>>> Posłuchaj audycji "Źródła"
W konkursie Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym 2024 wyśpiewała sobie pierwsze miejsce. Aleksandra Wołoszyn-Banaś działa na rzecz kultury swojego regionu na wielu płaszczyznach. Naszej redakcji opowiada o pieśniach obrzędowych okolic Tomaszowa i Bełżca i ich poszukiwaniu, pieśniach majowych i pogrzebowych, pograniczu polsko-ukraińskim oraz o różnych zwyczajach weselnych z tamtych okolic, m.in. o korowaju, marszałce itp.
Aleksandra Wołoszyn-Banaś zajmuje się dokumentacją i kultywowaniem odchodzącej kultury swoich rodzinnych stron – okolic Bełżca i Tomaszowa Lubelskiego: zbiera pieśni, zwyczaje regionu.
Aleksandra Wołoszyn-Banaś (pierwsza z lewej)
- Mieszkam na pograniczu polsko-ruskim. Do granicy z Ukrainą mam około 15 km. Na OFKiŚL śpiewałam pieśni weselne i kolędę. Bazuję na różnych materiałach. To m.in. unikatowe publikacje, prace magisterskie pisane przez wnuków o babciach i dziadkach – wykonawcach. Prowadzę też własne badania, poszukując ludzi wykonujących interesujący mnie repertuar. Mam wrażenie, że jeśli ja nie znajdę tej babci, trzęsącej się, to już nikt się nią nie zainteresuje i za rok nie będzie po co jechać. Zresztą tak było kilkukrotnie – mówi Aleksandra Wołoszyn-Banaś. – Nagrywam sobie, tak trywialnie, na komórkę. Zachowuję i sama się uczę. Współpracuję też z IS PAN. Gdy znajdę coś ciekawego – przyjeżdżają i nagrywają profesjonalnym sprzętem. Tak było z gorzkimi żalami, majówkami, czerwcówkami...
Pieśni przekazali naszej bohaterce starsi śpiewacy i śpiewaczki, których odnalazła i - co podkreśla - dała radę przekonać do nagrań. W rodzinie Aleksandry Wołoszyn-Banaś żyją muzyczne tradycje, jednak jak sama wskazuje, musiałaby poszukać głębiej - w linii pradziadków, by odnaleźć to, co ją interesuje. Badaczka zwraca także uwagę na białe plamy występujące nawet w jej, dość dobrze przebadanym, regionie. Niektóre wsie w powiatach Tomaszowskim i Lubaczowskim z pewnością zostały pominięte, na co wskazują doświadczenia pani Aleksandry: „Jeśli pokazuję kilka wsi dalej jakiś tekst, pytam czy występował w tym miejscu, starsze osoby potrafią powiedzieć, że było, było, ale już nie pamiętają, już nie odtworzą”.
- Najszybciej zanika repertuar obrzędowy. I to właśnie jego najbardziej szkoda. Nawet ci ludzie, których jeszcze odnajdujemy, w wieku 80+, często sami są odtwórcami tych archaicznych pieśni. Ale też należy ich szukać! Bo tych ludzi będących dziś już po 80., a którzy chcieli się uczyć takich pieśni 50 lat temu, jest coraz mniej. Trzeba pamiętać, że ci ludzie żyli wtedy czym innym: rodziną, pracą na roli, niełatwo było się uczyć tego, co dziś jest tak wartościowe.
Ponadto: Zapraszamy na konkursy!
STARA TRADYCJA
Stara Tradycja 2026
Stara Tradycja to konkurs związany z Festiwalem Wszystkie Mazurki Świata. Jego celem jest promowanie muzyków i śpiewaków – kontynuatorów muzyki wiejskiej z konkretnych regionów Polski (współczesnych lub historycznych) oraz poszukiwanie formuły na obecność tej muzyki we współczesnej kulturze. Nagrodą w konkursie jest występ na Festiwalu Wszystkie Mazurki Świata, w koncercie laureatów, 22 kwietnia 2026 w Warszawie. ZGŁOSZENIA do 13 marca br. » SZCZEGÓŁY «
NOWA TRADYCJA
Konkurs Muzyki Folkowej Nowa Tradycja. Nabór od 25 lutego do 30 marca 2026
Konkurs Muzyki Folkowej „Nowa Tradycja”. To tutaj rodzą się zjawiska artystyczne, które po latach okazują się klasykami gatunku – często także z sukcesami zagranicznymi. Dla wielu słuchaczy wypełniających salę koncertową najważniejszą częścią Festiwalu Folkowego Polskiego Radia Nowa Tradycja jest właśnie KMF: żywe laboratorium dźwięku, w którym spotykają się śpiew a cappella, surowe brzmienia tradycyjne, elektronika, improwizacja i klubowa energia. ZGŁOSZENIA do 30 marca 2026 roku przyjmowane są poprzez formularz dostępny na stronie: https://www.polskieradio.pl/550
***
Tytuł audycji: Źródła
Poprowadzi: Magdalena Tejchma
Data emisji: 5.03.2026
Godzina emisji: 12.00
at/mg
