Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

PRL

"Wyrok był z góry wiadomy". Stalinowskie procesy pokazowe

- Procesy te mają podbudować koncepcję polityczną, jaką sobie partia ułoży w danej chwili, w zależności od potrzeb. Nie mają one nic wspólnego z wymiarem sprawiedliwości i prawdziwą procedurą sądową. Wyrok jest z góry wiadomy - mówił w 1955 roku w audycji Radia Wolna Europa Józef Światło, były wicedyrektor X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, który rok wcześniej uciekł na Zachód. Zobacz więcej na temat:  historia Polski Żołnierze Wyklęci Witold Pilecki

Oskarżony o szpiegostwo "na rzecz amerykańskich podżegaczy"

Ppłk Łukasz Ciepliński był ostatnim dowódcą Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Po uwięzieniu przez komunistów zachował niezłomną postawę, której świadectwo zawarł w grypsach napisanych do żony i syna. Wyrok śmierci został wykonany 1 marca 1951 roku.  Zobacz więcej na temat:  historia Polski Żołnierze Wyklęci II wojna światowa komunizm stalinizm służba bezpieczeństwa Armia Krajowa Wolność i Niezawisłość NKWD

Jej Plastuś był "nieplanowanym dzieckiem". Jak powstał "malutki ludzik z plasteliny"

– Szefowa "Płomyczka" Janina Porazińska mówiła, że trzeba stworzyć bohatera, który by towarzyszył dzieciom w szkole, jakiegoś stworka z tektury czy z drzewa. Jakoś nie trafiało to do mnie. Mówiłam: to nie wyjdzie – wspominała Maria Kownacka swoje refleksje na chwilę przed powstaniem postaci słynnego Plastusia. Jego narodziny być może nie doszłyby do skutku, gdyby nie pewna rezolutna siedmiolatka. Zobacz więcej na temat:  Maria Kownacka Dwudziestolecie międzywojenne literatura pisarz dzieci książki książki dla dzieci młodzież edukacja

Służby chciały uciszyć go za wszelką cenę. Został zatruty rtęcią

Ks. Franciszek Blachnicki - założyciel Ruchu Światło-Życie oraz Krucjaty Wyzwolenia Człowieka - przez lata był solą w oku władz komunistycznych. 27 lutego 1987 roku zmarł w podejrzanych okolicznościach. Śledztwo z 2023 roku wykazało, że ks. Blachnicki został otruty rtęcią i jest kolejną ofiarą komunistycznego systemu. Zobacz więcej na temat:  historia Polski Franciszek Blachnicki komunizm Kościół katolicki służba bezpieczeństwa stan wojenny społeczeństwo

Opór i siostrzeństwo, czyli wystawa "Sny Kobiet / Frauenträume"

- Jest to wystawa, która prezentuje radykalne postawy artystyczne, które nie godzą się na przypisywane kobietom role i obecny w mediach socjalistycznych obraz kobiety. Zebrane tu prace pokazują raczej sprzeciw wobec przypisywanym tradycyjnie rolom - mówiła w Dwójce Marta Gendera, kuratorka wystawy "Sny Kobiet / Frauenträume" w TRAFO Trafostacji Sztuki w Szczecinie. Zobacz więcej na temat:  wystawa SZTUKA Dwójka Szczecin kobieta NRD KULTURA Jakub Jamrozek

Sprawa śmierci milicjanta Karosa i cynizm komunistów

44 lata temu w Warszawie grupa młodych ludzi próbowała rozbroić sierżanta MO, Zdzisława Karosa. W wyniku niefortunnej szamotaniny funkcjonariusz został postrzelony, a rana okazała się śmiertelna. Sprawa zabójstwa była wykorzystana przez władze do usprawiedliwienia terroru stanu wojennego oraz stała się źródłem dokonanego siedem lat później mordu politycznego na księdzu. Zobacz więcej na temat:  stan wojenny komunizm

Zmiana polskich granic, o której nie wszyscy słyszeli. W tle węgiel i ropa

75 lat temu, 15 lutego 1951 roku, podpisano umowę o korekcie granic między Polską a ZSRS. Sowieci przejmowali tereny żyzne i bogate w złoża węgla kamiennego, Polacy otrzymali w zamian malowniczy, ale biedny fragment Bieszczadów z niemal wyczerpanymi złożami ropy naftowej. Wymiana ziem wiązała się także z przesiedleniem kilkudziesięciu tysięcy ludzi. W przygotowaniu był już kolejny podobny projekt. Zobacz więcej na temat:  ZSRR Ukraina Bieszczady granica II wojna światowa Białoruś Związek Radziecki stalinizm komunizm

Cena przemian. Pamięć transformacji lat 90.

Lata transformacji zapisały się w zbiorowej pamięci jako czas wielkich nadziei i gwałtownych zmian, ale dla wielu były także momentem głębokiej straty - pracy, bezpieczeństwa i poczucia sensu. W audycji wracamy do doświadczenia lat 90. widzianej z perspektywy tych, których głos rzadko przebijał się do oficjalnych opowieści o sukcesie wolnego rynku. W adycji "TurboHistoria" rozmowa z Martą Madejską - pisarką, archiwistką i autorką książki "Ostatni gasi światło. Przypowieści o transformacji". Zobacz więcej na temat:  Polskie Radio 24 transformacja ustrojowa lata 90