Czwórkowy przewodnik po Malcie. Płaskie dachy, nazwy domów i tajemnice Valletty

Ostatnia aktualizacja: 31.08.2026 11:30
Malta od lat przyciąga miliony turystów spragnionych słońca i krystalicznie czystej wody. Za pocztówkowymi widokami piaskowca kryje się jednak fascynująca mozaika wpływów arabskich, włoskich i brytyjskich. O nietypowych tradycjach architektonicznych, specyfice lokalnego języka i urokach wyspiarskiego życia opowiedział w audycji "City break. Wakacje" Michał Potocki, dziennikarz "Dziennika Gazety Prawnej" i autor książki "Malta. Święci i diabły".
Malta - Valletta
Malta - VallettaFoto: Goupi, Christian/Travel Collection/East News

Klimat Malty ukształtował specyficzny styl zabudowy. Ponieważ opady śniegu nie występują, tutejsze budynki posiadają całkowicie płaskie dachy, które pełnią rolę tarasów i przestrzeni towarzyskich.

- Na Malcie mamy w zasadzie dwie pory roku: gorącą oraz wietrzną i deszczową, przypominającą naszą jesień. Kiedy nadciągają zimowe ulewy, strome uliczki miasteczek błyskawicznie zamieniają się w rwące górskie potoki. Architektura jest w pełni dostosowana do tych warunków. Z kolei w upalne lata, wbrew temu, co znamy z Włoch, siesta nie paraliżuje życia turystów. Maltańczycy są narodem praktycznym, skoro gospodarka opiera się na 4 milionach gości rocznie, lokale w strefach turystycznych pozostają otwarte - tłumaczył Michał Potocki.

Posłuchaj audycji "City break. Wakacje" z Michałem Potockim

Zamiast numeru domu - imię świętego lub ulubionego zespołu

Jednym z najbardziej urokliwych zjawisk na wyspie jest brak tradycyjnych numerów na starszych budynkach. Zamiast cyfr domy noszą własne nazwy umieszczone na ozdobnych tabliczkach.

- Dawniej szukało się konkretnego budynku, pytając o dom Świętego Józefa czy Serce Jezusa. Najstarsze nazwy nawiązywały do patronów głowy rodziny, która wznosiła domostwo. W nowszych budynkach widać pełną dowolność: od nazw roślin, jak "Mała oliwka" przez zjawiska pogodowe, aż po nazwy miejsc, do których mieszkańcy emigrowali, np "Nowy Jork" czy "Wyoming". Widziałem nawet dom o nazwie "Rolling Stones". Rejestr nazw jest otwarty, dlatego domów pod wezwaniem św. Józefa są na wyspie setki - opowiadał autor książki.

Valletta - perła baroku

Stolica Malty, Valletta, to architektoniczny fenomen - zbudowane od zera na przełomie XVI i XVII wieku miasto zachwyca spójnością i wpisem na listę UNESCO. Wizytówką miasteczek są drewniane, barwne wykusze i zabudowane balkony.

- To rozwiązanie wywodzące się z Afryki Północnej, nawiązujące do arabskiej maszrabiji. Pozwalało ono domownikom, a zwłaszcza kobietom, dyskretnie obserwować życie ulicy przez rzeźbione balustrady bez bycia widzianym. W Valletcie znajdziemy też historyczne zaułki, jak słynna wąska ulica pojedynków, zaprojektowana tak, by nie dało się w nią wjechać konno i by dwóch przeciwników mogło w dyskrecji wyjaśnić spór na miecze - dodał Potocki.

Maltański jest jedynym językiem semickim w Europie i jedynym na świecie z tej rodziny zapisywanym alfabetem łacińskim. Choć brzmieniowo ma arabskie korzenie, obfituje we włoskie zapożyczenia (stąd popularne powitania: bóndżu czy ċaw).

Równie unikatowym elementem lokalnej kultury są kluby partii politycznych obecne w niemal każdej miejscowości. - To połączenie pubu, restauracji i domu kultury. Mieszkańcy przychodzą tam obejrzeć mecz, zagrać w bilard i zjeść tradycyjne dania, a w niedzielne przedpołudnia spotykają się bezpośrednio z politykami, by porozmawiać o bieżących sprawach. To zjawisko, którego nie spotkałem nigdzie indziej na świecie - podsumował Michał Potocki.

***

Tytuł audycji: "City break. Wakacje"

Prowadzi: Marta Zinkiewicz

Gość: Michał Potocki (dziennikarz "Dziennika Gazety Prawnej" i autor książki "Malta. Święci i diabły")

Data emisji: 29.08.2026

Godzina: 18.12

ak

Zobacz więcej na temat: Czwórka Malta podróże
Czytaj także

Malta - co, gdzie i jak?

Ostatnia aktualizacja: 22.09.2024 16:43
Audycję "City Break Europa" odwiedził Filip Komorowski, który opowiedział słuchaczom Czwórki co warto zobaczyć na Malcie, gdzie nocować i jak się tam dostać. 
rozwiń zwiń