Justyna Mańkowska-Kaczmarek podkreśliła, że teatr i zdrowie psychiczne są ze sobą głęboko powiązane. – Idą w parze, są w dialogu i po prostu w jakimś sensie się przeplatają. Kiedy zaczęłam poszerzać pole dostępności kultury i rozmawiać z osobami po kryzysach zdrowia psychicznego oraz ekspertami z tego obszaru, teatr zaczął wychodzić na pierwszy plan jako miejsce, w którym poruszane są bardzo różne doświadczenia, czasem graniczne – powiedziała.
>>> Posłuchaj audycji "Rozmowy po zmroku"
Wrażliwość także po stronie twórców
Zdaniem inicjatorki projektu sztuka sceniczna może mieć zarówno działanie wspierające, jak i obciążające. – Teatr może wspierać nasze zdrowie psychiczne, budować odporność psychiczną, ale jednocześnie to, co widzimy na scenie może być doświadczeniem zapośredniczonym. Możemy przeżywać to, co aktorzy przekazują nam ze sceny, a to może wpływać negatywnie na nasze zdrowie psychiczne, poruszać różne delikatne struny – zauważyła.
Dodała tym samym, że w projekcie ważny jest nie tylko odbiorca. – Teatr jest zawsze sztuką żywą, rodzi się ze spotkania sceny i odbiorcy,. Nie mniej istotne jest to, co dzieje się na scenie: praca nad spektaklem, intensywna, wymagająca poruszania trudnych emocji. Dzielenie się nimi z widzami i robienie tego w sposób bezpieczny to kolejny obszar, którym projekt "Teatr. Obszary wrażliwe" opiekuje się i go zabezpiecza – dodała Marta Kurowska.
Temat dobrostanu psychicznego w teatrze
Nasze rozmówczynie zwróciły uwagę, że temat zdrowia psychicznego w środowisku teatralnym przez lata pozostawał na marginesie. – Myślę, że to jest moment zmiany pokoleniowej. Bezpieczeństwo pracy i zwracanie uwagi na to, w jakich warunkach pracujemy i co przeżywają osoby tworzące spektakle, wysuwa się dziś na pierwszy plan – podkreślono w audycji.
Z tego powodu, twórcy projektu świadomie skupiają się nie na krytyce patologii w teatrze, lecz na poszukiwaniu konkretnych narzędzi zmiany. – Nasza koncepcja wynikała z potrzeb, które usłyszeliśmy od pracowników teatrów. Odbiorcy przychodzą dziś z bardzo różną wrażliwością, zmienia się odporność psychiczna młodzieży i dorosłych, a kultura – także teatr – nie zawsze ma narzędzia, by to zaadresować. Wiemy już, że nie wszystkie praktyki w teatrze są zdrowe, ale pytanie brzmi: co zrobić, żeby to zmienić? – padło w "Rozmowach po zmroku".
Wymianę doświadczeń i prezentacja dobrych praktyk
– Zapraszamy ekspertów, między innymi z Wielkiej Brytanii, żeby pokazywali rozwiązania i inspirowali nas do działań. Możemy mówić, że jest źle, ale jeśli nie pokażemy metod i sposobów, niewiele z tego wyniknie – wyjaśniały gościnie Dwójki.
– To, co projekt wprowadza i co jest najważniejsze, to dialog. Dialog pomiędzy twórcami, widzami, rodzicami czy opiekunami. Rozmowa o tym, w jaki sposób trudniejsze sytuacje możemy wspólnie zaopiekować – podsumowała Marta Kurowska.
***
Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku
Prowadzenie: Maria Czok
Goście: Justyna Mańkowska-Kaczmarek (inicjatorka projektu "Teatr. Obszary wrażliwe") oraz Marta Kurowska (specjalistka do spraw dostępności z Wrocławskiego Teatr Lalek)
Data emisji: 10.03.2026
Godz. emisji: 22.30
zch/pg
