Powieści na antenie

"Węzeł rodzinny"

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2026 09:40
Nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego ukazała się najnowsza książka prof. Anny Nasiłowskiej - pisarki, poetki, krytyczki literackiej, prezeski Stowarzyszenia Pisarzy Polskich - zatytułowana "Węzeł rodzinny". Na antenie Dwójki, w ramach cyklu "To się czyta", fragmenty lektury prezentowała Magdalena Warzecha.
Magdalena Warzecha w czasie radiowej sesji
Magdalena Warzecha w czasie radiowej sesjiFoto: Piotr Podlewski/PR

Anna Nasiłowska opowiada zawikłaną historię swojej rodziny, przywołuje legendy, podania, opowieści, a przewodnikami po tych wspomnieniach są jej bliscy – Ojciec, Matka, Dziadek, którzy wnosili w jej życie powab dawnych czasów, w których żyli i o których mówili z łezką w oku, czasów, które bezpowrotnie odeszły, a były ważne.

"Węzeł rodzinny" to fascynująca opowieść o skomplikowanych losach polskiej inteligencji wszystkich warstw, od ziemiaństwa po wykładowców uniwersyteckich. Autorka podróżuje wehikułem pamięci - pisze o książce Krystyna Kofta. Stąd jawi się nam mozaika polsko-litewsko-rusko-tatarsko-żydowska. W tym kotle ważą się losy rodziny. Nasiłowska podróżuje wiedziona ciekawością, ma nadzieję, że wiele tajemnic mieści się w kufrze babki. Czeka na czas, kiedy będzie można je ujawnić

Fragmenty książki czytała w Dwójce Magdalena Warzecha.

POSŁUCHAJ:

Anna Nasiłowska "Węzeł rodzinny", czyta Magdalena Warzecha cz. 1 <<<

Anna Nasiłowska "Węzeł rodzinny", czyta Magdalena Warzecha cz. 2 <<<

Anna Nasiłowska "Węzeł rodzinny", czyta Magdalena Warzecha cz. 3 <<<

Anna Nasiłowska "Węzeł rodzinny", czyta Magdalena Warzecha cz. 4 <<<

***

Tytuł audycji: To się czyta

Przygotowanie: Elżbieta Łukomska

Data emisji: 7-10.04.2026

Godz. emisji: 9.30

pg


Czytaj także

Prof. Anna Nasiłowska: Ernest Bryll miał kłopot z dotarciem do publiczności [WIDEO]

18.03.2024 12:00
- Nie wiem, czy twórczość Ernesta Brylla miała teraz tak wielu zwolenników, raczej miała pewien kłopot z dotarciem do publiczności. Oczywiście klasyka piosenki polskiej zawsze będzie przypominana, natomiast o jego wierszach niewiele się pisało - mówiła w Dwójce prof. Anna Nasiłowska. Poeta i prozaik, blisko związany z Polskim Radiem, zmarł 16 marca.
Ernest Bryll tworzył poezję, zajmował się również m.in. pisaniem dramatów i słuchowisk radiowych
Ernest Bryll tworzył poezję, zajmował się również m.in. pisaniem dramatów i słuchowisk radiowychFoto: Michal Wozniak/East News
Posłuchaj
09'08 Prof. Anna Nasiłowska: Ernest Bryll miał kłopot z dotarciem do publiczności (Poranek Dwójki)
więcej

ZOBACZ WIDEO:

  • Bohaterem "Poranka Dwójki" był zmarły niedawno Ernest  Bryll, prozaik i poeta, a także autor dramatów i słuchowisk radiowych, tłumacz oraz krytyk filmowy.
  • Ernest Bryll był również związany z Polskim Radiem - pisał scenariusze słuchowisk radiowych, w 2016 roku otrzymał Honorowy Złoty Mikrofon.
  • W audycji wspominała go prof. Anna Nasiłowska - pisarka, poetka, literaturoznawczyni, prezeska Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Dorobek Ernesta Brylla jest imponujący - to wiersze, proza, tłumaczenia, dramaty i słuchowiska radiowe, teksty piosenek śpiewanych przez takich wykonawców jak Dwa Plus Jeden, Myslovitz, Skaldowie, Michał Bajor, Stan Borys, Halina Frąckowiak, Marek Grechuta, Czesław Niemen, Krystyna Prońko,  Danuta Rinn, Maryla Rodowicz, Urszula Sipińska i wielu innych.

