Wielkie Xęstwo Poezji odwołuje się do idei bliskiej Czesławowi Miłoszowi. To on określał siebie mianem jednego z "ostatnich obywateli Wielkiego Księstwa Litewskiego". Dla organizatorów nie jest to jednak wyłącznie historyczne nawiązanie, lecz żywa metafora wspólnoty kultur Europy Środkowo-Wschodniej.
– Mimo że kraj realnie nie istnieje, ta republika obywatelska ciągle żyje. Powiedziałbym nawet, że rodzą się nowi obywatele Wielkiego Księstwa Litewskiego, ludzie młodszego pokolenia, którzy odnajdują swoją przynależność we wspólnej tradycji kulturowej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy – wyjaśniał w Dwójce Krzysztof Czyżewski.
Posłuchaj rozmowy w audycji "Poranek Dwójki" >>>
Poezja wpisana w krajobraz pogranicza
Krzysztof Czyżewski podkreślił w rozmowie, że niechętnie używa wobec wydarzenia określenia "festiwal". – Mam duże opory, żeby tak nazywać Wielkie Xięstwo Poezji. Ono nie jest festiwalem. Jest spotkaniem. Rodzajem poetyckiej medytacji związanej z miejscami, z pamięcią i z ludźmi – zaznaczył.
– Nawiedzamy poetyckie miejsca naszego regionu. W Maćkowej Rudzie przypominamy Andrzeja Strumiłłę, w Wierszałowcach Krzysztofa Giedroycia, w okolicach Augustowa Janinę Osewską. Tam czytamy wiersze i przypominamy poezję tych twórców – tłumaczył.
Dyrektor zaznaczył tym samym, że najważniejszym elementem programu wciąż pozostaje wspólna lektura poezji. – To przede wszystkim czytanie wierszy. Spotykamy się, żeby rozmawiać, dzielić się poezją i doświadczać jej razem – podkreślił.
Czytaj także:
Cafe Europa ponad granicami
Jednym z najważniejszych punktów programu będzie także literacka Cafe Europa, która narodziła się w czasie wojny w byłej Jugosławii jako symbol odbudowy wspólnej przestrzeni kulturowej.
– Powstała w Sarajewie, kiedy rozpadała się wspólna przestrzeń i pojawiały nowe granice. Dziś pozostaje symbolem spotkania ponad podziałami i odzyskiwania miejsca wspólnej rozmowy. W tym roku będą z nami poeci z Litwy, Ukrainy i Białorusi. Za każdym razem próbujemy tę wspólną przestrzeń przywracać – usłyszeliśmy w "Poranku Dwójki".
Poezja przy wspólnym stole
Spotkania odbywają się w kameralnej formule – bez estrady i festiwalowego dystansu. – Nieprzypadkowo je tak nazywamy. To bardziej rozmowa przy kawie czy herbacie, przy stolikach. Czasem słuchamy poezji, czasem dłuższych opowieści o poetach i kulturach pogranicza – zaznaczył gość Programu 2 Polskiego Radia.
W programie tegorocznej edycji znalazły się m.in. wieczór poezji Bogdana Zadury, wspólne czytanie utworów Czesława Miłosza w Amfiteatrze Niewidzialnego Mostu oraz wykłady poświęcone twórczości Łesi Ukrainki, poezji ladino i dialogowi literatur polskiej oraz litewskiej.
***
Tytuł audycji: Poranek Dwójki
Prowadzenie: Marcin Pesta
Gość: Krzysztof Czyżewski (Dyrektor ośrodka "Pogranicze - sztuk, kultur, narodów")
Data emisji: 30.06.2026
Godz. emisji: 8.30
