschodzie" - Krzemieniec - Wołyńskie Ateny [posłuchaj]
Widok z lotu ptaka na historyczne centrum miasta Krzemieniec na Ukrainie
Widok z lotu ptaka na historyczne centrum miasta Krzemieniec na UkrainieShutterstock/paparazzza

Prawa miejskie Krzemieniec uzyskał w roku 1431 i wówczas stał się ważnym miejscem na szlaku handlowym prowadzącym z zachodu na wschód Europy. Nad miastem góruje najwyższe wzniesienie Wołynia – Góra Bony, (zwana też  Zamkową) z ruinami twierdzy na jej szczycie. Książęta ruscy wybudowali tam drewniany gród, a następnie murowany zamek, który jako jedyny przetrwał oblężenie Mongołów w 1420 roku. Po latach wzgórze ufortyfikowano na polecenie żony Zygmunta Starego, stąd nazwa wzniesienia. W 1538 roku królowa Bona Sforza ufundowała w Krzemieńcu kościół farny, który przekazano Franciszkanom w XVII wieku.

Krzemieniec został doszczętnie zniszczony w trakcie powstania Chmielnickiego w 1648 r. przez Kozaków dowodzonych przez Maksyma Krzywonosa. Od tamtej pory zamek na Górze Bony nie podniósł się z ruiny. Jednakże Krzemieniec i okolice rozwijały się, przybywało także ludności zróżnicowanej religijnie.

Najlepsze lata dla miasta łączą się z założeniem tu w 1805 roku Gimnazjum. Jego twórca Tadeusz Czacki zadbał  nie tylko o stabilność finansową placówki, ale także jej wysoki poziom nauczania. Zamożną szlachtę polską z Wołynia zachęcił do ofiarności na rzecz szkoły, a trzon kadry stworzył  dzięki wykładowcom z Wilna i  Krakowa. Pedagodzy nie ograniczali się wyłącznie do pracy dydaktycznej, ale prowadzili badania i pisali podręczniki. W gronie nauczycielskim nie brakowało poetów i pisarzy. Przywołajmy chociażby takie postaci, jak: Joachim Lelewel, Euzebiusz Słowacki(ojciec Juliusza), Alojzy Feliński.

Autorem programu nauczania był Hugo Kołłątaj. Szkoła kształciła  bardzo nowocześnie i wszechstronnie, rozwijając uzdolnienia uczniów. Była też świetnie wyposażona w gabinety i pracownie z bogatymi zbiorami, posiadała wspaniałą bibliotekę i ogród botaniczny. Gimnazjum Wołyńskie przekształcono ukazem carskim z 1818 roku w Liceum Krzemienieckie, które stało się drugą po Uniwersytecie Wileńskim placówką oświatową na Kresach. To z tego czasu po dziś dzień w Krzemieńcu zachowały się liczne dworki, które dla swoich potrzeb - aby dzieci miały blisko do szkoły - budowała szlachta. Niestety lata dobrobytu nie trwały długo, bo upadek powstania listopadowego pociągnął za sobą represje, a jedną z nich było zamknięcie Liceum w Krzemieńcu.

Ponowny blask nadał miastu Józef Piłsudski, który reaktywował w 1920 roku Liceum Krzemienieckie i specjalnym dekretem objął patronat nad instytucją. Na jego polecenie szkoła została też rozbudowana i jej zadania nie ograniczały się już tylko do edukacji na poziomie średnim. W skład Liceum wchodziły m.in.: trzy przedszkola, siedmioklasowa szkoła ćwiczeń, Seminarium Nauczycielskie, Gimnazjum, Średnia Szkoła Rolnicza, Szkoła Rzemieślniczo-Przemysłowa i Uniwersytety Ludowe. Liceum Krzemienieckie dysponowało własnym majątkiem, co zapewniło mu niezależność i  stabilność  finansową. Krzemieniec ponownie stał się centrum kulturalnym Wołynia i promieniował polskością na Kresy Rzeczypospolitej.

O Krzemieńcu - nazywanym Wołyńskimi Atenami, opowiada w naszej audycji z cyklu „Śladami dziedzictwa polskiego na Wschodzie”, Tomasz Kuba Kozłowski, popularyzator historii Kresów, autor cyklu "Opowieści z Kresów", realizowanego od wielu lat w warszawskim Domu Spotkań z Historią, posiadacz bogatej kolekcji kresowych pamiątek.

Cykl "Śladami polskiego dziedzictwa na Wschodzie" powstaje we współpracy z Fundacją Pomoc Polakom na Wschodzie.

Audycja finansowana jest ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach Zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą.

Do wysłuchania programu zaprasza Maria Wieczorkiewicz.

Audycję zrealizowała Magdalena Górecka-Balcer.