<<< SŁUCHAJ AUDYCJI >>>
Głównym punktem obchodów było przypomnienie tradycji tworzenia czepców warmińskich - niewielkiej części garderoby, niejednokrotnie uznawanej niegdyś za najcenniejszy element kobiecego majątku. Czepce przekazywane były z pokolenia na pokolenie i stanowiły element posagu. Zakładano je wyłącznie w dniach ważnych uroczystości – na co dzień zaś przechowywano w skrzyni w specjalnym pudełku z drewna lub plecionki wiklinowej.
Gdy patrzy się na tradycyjny czepiec, całą uwagę przyciąga jego denko – dokładniej umieszczony na nim haft, przedstawiający najczęściej motywy roślinne uzupełniane cekinami, koralikami i kolorowymi blaszkami. Zależnie od zamożności właścicielki czepca haft wykonany był złotymi i srebrnymi bądź kolorowymi jedwabnymi nićmi. Historia przywrócenia wiedzy o czepcach w świadomości powszechnej to m.in. historia lidzbarskiej mieszkanki - Krystyny Tarnackiej (Krystyna Tarnacka). To opowieść o bólu wykorzenienia i sile, aby zapuścić korzenie na nowo. Historia o tym, jak w cieniu osobistych losów narodziła się pasja, która ocaliła fragment ginącej tradycji.
Goście audycji opowiadali o tym, jak Warmia - czasem w bardzo nieoczekiwany sposób - stała się dla nich domem. Byli to:
- Anna Wojszal z Wipsowa, artystka malarka, która warmińskimi wzorami ozdabia stare gliniane dachówki, porcelanę, kamienie i deski, a nawet przystanki autobusowe
- Konstantin Kachanovsky, twórca muralu poświęconego czepcom warmińskim, odsłoniętego niedawno w Lidzbarku Warmińskim,
- Krystyna Tarnacka urodzona 1945 roku. Była pierwsza osobą, która zaczęła prowadzić na Warmii warsztaty wykonywania czepców warmińskich, i to m.in. dzięki jej staraniom przywrócono zainteresowanie tym elementem stroju warmińskiego
- historyk, regionalista, Łukasz Ruch – popularyzator gwary warmińskiej, lokalny gawędziarz.
>>> SŁUCHAJ TEŻ: Cymbały wileńskie i młode pokolenie grających
W drugiej części także Michał Wieczorek, który zaprosił na zbliżający się festiwal Globaltica w Gdyni. Zagra tam jedna z największych gwiazd malijskiej muzyki, doskonale znana również polskiej publiczności, Rokia Traoré. Rokia Traoré jest obecna na scenie muzycznej od 30 lat, należy do tych artystek, które na zawsze zmieniły oblicze muzyki zachodnioafrykańskiej. Będąc córką dyplomaty, jako dziecko mieszkała w Algierii, Francji, Arabii Saudyjskiej i Belgii. Spotkanie z tymi kulturami wpłynęły na wielokulturowość muzyki Rokii. Jej twórczość jest czymś więcej niż kontynuacją malijskiej tradycji, to dialog między Afryką Zachodnią a światem, pełen bluesa, rocka czy folkowej wrażliwości. Wielokrotnie nagradzana artystka, współpracowała z największymi, angażowała się w teatr i film, aż do 2019 roku, gdy jej kariera została brutalnie przerwana.
W wyniku skomplikowanego sporu o opiekę nad dzieckiem - sąd malijski przyznał pełnię praw Traoré, belgijski zadecydował o opiece naprzemiennej - Rokia spędziła we francuskich, włoskich i belgijskich aresztach ponad 6 miesięcy. Dopiero w styczniu 2025 sąd uchylił wyrok skazujący, a artystka odzyskała wolność i możliwość podróży. Swoje doświadczenia opisała w książce „Je suis née libre” (Urodziłam się wolna), wydanej w październiku 2025 roku. To poruszające świadectwo walki o godność, wolność i prawo do bycia matką – bez nienawiści, ale z ogromną siłą i odwagą. „Urodziłam się wolna. Nie jestem przestępczynią. Jestem matką” – pisze w niej artystka.
W Parku Kolibki zagrają także Turtle Island, Värttinä oraz Hajda Banda / Гайда Банда, a także Kin'gongolo Kiniata, Madalitso Band i Nuevos Rio - projekt, który powstał ze spotkania muzyków Canalón de Timbiquí – zespołu założonego przez Nidiię Góngorę – z francuskim triem Reco Reco z Tuluzy. Ich wspólna muzyka zaczęła rodzić się podczas improwizowanych sesji w domu wokalistki w Timbiquí, gdzie naturalnie połączyły się dwa światy: afro-kolumbijskie rytmy wybrzeża Pacyfiku i współczesne, elektroniczne podejście do rytmu oraz przestrzeni dźwiękowej.
Kin’Gongolo Kiniata należą do nowej fali artystów z Kinszasy, którzy redefiniują współczesną scenę kongijską. Ich muzyka wyrasta z codzienności chaotycznego miasta – z hałasu ulic, improwizacji, rytmu i nieustannego ruchu. Muzycy samodzielnie budują instrumenty z materiałów z odzysku: metalowych puszek, plastikowych butelek, kabli czy części starych urządzeń.
CZYTAJ TEŻ: Kin’Gongolo Kiniata – Kiniata: Zapach życia
Na festiwalu gości też gwiazda festiwalu Nowa Tradycja 2025, Noura Mint Seymali ciesząca się wielkim uznaniem mauretańskia griotka, która harfą theardine i hipnotyzującym śpiewem przenosi słuchaczy wprost w bezgraniczne piaski mauretańskiej pustyni. Wywodzi się z zasłużonego rodu mauretańskich griotów, w którym historia muzyki i opowieści przechodzi z pokolenia na pokolenie. Jej ojcem jest ceniony kompozytor Seymali Ould Ahmed Vall. Pod czujnym okiem babki Mouniny zgłębiała tajniki ardiny – tradycyjnej harfy zarezerwowanej dla kobiet. Już w wieku trzynastu lat wkroczyła na scenę, wspierając swym głosem macochę, Dimi Mint Abby.
W 2004 roku z mężem, Jeichem Ouldem Chighalym, stworzyła własny zespół. Od roku 2012 działa on wzbogacony o pulsujący bas Ousmane Tourégo i rytmiczne akcenty perkusyjne Matthew Tinariego. Brzmienie kwartetu Noury wyrasta z rdzenia mauretańskiej tradycji, przetapianej przez pryzmat rockowej energii. W swoich pieśniach artyści snują historie kobiet żyjących w Mauretanii, nadając ich głosom nieustającej siły i odwagi.
edycja festiwalu odbędzie się w dniach 16–19 lipca 2026 roku
***
Tytuł audycji: Źródła
Prowadzi: Aleksandra Tykarska
Data emisji: 14.07.2026
Godzina emisji: 12.00
