Posłuchaj audycji "Wybieram Dwójkę" >>>
"Polska satyra kobieca nie jest bowiem jednorodnym zjawiskiem, lecz dynamicznym bytem, w którym przenikają się doświadczenia, strategie i postawy, a jedyną stałą stanowi humor jako odwieczne i pewne narzędzie krytyczne" - to zapowiedź wystawy, którą od 10 lutego będzie można oglądać w Muzeum Karykatury w Warszawie.
"Ha-Ga. Interwencja" w Muzeum Karykatury
Pod pseudonimem Ha-Ga kryje się Anna Gosławska-Lipińska, wieloletnia rysowniczka satyryczna "Szpilek", która - jak czytamy: "(...) już 90 lat temu przecierała szlaki feministycznej satyry". Jej żarty obyczajowe rysowane były prostą, lecz przemyślaną kreską. Tworzyła małe scenki podpatrzone w codzienności – wyłowione z obserwacji i zasłyszanych mimochodem rozmów. Prace tej artystki stały się podstawą wystawy "Ha-Ga. Interwencja".
Nowa wystawa prezentuje zestawienie klasycznych prac artystki z rysunkami dziewiętnastu młodych autorek, nominowanych w trzech dotychczasowych edycjach konkursu o Nagrodę Ha-Gi.
- O tej interwencji myśli się, jaką wrażliwość językową czy plastyczną mogłoby to w nas jeszcze wzniecić. Trudno sobie wyobrazić Ha-Gę działającą w naszych bezpośrednich realiach, bo bardzo spoiła się w naszej wyobraźni z określonym kodem ilustratorskim i z obrazem polskiej rzeczywistości. Ale kiedy interweniujemy, to również eksperymentujemy. I to jest ciekawe pole do refleksji. Mam jednak wrażenie, że nie da się jej całkowicie wyjąć ze "Szpilkowych" ram, choć możemy myśleć o niej w sposób aktualizujący - mówiła kuratorka Eliza Kącka.
Czytaj też:
Dialog między pokoleniami ilustratorek
Ha-Ga była autorką licznych ilustracji do książek i czasopism dla dzieci – współpracowała m.in. z magazynem "Świerszczyk" i ilustrowała książki takich autorów jak Julian Tuwim czy Jan Brzechwa.
- Książki, które ilustrowała Ha‑Ga, były częściowo skierowane także do dorosłych. Mamy tam opowieści o tworzeniu się leśnego "Społem" – dziś żadne dziecko by nie zrozumiało, że zwierzęta postanawiają handlować w lesie. Trzeba to traktować z lekkim przymrużeniem oka. Podobnie patrzyłbym na to, co tworzą współcześnie młode autorki. W końcu najlepsze książki dla dzieci to te, które doceniają też dorośli. To dostrzegam u Ha‑Gi i u dziewczyn, które tworzą po prostu dla wszystkich – a przy okazji także dla siebie - podkreślił Michał Rzecznik z Działu Wystaw w Muzeum Karykatury im. E. Lipińskiego.
- Nie jest łatwo stawiać granicę między tym, co dziecięce, a tym, co dla dorosłych - dodała kuratorka. - Nasze ilustratorki – czy bardziej surrealizujące, czy bliższe komentowania bieżącej rzeczywistości – potrafią rozbrajać dorosłych, przekierowując ich ku wyobraźni wyzwolonej, badającej świat w sposób w pewnym sensie dziecięcy - mówiła Eliza Kącka.
Wystawę "Ha‑Ga. Interwencja" w Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie można oglądać do 29 marca br.
***
Tytuł audycji: Wybieram Dwójkę
Prowadzenie: Monika Zając
Gość: Eliza Kącka (kuratorka), Michał Rzecznik (Dział Wystaw w Muzeum Karykatury im. E. Lipińskiego)
Data emisji: 5.02.2026
Godz. emisji: 16.30
am/pg
