Polskie Radio
Section05

historia Polski

Portret Piłsudskiego autorstwa Mehoffera odnaleziony po 80 latach

Zwinięty, pognieciony, rozdarty i zabrudzony ptasimi odchodami – w takim stanie odnaleziono na strychu warszawskiego domu monumentalny portret Józefa Piłsudskiego pędzla Józefa Mehoffera. Los dzieła pozostawał nieznany od początku II wojny światowej. Po kompleksowej konserwacji obraz po raz pierwszy zaprezentowano w Muzeum Historii Polski. W przyszłości stanie się częścią wystawy stałej placówki.
Zobacz więcej na temat:  KULTURA SZTUKA malarstwo dzieła sztuki Józef Mehoffer Józef Piłsudski Dwójka

Juliusz Mieroszewski. Między wojną a emigracją

- Mieroszewski miał za młodu epizod formacyjny. W 1914 roku komendant Piłsudski ze swoimi legionami wojował w okolicach Limanowej, gdzie wtedy Mieroszewski mieszkał z ojcem. Piłsudski stacjonował w ich domu. Pokój Juliusza Mieroszewskiego i jego brata stał się sztabem komendanta. To było niesamowite przeżycie, na pewno bardzo mocno zaznaczone w późniejszej biografii Mieroszewskiego i we wspomnieniach z tego okresu dziecięcego - mówił w Dwójce dr Maciej Łuczak z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, autor wydanej niedawno książki "Pragmatyczny wizjoner. Rzecz o Juliuszu Mieroszewskim".
Zobacz więcej na temat:  Antoni Dudek Dwójka HISTORIA KULTURA Juliusz Mieroszewski biografia

Witelon: geniusz średniowiecza, którego Europa znała lepiej niż Polska

Witelon, średniowieczny uczony, filozof, matematyk i fizyk, jest uważany za pierwszego znanego naukowca z ziem polskich. Jego prace z dziedziny optyki zyskały w średniowiecznej Europie szeroką sławę, a sposób, w jaki łączył obserwację z doświadczeniem, wyprzedzał swoją epokę. O Witelonie rozmawialiśmy z historykiem Janem Jaroszem.
Zobacz więcej na temat:  Łukasz Modelski Andrzej Kozicki Dwójka średniowiecze

Wolność, równość, bezczelność. Wrocławski Capitol szykuje musical o Kościuszce

To jedna z najbardziej ekscytujących musicalowych premier rozpoczynającego się sezonu. Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu sięga po bohatera z kart podręczników i opowiada jego postać na nowo.  O inspiracjach, historii, związkach z Broadway’em i o tym, ile będzie Kościuszki w "Kościuszce" opowiedział nam Konrad Imiela, reżyser spektaklu.
Zobacz więcej na temat:  Monika Zając Konrad Imiela Tadeusz Kościuszko TEATR Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu KULTURA Dwójka

Цікава лише істина? | Tylko prawda jest ciekawa?

У двомовній програмі «Pół na Pół | Пів na Пів» говоримо з професором Ґжеґожем Мотикою — істориком і політологом, дослідником новітньої історії Польщі та України, а від 2024 року директором Військового історичного бюро. Приводом до розмови стала його нова книжка, написана у формі інтерв’ю з Анджеєм Бжезецьким, — «Gry pamięcią. O polityce historycznej, Polsce, Ukrainie i Rosji», що вийшла у видавництві Literackie у липні 2026 року. |  W dwujęzycznej audycji „Pół na Pół | Пів na Пів” gościmy profesora Grzegorza Motykę – historyka i politologa, badacza najnowszej historii Polski i Ukrainy, a od 2024 roku dyrektora Wojskowego Biura Historycznego. Pretekstem do rozmowy jest jego najnowsza książka, będąca rozmową z Andrzejem Brzezieckim – „Gry pamięcią. O polityce historycznej, Polsce, Ukrainie i Rosji”, wydana przez Wydawnictwo Literackie w lipcu 2026 roku.
Zobacz więcej na temat:  Польща-Україна пів-на-пів/pół na pół історія історична правда Wołyń Волинський злочин Волинь Волинська трагедія Grzegorz Motyka

"Dom warszawski". Beata Chomątowska: czasem reporterski temat czeka tuż za ścianą

Przedwojenna elita, niemieccy okupanci, działacze partyjni i opozycjoniści. Kolejne rozdziały polskiej historii pozostawiły ślady w jednej modernistycznych kamienic przy Litewskiej 10 w Warszawie. W swojej najnowszej książce Beata Chomątowska zagląda za fasadę budynku i rekonstruuje losy ludzi, którzy przez niemal dziewięć dekad nazywali to miejsce swoim domem.
Zobacz więcej na temat:  Aldona Łaniewska-Wołłk literatura polska Warszawa Dwójka II wojna światowa KSIĄŻKA książki literatura Beata Chomątowska

Człowiek, którego wyobraźnia wyprzedzała epokę. Postać Mariana Walentynowicza

- Marian Walentynowicz był kimś, kogo dziś nazwalibyśmy celebrytą. Polska Agencja Prasowa publikowała krótkie informacje o tym, że Marian Walentynowicz właśnie wrócił z Afryki albo przypłynął takim czy innym statkiem. Był postacią znaną towarzysko i rozpoznawalną w Warszawie - mówił w Dwójce Marek Górlikowski, autor książki "Ilustrator. Przygody ojca Koziołka Matołka tylko dla dorosłych".
Zobacz więcej na temat:  Marian Walentynowicz Dwójka Monika Kopcik Jakub Kukla KULTURA malarstwo komiks reportaż

87 lat temu Związek Sowiecki napadł na Polskę. Agresor wkroczył na Kresy

17 września 1939 roku, łamiąc obowiązujący polsko-sowiecki pakt o nieagresji, Armia Czerwona wkroczyła na teren Rzeczypospolitej Polskiej, realizując tym samym ustalenia zawarte w tajnym protokole niemiecko-sowieckiego paktu Ribbentrop-Mołotow. Konsekwencją sojuszu dwóch zbrodniczych totalitaryzmów był rozbiór osamotnionej w walce Polski.
Zobacz więcej na temat:  17 września 1939 agresja sowiecka Kresy II wojna światowa

Od księstwa do Korony. 500 lat temu zmieniły się losy Mazowsza

Przez stulecia Mazowsze pozostawało pod rządami własnej linii Piastów, prowadziło politykę wobec sąsiadów i odgrywało istotną rolę w tej części Europy. Dopiero śmierć ostatniego męskiego przedstawiciela dynastii otworzyła drogę do ostatecznego włączenia księstwa do Królestwa Polskiego. W 500. rocznicę tych wydarzeń Muzeum Mazowieckie w Płocku przypomina historię regionu na wystawie "Mazowsze dla Korony".
Zobacz więcej na temat:  Dwójka Mazowsze Jakub Kukla Płock Piastowie muzeum KULTURA