historia Polski w PolskieRadio.pl

Sto lat od zamachu majowego. Trzy dni, które zmieniły Polskę

W kolejnym odcinku "Zaułków historii" zajmiemy się, wyjątkowo, wydarzeniem powszechnie znanym. Kilka dni temu minęło równe 100 lat od zamachu majowego. Z gościem audycji porozmawiamy o tym, czy musiało do niego dojść, dlaczego wybuchł oraz jakie były jego przebieg i konsekwencje.

234 lata temu wybuchła wojna w obronie Konstytucji 3 maja

18 maja 1792 roku wojsko Imperium Rosyjskiego, liczące blisko 100 tysięcy żołnierzy, wkroczyło na teren Rzeczpospolitej. W ten sposób rozpoczął się polsko-rosyjski konflikt zbrojny, który do historii przeszedł pod nazwą "wojny w obronie Konstytucji 3 maja". Jego konsekwencją było unieważnienie ustawodawstwa Sejmu Wielkiego oraz II rozbiór Polski.

Monte Cassino w literaturze i sztuce. Artyści wobec legendy bitwy

18 maja 2026 roku przypada 82. rocznica jednego z najważniejszych i najbardziej symbolicznych zwycięstw polskiego oręża w II wojnie światowej – zdobycia klasztoru na Monte Cassino przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego. W jaki sposób legendę tych wydarzeń budowali artyści, uczestnicy bitwy? Co o Monte Cassino opowiedział nam Melchior Wańkowicz?

Przewrót majowy. Jak Piłsudski chciał obalić sejmokrację

15 maja 1926 marszałek Sejmu Maciej Rataj powołał nowy rząd na czele z Kazimierzem Bartlem - piętnasty gabinet urzędujący od czasów zakończenia I wojny światowej. Decyzja ta była skutkiem przewrotu majowego marszałka Józefa Piłsudskiego - zbrojnego zamachu stanu, który rozpoczął trzynastoletnie autorytarne rządy sanacji.

Felicjan Sławoj Składkowski. Ostatni premier II RP

- Miał spojrzenie na rzeczywistość pozytywisty, ale duszę romantyka, przez co mówi się, że nie pasował do czasów, w których przyszło mu żyć. To szczególnie trudne, gdy pełni się ważne funkcje publiczne - tak w audycji Polskiego Radia Felicjana Sławoja Składkowskiego oceniała dr hab. Jolanta Załęczny, kierownik Działu Historii i Badań Naukowych w Muzeum Niepodległości w Warszawie. Zobacz więcej na temat: II RP II Rzeczpospolita Józef Piłsudski Felicjan Sławoj-Składkowski

Adam Bujak. Posłuchaj wspomnień fotografa Jana Pawła II

– Zostałem fotografem, aby uwieczniać rzeczywistość, z którą ludzie często się nie spotykają, jak codzienność mnichów kamedułów, kompletnie zamkniętych przed światem, a nawet życie prywatne Jana Pawła II. Te wszystkie wspaniałe wydarzenia, których ludzie nie byli w stanie zobaczyć, a których ja byłem świadkiem. To właśnie nimi chciałem się podzielić – mówił Adam Bujak na antenie Polskiego Radia.

Wojciech Karpiński. Siła, którą kryły "książki zbójeckie"

- Każde pokolenie ma swoje własne tego typu teksty. Dla mnie w Warszawie w roku 1956, na kilka miesięcy przed Październikiem, taką książką zbójecką, pierwszą i najważniejszą, był "Zniewolony umysł" Miłosza - opowiadał w archiwalnym radiowym nagraniu Wojciech Karpiński. 11 maja 1943 roku urodził się ten ceniony eseista, znawca sztuki i literatury.

Jan Kazimierz we francuskiej niewoli

Król Jan Kazimierz kojarzony jest głównie z licznymi wojnami, które w czasie jego panowania toczyła Rzeczpospolita. Nim jednak ostatni Waza zasiadł na polskim tronie, prowadził bardzo bujne życie. Był m.in. jezuitą i kardynałem, a jako wicekról Portugalii spędził dwa lata we francuskim areszcie.

Jak zostać królową? Ludwika Maria Gonzaga i polski tron

Była to kobieta pod wieloma względami nietypowa - pierwsza Francuzka na polskim tronie, żona dwóch polskich królów. Obok m.in. Bony Sforzy to jedna z tych królowych, które miały wpływ na rządy w Polsce. 10 maja 1667 roku zmarła Ludwika Maria Gonzaga de Nevers.

historia Polski

Sto lat od zamachu majowego. Trzy dni, które zmieniły Polskę

Aleksander Suworow. Człowiek, który skąpał warszawską Pragę we krwi

234 lata temu wybuchła wojna w obronie Konstytucji 3 maja

Leopold Tyrmand. Legendarny pisarz, ikona Warszawy, "papież jazzu"

Monte Cassino w literaturze i sztuce. Artyści wobec legendy bitwy

Przewrót majowy. Jak Piłsudski chciał obalić sejmokrację

Felicjan Sławoj Składkowski. Ostatni premier II RP

Bitwa pod Połańcem. Zwycięski epizod insurekcji kościuszkowskiej

91. rocznica śmierci Józefa Piłsudskiego

Mózg Józefa Piłsudskiego pod mikroskopem

Adam Bujak. Posłuchaj wspomnień fotografa Jana Pawła II

120 lat temu urodziła się Maria Kann, harcerka, pisarka, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata

"Operacja praska". Koniec II wojny światowej w Europie

Jędrzej Śniadecki. Gwiazda chemii i nie tylko

Nastolatek skatowany przez ZOMO. Kulisy zabójstwa Piotra Majchrzaka

Wojciech Karpiński. Siła, którą kryły "książki zbójeckie"

Jan Kazimierz we francuskiej niewoli

Jak zostać królową? Ludwika Maria Gonzaga i polski tron