Bohaterki gór. Góralki w służbie Polski

Ostatnia aktualizacja: 21.08.2021 14:47
Góry kryją wiele tajemnic - to truizm. Naukowcy, badacze, historycy powoli odkrywają wiele z nich. Góry kryją też mroczne wojenne historie, których bohaterkami są kobiety. Helena Marusarz i jej siostry, Józefina Mikowa czy Katarzyna Filipek, to tylko niektóre z nich. 
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: Krzysztof Skula/Shutterstock
PaulSat Shutterstock syrenka warszawa 1200.jpg
"Dziewucha z krwi i kości". Historia Warszawskiej Syrenki

Posłuchaj
13:13 czwórka pasjonauci 21.08.2021.mp3 O walecznych dziewczynach z gór opowiada Agata Puścikowska (Czwórka/Pasjonauci)

Nieznane wizerunki góralek które warto znać zostały opisane w książce Agaty Puścikowskiej "Waleczne z gór. Nieznane historie bohaterskich kobiet". - Staram się odkrywać ludzi, którzy żyli pasją również do działań patriotycznych, bo polskość i miłość do Polski też może być pasją - mówi autorka. - Fascynacja kobietami, które kiedyś żyły w najwyższych częściach naszego kraju to pochodna moich wcześniejszych podróży i poszukiwań, pisałam książki historyczne na temat kobiet, ale w habitach. Trafiłam na postać Klemensy Staszewskiej, wraz z jej historią trafiłam do Palace, katowni Podhala, wojennej siedziby gestapo. Pojechałam do Palace i zobaczyłam liczne wizerunki kobiet, które tam zginęły. Zdałam sobie sprawę, że takich kobiet, które walczyły na Podhalu, w Orawie, w Spiszu, w Gorcach, Pieninach, o kraj, o wolność były tysiące i mało o nich wiemy - tłumaczy. 

Kobiety Podhala walczył z okupantem. Za tę walkę ponosiły ogromną ceną, wielokrotnie najwyższą. Żadna z nich nie wypowiedziała nigdy słów, że nie było warto. 

Sprawdź także:

- Postać Heleny Marusarz, jest chyba najbardziej znana. Była kurierką tatrzańską. Dziś już doskonale wiemy, że miała ona trzy siostry. Cztery Marusarzówny były w AK, były polskimi żołnierkami - opowiada gość Beaty Kwiatkowskiej. - One miały też dwóch braci, również zaangażowanych w walki. Najbardziej znanym z nich jest Stanisław Marusarz, narciarz, skoczek. Helena nie przeżyła wojny, dwie z jej sióstr wyemigrowały, w kraju została Zosia, zmarła w latach 90. Ona nie mówiła o swoim bohaterstwie. Pisząc książkę rozmawiałam z rodzinami tych walecznych dziewczyn gór, one chciały o tym opowiadać - dodaje. 


górale muzyka zakopane 1200.jpg
Zakopane. Jedyne "wolne" miasto w PRL-u?

Dziś coraz lepiej znana jest postać Józefiny Mikowej, pseudonim Ryś. - Kiedyś była postacią znaną wyłącznie na Orawie. Zginęła, najprawdopodobniej został dobita zastrzykiem z fenolu, w Krakowie w więzieniu. Za rok będzie 80. rocznica jej śmierci - mówi Agata Puścikowska. - Była nieugięta do końca, podczas tortur i bestialskich przesłuchań nikogo nie wydała. Była postacią, która stała na czele kilkudziesięciu osób, tworzyła wielką siatkę konspiratorów. Przed śmiercą wszystkim przebaczyła, nawet tym, którzy ją zdradzili - opowiada. 

Przez wiele lat zapomnianą postacią była Helena Błażusiakówna, młoda, 18-letnia dziewczyna ze Szczawnicy, zaangażowana mocno w pomoc AK, której jej ojciec był żołnierzem. - Ktoś na nią doniósł, została aresztowana. Nikogo nie wydała. W więzieniu napisała modlitwę, którą po wielu latach odkrył Mikołaj Górecki - dodaje. 

Helena Błażusiakówna przeżyła wojnę, choć wielu myślało, że zginęła. Po walkach wyszła za mąż i zmieniła nazwisko. Nie mówiła, przez wiele lat, o swej działalności konspiracyjnej, po długim czasie opowiedziała trochę swemu zięciowi.  

- Pisząc książkę współpracowałam z rodzinami, dla których to były przeżycia i wspomnienia wstrząsające. Taką postacią jest Katarzyna Filipek, w momencie wybuchu wojny była koło czterdziestki, miała 7 dzieci, najmłodsze było niemowlakiem - opowiada gość Czwórki. - Katarzyna Filipek pod swój dach przyjęła rodzinę żydowską. Doskonale wiedziała czym ryzykuje. Poniosła za to najwyższą karę, została zamordowana. Jej rodzina przez 40 lat nie wiedziała, gdzie spoczywa. To była dla nich wielka strata, wielka trauma. Dziś cała rodzina, w tym najmłodszy syn, który wciąż żyje, traktują ją jak bohaterkę - dodaje. 

Agata Puścikowska opowiedziała historie 15 kobiet, które zostały symbolami niemych bohaterek gór. - Pokazałam maleńki wycinek tego bohaterstwa, kobiet wiernych sobie, pokornych, które zwyciężyły - dodaje. 

***

Tytuł audycji: Pasjonauci

Prowadził: Beata Kwiatkowska

Gość: Agata Puścikowska (autorka książki "Waleczne z gór. Nieznane historie bohaterskich kobiet") 

Data emisji: 21.08.2021

Godzina emisji: 11.15

pj

Czytaj także

II wojna światowa. Czy dzieci się bawiły? Czy się zakochiwano?

Ostatnia aktualizacja: 14.09.2019 11:04
- Na lekcjach historii nauczyciele w szkole mówili o datach, o wydarzeniach - wspomina Basia Gałaj, autorka projektu "Nieopowiedziane 39-45". - Zabrakło mi historii konkretnych osób, odpowiedzi na pytania: czy było wtedy normalne życie? Czy zakładono rodziny? 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ciągłość pamięci. Historia kina "Żeglarz" w Jastarni

Ostatnia aktualizacja: 31.07.2021 13:40
Trzy dziewczyny z trzech pokoleń: babcia Urszula, mama Dagmara i wnuczka Patrycja stoją za sterami "Żeglarza" - letniego kina na Półwyspie Helskim, w którym kobiety rządzą już od 30 lat.
rozwiń zwiń