Krytycy skupieni na młodych poetach

Prof. Anna Nasiłowska zauważyła jednak, że nie wszędzie i nie przez wszystkich Ernest Bryll był współcześnie ceniony.

- No cóż, nie wiem, czy twórczość Ernesta Brylla miała teraz tak wielu zwolenników, raczej miała pewien kłopot z dotarciem do publiczności. Oczywiście, klasyka piosenki polskiej zawsze będzie przypominana, natomiast o jego wierszach niewiele się pisało - przyznała. - Ten sukces Brylla to były lata 60. i 70. Już w latach 80. zaczął się problem, który miała cała literatura, problem konfliktu politycznego.

W latach 90. Bryll pracował jako dyplomata - od 1991 do 1995 pełnił funkcję ambasadora RP w Irlandii. Wydawał też kolejne tomy poezji. - Ale krytykę czy publicystykę interesowała bardziej ta młodsza poezja. Młodsi poeci zresztą, co obserwowałam w mediach społecznościowych, przypominają Brylla, bo okazuje się, że zetknęli się z nim i byli zdziwieni tą osobowością - mówiła prof. Anna Nasiłowska.

Chłopskie pochodzenie i dyskusja z romantyzmem

Ernest Bryll urodził się w 1935 roku w Warszawie, ale pochodził z rodziny chłopskiej wywodzącej się z Kujaw. Jak podkreśliła nasza rozmówczyni, to wiejskie pochodzenie odcisnęło swój ślad w twórczości poety. - To łatwość sięgania po ujęcia, które są osadzone w folklorze, w popularnych formach ludowej religijności. On do tego bardzo nawiązywał - mówiła.

Dodała też, że poeta "przez całe życie zmagał się z romantyzmem". - To nie są apologetyczne nawiązania romantyczne, to są przeważnie dyskusje z romantyzmem, natomiast ta fraza romantyczna u niego wybrzmiewa. Wobec tego twórczość Brylla wpisuje się w dychotomię "Europa czy rodzimość" - stwierdziła.

Czytaj także:

Ernest Bryll - życiorys poety

Ernest Bryll lata młodości spędził w Gdyni. W 1956 roku ukończył Wydział Filologii Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, następnie uczęszczał do studium wiedzy filmowej przy Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi.

Zadebiutował w 1958 roku, wydając tom "Wigilie wariata". Kolejnym był wydany dwa lata później "Autoportret z bykiem". Proza pojawia się w 1963 roku, było to "Studium", a rok później "Ciotka". Na pierwsze dramaty przyszło czekać nam do 1967 roku, były to "Ballady lipieckie", a rok później "Żołnierze" i "Rzecz listopadowa". Pierwsze tłumaczenie zaś pojawiło się w 1969 roku - "Gwiazdy spadające" pióra Otii Ioselianiego.

Przez cztery lata Ernest Bryll był dyrektorem Polskiego Instytutu Kultury w Londynie, od 1978 do 1983 roku - kierownikiem artystycznym zespołu filmowego Silesia w Katowicach. Po rozwiązaniu tego zespołu został doradcą literackim zespołu filmowego "Oko". Później wyjechał do USA, gdzie dał serię wykładów i seminariów na licznych amerykańskich uniwersytetach.

Zmarł 16 marca w wieku 89 lat.


Posłuchaj
09:08 Dwojka_Poranek_Dwojki_Bryll_2024_03_18-09-32-36.mp3 Prof. Anna Nasiłowska: Ernest Bryll miał kłopot z dotarciem do publiczności (Poranek Dwójki)

 

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki

Prowadził: Paweł Siwek

Gość: prof. Anna Nasiłowska (pisarka, poetka, literaturoznawczyni, prezeska Stowarzyszenia Pisarzy Polskich)

Data emisji: 18.03.2024

Godzina emisji: 9.30

mgc/kormp

Czytaj także

Węzeł pamięci. O rodzinie, historii i opowieściach przekazywanych z pokolenia na pokolenie

