X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Redakcja Polska

Świątynia z okresu rzymskiego w Tyrze. Ważne odkrycie archeologów w Libanie

26.11.2021 13:44
Pozostałości kompleksu należącego do świątyni z okresu rzymskiego odkrył w mieście Tyr, fenickiej stolicy na wybrzeżu Libanu, międzynarodowy zespół badawczy z udziałem naukowców z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Stanowisko to jest wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Audio
  • Historia odkryć polskich archeologów. Do wysłuchania rozmowy z prof. Arturem Obłuskim, dyrektorem Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, wybitnym archeologiem, prowadzącym między innymi badania w Sudanie, zaprasza Halina Ostas [posłuchaj]
Ruiny świątyni w Tyrze
Ruiny świątyni w TyrzeF.J. Núñez/UW

Międzynarodowy zespół badaczy, do którego należą naukowcy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, zakończył tegoroczny sezon prac terenowych prowadzonych w Tyrze w Libanie, jednym z najważniejszych centrów gospodarczych i politycznych starożytności. Na wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO stanowisku archeologicznym badacze odkryli pozostałości kompleksu należącego do świątyni z okresu rzymskiego.

Od 2021 roku w Tyrze prowadzone są badania, w których uczestniczą naukowcy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Prace archeologiczne są częścią libańsko-hiszpańsko-polskiej ekspedycji, którą kierują wspólnie: prof. María Eugenia Aubet (Uniwersytet Pompeu Fabra w Barcelonie), dr Ali Badawi (General Directorate of Antiquities of Lebanon) oraz dr Francisco J. Núñez (Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW).

Tyr był jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych świata śródziemnomorskiego przez większą część starożytności. Miasto znajdowało się na przybrzeżnej wyspie, którą z lądem połączyła dopiero grobla zbudowana przez Aleksandra Wielkiego. W epoce brązu i żelaza był to kwitnący ośrodek fenickiego handlu, przemysłu i rzemiosła.

W źródłach pisanych (w tym w Biblii) Tyr pojawia się jako jedno z najważniejszych centrów gospodarczych i politycznych, z którym musiały się liczyć potęgi ówczesnego świata – Asyryjczycy, Egipcjanie czy królowie Izraela i Judei. To głównie z Tyru wyruszali feniccy osadnicy na zachód Morza Śródziemnego, zakładając faktorie handlowe w Kadyksie czy też słynną Kartaginę, która rzuciła wyzwanie Rzymianom w wojnach punickich. Tyr zachował swoje znaczenie przez większość kolejnych epok i nadal jest jednym z największych miast Libanu.

Z perspektywy archeologicznej prawie pięć tysiącleci nieprzerwanego zasiedlenia czyni z Tyru zarówno fascynujący, jak i trudny obiekt badań. "Nakładające się na siebie pozostałości architektoniczne, ślady kataklizmów naturalnych, podnoszenie się poziomu morza oraz dynamiczny rozwój urbanistyczny w ostatnich dziesięcioleciach skutecznie utrudniają poznanie charakteru starożytnej architektury" – przyznaje dr Francisco J. Núñez z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.

Jakie jest znaczenie odkrycia dokonanego przez zespół dr Francisco J. Núñeza? - Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że dr Francisco J. Núñez znalazł archeologicznego Graala miasta Tyru, a mianowicie, że jest to świątynia boga Melkarta, który był patronem Tyru, co najmniej przez tysiąc lat. Wiemy, że od okresu żelaza do wczesnego chrześcijaństwa Melkart był  bogiem-opiekunem Tyru - mówi w rozmowie z Polskim Radiem dla Zagranicy - prof. Artur Obłuski, dyrektor Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.

-Tyr jest miastem niesamowitym, trzeba je odwiedzić, aby poczuć to co Rzymianie pięknie nazywali genius loci czyli ducha tego miejsca. Miasto jest konglomeratem wielu religii i narodowości. W starożytności był to jeden z najważniejszych portów w całym Śródziemnomorzu. Warto powiedzieć, że Tyr to jest miasto, w którym - według mitologii greckiej - narodziła się Europa, która później została porwana przez Zeusa. To jest miasto, które oparło się Aleksandrowi Macedońskiemu - dodaje prof. Artur Obłuski.

