Grande finale prac w polu. Co nam zostało z dawnych dożynek?

W dawnej Polsce zwano je wieńcowem (od najważniejszego ich symbolu, wieńca ze zbóż i kwiatów) lub okrężnem (od starodawnego obyczaju – jesiennego obchodzenia lub objeżdżania, czyli okrążania pól po sprzątnięciu zboża), a także zażynkiem lub wyżynkiem.  Dożynki - urządzali je dla żniwiarzy (służby folwarcznej i pracowników najemnych) właściciele majątków ziemskich. Były to zabawa, poczęstunek i tańce, w nagrodę za dobrze wykonaną pracę przy żniwach i zebrane plony. Co dzisiaj zostało nam z symboliki tego święta?

Dożynki we Włosieniu

Foto: NAC

Dożynki obchodzono w Polsce prawdopodobnie już w XVI lub na przełomie XVI i XVII wieku, kiedy na naszych ziemiach rozwinęła się gospodarka folwarczno-dworska. Urządzali ją dla żniwiarzy (służby folwarcznej i pracowników najemnych) właściciele majątków ziemskich. Była to zabawa, poczęstunek i tańce, w nagrodę za dobrze wykonaną pracę przy żniwach i zebrane plony.

Obchody dożynkowe rozpoczynały się wiciem wieńca z pozostawionych na polu zbóż, z kiści czerwonej jarzębiny, orzechów, owoców, kwiatów i kolorowych wstążek. Wieńce dożynkowe miewały zwykle kształt wielkiej korony lub koła. W przeszłości umieszczano w nich także żywe (z czasem sztuczne) koguty, kaczęta lub małe gąski. Miało to zapewniać piękny i zdrowy przychówek gospodarski.

Zdjęcie ilustracyjne

Żniwa były na wsi uwieńczeniem wszystkich najważniejszych prac gospodarskich i wielkiego, całorocznego rolniczego trudu, od efektów którego, od ilości i jakości zbiorów, zależała ludzka egzystencja. W obchodach dożynkowych nie brakowało również elementów starszych, archaicznych, które bywają tłumaczone jako ślady odwiecznych obrzędów i ofiar składanych bóstwom urodzaju. Dzisiaj również organizuje się dożynki, ale na ile tradycyjne są to obchody? O tym niezwykle ważnym dla dawnej wsi święci o 9.30 porozmawiamy z Magdaleną Trzaską z Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi.

Do tego w audycji:

• 7.15 Kalendarium
• 7.30 Wiersz ukraiński
• 7.40 Pięć minut nad Biblią
• 7.50 Historia Polskiego Folku z Wojciechem Ossowskim
• 8.00 Etnowieści
• 8.05 PŁYTA TYGODNIA W DWÓJCE
• 8.10 Festiwal Kultury Regionalnej w Żelazowej Woli zapowiedź wydarzenia
• 8.30 Do zdobycia płyty "Pogłosy" Kapeli Niwińskich i "Leśny bożek" Adama Strug
• 8.35 zaproszenie na wielkie Narodowe Czytanie, poświęcone "Dziadom" Adama Mickiewicza
• 8:45 w "Herbarium ludowym" badać będziemy botaniczne przekąski i roślinne napoje w tradycji ludowej
• o 9.10 na zbliżający się Festiwal Skrzyżowanie Kultur zaprosi jego dyrektorka artystyczna Maria Pomianowska

 

***

Tytuł audycji: folkowy Poranek Dwójki 

Powadzi: Piotr Kędziorek

Data emisji: 5.09.2026

Godzina emisji: 7.00-10.00