Portret Piłsudskiego autorstwa Mehoffera odnaleziony po 80 latach

Zwinięty, pognieciony, rozdarty i zabrudzony ptasimi odchodami – w takim stanie odnaleziono na strychu warszawskiego domu monumentalny portret Józefa Piłsudskiego pędzla Józefa Mehoffera. Los dzieła pozostawał nieznany od początku II wojny światowej. Po kompleksowej konserwacji obraz po raz pierwszy zaprezentowano w Muzeum Historii Polski. W przyszłości stanie się częścią wystawy stałej placówki.

Józef Piłsudski. Jego monumentalny portret pędzla Józefa Mehoffera przez ponad 80 lat pozostawał zaginiony.

Foto: NAC

Przez ponad osiem dekad nie było wiadomo, co stało się z obrazem. Ślad urywał się wraz z początkiem II wojny światowej. Dopiero wiosną 2024 roku monumentalne płótno odnaleziono na strychu jednego z prywatnych domów w Warszawie. – Zawód muzealnika wciąż kojarzony jest z nudą, ale ten dzisiejszy przypadek jest dowodem na to, że to miejsce pełne przygód – mówił prof. Marcin Napiórkowski, dyrektor Muzeum Historii Polski.

Odnalezienie zaginionego dzieła było zaledwie początkiem drogi. Obraz przez dziesięciolecia przechowywano w warunkach dalekich od muzealnych, a zmiany temperatury i wilgotności pozostawiły na nim wyraźne ślady.

>>> Sprawdź także: Zaginął podczas wojny, przez lata zdobił dom. Obraz Wierusza-Kowalskiego odzyskany

Zwinięty, rozdarty, zaatakowany przez mikroorganizmy

Portret marszałka odnalazł się w bardzo złym stanie. Płótno było złożone i pogniecione, miało 24-centymetrowe rozdarcie. Zaatakowały je mikroorganizmy, było również zabrudzone ptasimi odchodami. – Na szczęście zabrudzenia i obsypywanie warstwy malarskiej ominęły bardzo ważne miejsca, takie jak twarz Piłsudskiego – podkreślała Marlena Koczorowska, pod której kierunkiem zespół specjalistów przez dwa lata zajmował się konserwacją obrazu.

Piłsudski na tle Wawelu

Obraz zatytułowany "Portret Naczelnika Państwa Marszałka Józefa Piłsudskiego" powstał w 1921 roku na zamówienie władz państwowych. Rok później trafił do siedziby Prezydium Rady Ministrów II Rzeczypospolitej. Piłsudski został przedstawiony w monumentalnej, reprezentacyjnej formule, a za jego postacią pojawia się architektura Katedry Wawelskiej. Kompozycję wypełniają symbole odnoszące się do państwowości i odzyskanej niepodległości, m.in. aniołowie, orzeł w koronie oraz herb Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Ślad urwał się we wrześniu 1939 roku

Po okresie ekspozycji w siedzibie Prezydium Rady Ministrów portret został przeniesiony do komendy miasta Warszawy przy placu Piłsudskiego. To właśnie tam znajdował się przed wybuchem II wojny światowej. Według ustaleń historyków prawdopodobnie we wrześniu 1939 roku ktoś wyniósł dzieło z budynku i przeniósł je na strych warszawskiego domu. Nie wiadomo jednak, kto to zrobił ani w jakich dokładnie okolicznościach. Wiadomo natomiast, że właśnie tam obraz przetrwał kolejne dziesięciolecia.

Dziś dzieło jest własnością Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Resort przekazał je w depozyt Muzeum Historii Polski.

***

MHP/Niepodległa/PAP/zchowaniec