W pracach badawczych w Tyrze uczestniczyli archeolodzy i specjaliści z Libanu, Hiszpanii, Polski i Portugalii. Ich badania koncentrowały się na potężnej konstrukcji, zbudowanej w czasach rzymskich, zidentyfikowanej jako świątynia. Ma ona dwie główne fazy: pierwsza pochodzi z czasu powstania budowli w okresie wczesnorzymskim, a druga jest związana z jej poważną przebudową w późnym okresie rzymskim. Budynek ma plan prostokąta o orientacji wschód-zachód, przedsionek flankowany przez dwie kolumny (znalezione w pobliżu) i podium po drugiej stronie celli. Jego ściany pierwotnie pokryte były blokami piaskowca, a na południe od wejścia mogła znajdować się podziemna komora. Budynek stał na platformie wykonanej z masywnych bloków wapienia i piaskowca, które podtrzymywały duży ciężar fasady, a w szczególności ośmiometrowych kolumn wykonanych z różowego granitu egipskiego.

Biegnący wzdłuż ulicy portyk o orientacji wschód-zachód prowadził do schodów u wejścia do budowli, zdobionego płytami z wyrytymi motywami geometrycznymi. Ulica ta odchodzi prostopadle od węższej uliczki, przy której w tym sezonie zidentyfikowano kolejne sanktuarium. Była to budowla składająca się, jak obecnie sądzą naukowcy, z dwóch pomieszczeń i dziedzińca usytuowanych na osi północ-południe; w jednym z nich znaleziono egipską płaskorzeźbę przedstawiającą Izydę karmiącą Horusa jako dziecko.

Świątynia i związany z nią obszar miasta doświadczyły rozległych zniszczeń i przebudów w czasach wczesnobizantyjskich. Świątynia została rozebrana i pokryta platformą, na której wzniesiono monumentalną bazylikę, zniszczoną, wraz z dużą częścią miasta, przez tsunami w VI wieku naszej ery. Naukowcy rozpoznali też pozostałości z czasów późniejszych: dynastii Fatymidów, Krzyżowców i czasów osmańskich.

Chociaż libańskie wykopaliska w Tyrze rozpoczęły się już w latach 60. XX wieku, większość ich dokumentacji zaginęła w zawierusze wojny domowej, która wybuchła w 1975 roku. Co więcej, znaczna część tych prac koncentrowała się na poziomie klasycznym i średniowiecznym.

Jednym z celów obecnego projektu jest rzucenie światła na naturę, historię i ewolucję urbanistyki na starożytnej wyspie Tyru. Obecnie badany obszar leży na akropolu, przypuszczalnie najwyższym punkcie starożytnej wyspy. Wykopaliska z lat 70-tych XX wieku ujawniły konstrukcje z różnych okresów, które nadal wymagają interpretacji. Ówczesne głębokie wykopy sondażowe, które dostarczyły sekwencji stratygraficznych kluczowych dla zrozumienia historii osadnictwa w tym miejscu.

Prace mają być kontynuowane w przyszłym roku. W najbliższym czasie skupią się zarówno na samej świątyni, jak i związaną z nią częścią miasta. Uwagę badaczy przykuwa jednak coś więcej. Na północy znajduje się drugi monumentalny budynek, być może kolejna świątynia, którą również archeolodzy chcieliby zbadać.

Do wysłuchania rozmowy z prof. Arturem Obłuskim, dyrektorem Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, wybitnym archeologiem, prowadzącym między innymi badania w Sudanie, zaprasza Halina Ostas.

Audycja powstała we współpracy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW i Ministerstwem Spraw Zagranicznych.

Sukces Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Na Cyprze powołano polską Stację Badawczą

20.11.2021 15:25
Prowadzenie badań naukowych - głównie archeologicznych - na terenie Cypru, zacieśnianie współpracy z innymi naukowcami i ekspedycjami archeologicznymi pracującymi na tej wyspie - to tylko niektóre cele nowo powołanej na Cyprze stacji badawczej Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.