11.03.2026 11:19
Rodzinne legendy, pamięć i historia. One wszystkie splatają się w najnowszej książce Anny Nasiłowskiej "Węzeł rodzinny". - Ta książka jest trudna do zdefiniowania gatunkowo. To nie jest saga rodzinna ani powieść gatunkowa. Ona jest w takim samym stopniu opowieścią o rodzinie - historią - co esejem o tym, jak kształtuje się nasza pamięć i
Prof. Anna Nasiłowska, autorka Węzła rodzinnego.
Prof. Anna Nasiłowska, autorka "Węzła rodzinnego".Foto: Andrzej Rybczyński/PAP

Wysłuchaj rozmowy w audycji "Poranek Dwójki"<<<

Rodzinne legendy, pamięć i historia splatają się w najnowszej książce Anny Nasiłowskiej "Węzeł rodzinny". W "Poranku Dwójki" pisarka, poetka i literaturoznawczyni opowiadała o dziejach swojej rodziny: od średniowiecznej legendy o udziale przodków w zabójstwie św. Stanisława po losy pradziadków i dziadków z pierwszej połowy XX wieku. Z tych wspomnień wyłania się wielowątkowa opowieść o przemianach polskiej inteligencji: od ziemiańskich korzeni po drogę prowadzącą do świata nauki i literatury.

Czytaj także:


Rzeczy, które mówią

Książka została podzielona na trzy części: związane ze stroną ojca, ze stroną matki, a także z tą rodziną, którą stworzyła sama narratorka.

- Mówię o dziecku, mówię o sposobie odbierania rzeczywistości przez dziecko, który jest zupełnie inny niż sposób rozumienia historycznego dorosłego. Żeby podjąć ten temat potrzebowałam postaci dziewczynki, którą ja jestem. Ale nie zajęłam się moim doświadczeniem historycznym, to być może jest jeszcze przede mną. Zajęłam się przede wszystkim tym, co przekazało mi starsze pokolenie - zaznaczyła autorka.

- Książka powstała po śmierci moich rodziców. Likwidowałam mieszkanie po nich i stykałam się z rzeczami, które mówią. Tak jak mówił kufer, który znalazłam w piwnicy. Wiedziałam o nim, ale wydaje mi się, że musiał być jakiś impuls – moment, kiedy te rzeczy przychodzą do nas ze zdwojoną siłą i kiedy domagają się dodania słów. Bo wiadomo, że rzeczy czy nawet zdjęcia pozbawione słów przestają mówić cokolwiek ważnego - dodała.


Odbierając historię przez rodzinę

We wstępie do "Węzła rodzinnego" autorka stawia tezę, że percepcja indywidualna historii zaczyna się właśnie w rodzinie. To, na ile historia rodzinna czy nasi bliscy będą dla nas ważni w dorosłym życiu, jest czasem przedmiotem decyzji. Niekiedy odcinamy węzeł, bo bywa to bolesna historia. Ale nie jesteśmy w stanie pozbyć się tego, jak te relacje nas zbudowały i jak ukształtowały nasze przeżywanie współczesności.

- Być może mam szczęście, bo ten węzeł nie dusi mnie za bardzo. Jestem w stanie wyciągnąć z niego mnóstwo profitów, polegających na tym, że mam osobisty stosunek do bardzo wielu wydarzeń historycznych. Bo one jakoś tkwią w tej historii, którą mi opowiadano - powiedziała w Dwójce Anna Nasiłowska.


"Węzeł rodzinny" - między mitami a faktami

Autorka przyznaje, że niektóre historie opisane w książce są mityczne. Zaznacza też, że nie lekceważy uch, dlatego że one też są dla niej ważne i coś mówią o kulturze i jej interpretacji. 

- Najdawniejszą historią jest w mojej rodzinie taka opowieść o udziale jakichś przodków w drużynie, która zabiła świętego Stanisława. To jest w ogóle mityczna historia, dlatego że na podstawie istniejących źródeł w ogóle nie było żadnej drużyny. Nie do końca wiadomo, jak to zostało przeprowadzone, czy rzeczywiście było to na stopniach ołtarza w katedrze, czy inaczej. Dla mnie ciekawe jest to, że ta historia jest tak dawna i że nie jest to apologia członków rodziny, tylko przyznanie się do jakiegoś strasznego czynu - wyznała pisarka.

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki

Prowadzenie: Marcin Pesta

Gość: prof. Anna Nasiłowska (pisarka, poetka, krytyczka i historyczka literatury)

Data emisji: 11.03.2026

Godz. emisji: 8.30