Rafał Habielski: o stanie wojennym w Radiu Wolna Europa mówiono prawdę

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2021 18:00
- W momencie kiedy Polska była odcięta od świata zewnętrznego, Radio Wolna Europa stanowiło pierwszą potrzebę informacyjną. To był głos mówiący o tym, co się działo w kraju i jaki był odzew międzynarodowy na te wydarzenia. Stan wojenny nie mógł być traktowany wyłącznie jako wewnętrzna sprawa Polski - mówił na antenie Dwójki prof. Rafał Habielski.
Warszawa, 1981 r. Bojowy wóz piechoty na ul. Puławskiej w Warszawie w okolicy dawnego kina Moskwa
Warszawa, 1981 r. Bojowy wóz piechoty na ul. Puławskiej w Warszawie w okolicy dawnego kina "Moskwa"Foto: PAP/Archiwum

W "Śladach pamięci" powróciliśmy do 13 grudnia 1981 roku, gdy gen. Wojciech Jaruzelski w specjalnym wystąpieniu poinformował, że na terenie całej Polski wprowadzony został stan wojenny.

- Ogłaszam, że dziś w nocy Rada Państwa wprowadziła na całym obszarze państwa stan wojenny - brzmiały słowa I sekretarza Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej nadane przez Polskie Radio o godz. 6.00 rano.

Andrzej Mietkowski tak wspominał tamten czas. - Była noc z 12 na 13 grudnia, raptem okazało się, że telefony nie działają. Tylko z Wolnej Europy Polacy mogli się dowiedzieć, że ambasador PRL w Japonii Zdzisław Rurarz i ambasador w USA Romuald Spasowski poprosili o azyl polityczny, który został im natychmiast przyznany - zaznaczył.

Jak dodał Rafał Habielski, było to wydarzenie wyjątkowe. - Mieliśmy do czynienia z czymś bezprecedensowym w dziejach Polski i rzadko spotykanym w dziejach Europy, to było zachowanie właściwe dla kontynentu południowo-amerykańskiego. Odebrano Polakom to, co udało się rewindykować od władzy komunistycznej w sierpniu 1980 roku. W telewizji został jeden z dwóch istniejących programów, w Polskim Radiu emitowany był tylko Program I. Już wieczorem 12 grudnia wojsko pojawiło się w budynkach rozgłośni na terenie całego kraju - przypomniał. 


Posłuchaj
28:46 2021_12_13 17_30_09_PR2_Slady_pamieci.mp3 Stan wojenny w Radiu Wolna Europa (Ślady pamięci/Dwójka)

 

Celem tej decyzji była likwidacja struktur opozycji demokratycznej w PRL-u, a także utrzymanie reżimu komunistycznego. Tego dnia Polskie Radio i Telewizja Polska nadawały wystąpienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego, w którym poinformował on o uformowaniu się Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego i wprowadzeniu dekretem Rady Państwa stanu wojennego na terenie całego kraju.

Ulice polskich miast wypełniły wojsko i milicja, a nawet czołgi i wozy bojowe. Cenzurowano korespondencję i łączność telefoniczną w sposób oficjalny. Władze komunistyczne pacyfikowały również strajki, jakie odbywały się w wielu zakładach pracy. Jedną z najtragiczniejszych była akcja w kopalni "Wujek" w Katowicach, gdzie 16 grudnia 1981 funkcjonariusze ZOMO zastrzelili dziewięciu protestujących górników.

Gdy 13 grudnia 1981 roku Polska została objęta szczelną blokadą informacyjną, stacje nadające spoza żelaznej kurtyny jako jedyne informowały, jak wygląda dzień powszedni stanu wojennego.

W audycji przypomnieliśmy nagrania z wolnego świata, reakcje na wypowiedzenie wojny własnemu narodowi: amerykańskie sankcje, francuskie protesty, niemieckie akcje pomocowe. Słowa otuchy - od Leszka Kołakowskiego, Zbigniewa Brzezińskiego, Jerzego Giedroycia, Czesława Miłosza. I tragiczne wieści z kopalni "Wujek".

Więcej na temat stanu wojennego można przeczytać w specjalnym serwisie internetowym Polskiego Radia.

***

Tytuł audycji: Ślady pamięci

Prowadzili: prof. Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski

Data emisji: 13.12.2021

Godzina emisji: 17.30

mo


Czytaj także

40 lat temu wprowadzono w Polsce stan wojenny

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2021 06:00
40 lat temu 13 grudnia wypadał w niedzielę. Tego dnia o godzinie 6 rano Polskie Radio nadało wystąpienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego, w którym informował o wprowadzeniu na terenie całego kraju stanu wojennego. 
rozwiń zwiń