Performans w kobiecej perspektywie. Przegląd w Instytucie Grotowskiego

Ostatnia aktualizacja: 04.03.2026 10:29
- Mamy do czynienia z pewnym zwrotem, który się dokonał. Jestem przekonany, że silna obecność kobiet, którą od przynajmniej trzech dekad obserwujemy w sztukach performatywnych, szczególnie w performansie, ich osobowość, puls i wrażliwość, które nadają tym sztukom kształt, muszą zostać zauważone. Stąd właśnie obecność performansu i nasz projekt, który doczekał się już piątej edycji - wyjaśniał w Dwójce Jarosław Fret, dyrektor Instytutu im. Grotowskiego.
Szczeliny odbędą się we Wrocławiu od 5 do 8 marca
"Szczeliny" odbędą się we Wrocławiu od 5 do 8 marcaFoto: materiały promocyjne

Wysłuchaj rozmowy w audycji "Poranek Dwójki"<<<

"Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych" to projekt Instytutu im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, którego kolejna odsłona rozpocznie się 5 marca br. Cykl łączy różne formy artystyczne: od teatru i performansu, przez instalację, fotografię i film, aż po muzykę i tworzy opowieść o doświadczeniu kobiet oraz ich miejscu w kulturze i polityce. Gośćmi "Poranka Dwójki" byli kuratorka projektu Monika Wachowicz i Jarosław Fret, dyrektor Instytutu.

Czytaj także:

"Szczeliny istnienia" inspiracją dla przeglądu "Szczeliny"

Inspiracją do zainicjowania przeglądu była słynna książka o filozofii codzienności prof. Jolanty Brach-Czainy "Szczeliny istnienia". - Ta książka była punktem wyjścia do tego, aby przywołać ten cykl. Stała się inspiracją nie tylko dla samego tytułu, ale także myślą i ścieżką, którą poczułam, że chcemy podążać. Ten cykl jest głęboko zakorzeniony w tym, o czym opowiada filozofka. Przekazał mi ją Jarosław Fret. Wspólnie wiedzieliśmy, że to jest właściwy trop, że tak nazwiemy nasz cykl i że ta książka stanie się swego rodzaju biblią dla tego przeglądu. Myślę też, że jest inspiracją dla artystek, które od kilku lat zapraszamy do tego projektu - mówiła w audycji Monika Wachowicz, kuratorka cyklu "Szczeliny".

Kobiecość, niewidoczność i wykluczenie. O idei przeglądu "Szczeliny"

Punktem wyjścia była refleksja nad kobiecością i nad problemami niewidoczności i wykluczania.

- Oba te wątki stały się wizytówką naszego projektu. Artystki pochodzą z różnych stron świata, mają różne języki artystyczne i opowiadają o rzeczywistości poprzez własne doświadczenia oraz wizję sztuki i świata, w którym żyjemy. Te wątki się przenikają i na pewno się nie wykluczają. Myślę wręcz, że wzajemnie się wzmacniają, zarówno w projektach artystycznych, jak i w języku artystek, które chcą wyrażać siebie w tej rzeczywistości - zaznaczyła kuratorka.

Jak powstają "Szczeliny"?

Proces wyboru artystek za każdym razem wygląda trochę inaczej. Monika Wachowicz zaznaczyła, że nie ma konkretnego klucza do tego, jak powstaje program. - On po prostu się rodzi, poprzez przyglądanie się temu, co oferuje nam rzeczywistość. Obserwuję przestrzeń performansu i sztuki i spotykam artystki na swojej drodze. Ten proces odbywa się przez cały rok. Oczywiście są też artystki, które noszę w sercu od wielu lat i marzyłam o tym, żeby je zaprosić do Wrocławia. Nie ukrywam więc, że w pewnym sensie spełniam swoje marzenia: zapraszam twórczynie, które podziwiam i które sama chcę oglądać - stwierdziła nasza rozmówczyni.

Między tradycją Laboratorium a nowymi językami sztuki

Dyrektor Instytutu Grotowskiego zaznaczył, że ta edycja ma bardziej międzynarodowy charakter niż poprzednie. Poszerza się także skala języków artystycznych. "Szczeliny" wpisują się w szerszy proces poszerzania programu Instytutu, który obejmuje także taniec. Wspólnie z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca Instytut Grotowskiego będzie współorganizować Polską Platformę Tańca. 

- Tradycja Teatru Laboratorium oczywiście pozostaje fundamentem instytutu, ale pokoleniowo jesteśmy już w innym miejscu. Instytut istnieje 35 lat, a Teatr Laboratorium działał tu 20 lat. Zmiany są naturalne. Mam nadzieję, że poprzez sztukę powstanie opis rzeczywistości, który stanie się jej częścią i w ten sposób nas zmieni. Nie poprzez rewolucję czy gwałtowną eksplozję, ale poprzez świadomość - dodał Jarosław Fret.

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki

Prowadzenie: Marcin Pesta

Goście: Monika Wachowicz (kuratorka cyklu "Szczeliny"), Jarosław Fret (dyrektor Instytut im. Jerzego Grotowskiego)

Data emisji: 4.03.2026

Godz. emisji: 8.30

Czytaj także

Wnikliwe studium relacji. "23 i pół godziny" na deskach Teatru Współczesnego

Ostatnia aktualizacja: 25.02.2026 13:22
Tom – charyzmatyczny nauczyciel i opiekun szkolnego teatru – jeszcze przed chwilą świętował triumf "Romea i Julii". Jeden telefon od dyrektorki wystarczył jednak, by jego idealny świat rozsypał się w pył. Tak rozpoczyna się "23 i pół godziny", spektakl, który 25 lutego ma swoją polską prapremierę w Teatrze Współczesnym w Warszawie.
rozwiń zwiń