Posłuchaj rozmowy w Poranku Dwójki >>>
Świąteczne spowolnienie sprzyja lekturze. To ten szczególny moment w roku, gdy łatwiej zwolnić rytm codzienności, nadrobić książkowe zaległości albo wrócić do tych historii, do których mamy ochotę wracać raz jeszcze. Korzystając z tej ciszy między jednym a drugim rokiem, przyglądamy się najważniejszym literackim wydarzeniom 2025 roku. Sprawdzamy, jakie głosy wybrzmiały najmocniej i w którą stronę zmierza dziś literatura.
2025 rokiem kobiet w polskiej literaturze
Głośno omawianym wydarzeniem w tym roku była Literacka Nagroda Nobla. Komitet docenił węgierskiego pisarza i scenarzystę László Krasznahorkaia za "przekonującą i wizjonerską twórczość, która w obliczu apokaliptycznego lęku potwierdza moc sztuki". Jego twórczość wyróżnia się wizjonerskim spojrzeniem na współczesny świat, pełnym dystopijnych wizji i literackiej głębi.
W Polsce był to wyraźnie rok kobiet w literaturze. Olga Tokarczuk została zastępczynią przewodniczącego stowarzyszenia PEN International, a Grażyna Plebanek objęła funkcję prezydentki Europejskiej Rady Pisarzy, zrzeszającej ponad 220 tysięcy autorów tworzących w 35 językach. Najważniejsze nagrody literackie również trafiły do pisarek: Nagrodę Nike otrzymała Eliza Kącka, Nagrodę Gombrowicza za debiutancką "Wolierę" Barbara Elmanowska, a Nagrodę Conrada - Marta Hermanowicz.
– Zresztą Nagroda Conrada od kilku lat konsekwentnie trafia do pisarek. To zjawisko wpisuje się w szerszy, globalny trend – dziś wśród najczęściej czytanych autorek na świecie dominują twórczynie literatury fantastycznej, w dużej mierze pisarki amerykańskie – podkreśliła Monika Ochędowska.
Czytaj też:
Czytelnicy coraz bliżej fantastyki
Zwrot czytelników w stronę fantastyki potwierdzają także międzynarodowe zestawienia publikowane po największych targach książki, między innymi we Frankfurcie. Coraz wyraźniej widać w zainteresowanie literaturą fantasy, która dziś staje się jednym z najważniejszych sposobów opowiadania o świecie.
– Coraz częściej czytamy fantastykę i zwracamy się do fikcji. Możemy się zastanawiać, dlaczego tak się dzieje – być może rzeczywistość staje się zbyt przytłaczająca i informacje, które dostajemy ze świata, są na tyle niepokojące, że uciekamy w świat fantastyczny. Chcemy się od tej rzeczywistości oderwać. Ale cieszę się, że powstają nowe, fikcyjne światy i cieszę się z tego zwrotu – opowiadała Monika Ochędowska.
***
Tytuł audycji: Poranek Dwójki
Prowadzenie: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek
Gość: Monika Ochędowska (dziennikarka, redaktorka)
Data emisji: 30.12.2025
Godz. emisji: 8.35
am
