X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Section50
Section00
Wspomnienie o Leonie Kruku
Wspomnienie o Henryku Mrozku
Świadectwo o Mieczysławie Góreckim
Wspomnienie o Helenie Śliwińskiej
Wspomnienie o Janie Kawce
Wspomnienia Włodzimierza Grzywnego
Wspomnienia Franciszka Gajowniczka
Wspomnienia Zofii Posmysz

1933 - 1945
Niemieckie
obozy zagłady i obozy koncentracyjne
Obozy koncentracyjne
Obozy zagłady
Tereny okupowane przez Niemcy
Niemcy w 1937
infografika na podstawie www.dzieje.pl
Jeden naród - trudna historia
więcej
więcej
więcej
więcej
więcej
German Death CampsStrona główna (PL)
Section05

1933 - 1945
Decyzja
o ludobójstwie

Ostateczne Rozwiązanie kwestii żydowskiej

Antysemityzm był jednym z filarów ideologii nazistowskiej, która od chwili uchwalenia przez Reichstag 15 września 1935 roku tzw. ustaw norymberskich, stała się w rządzonych od 1933 roku przez Hitlera Niemczech ideologią państwową.

Prawo w III Rzeszy w stosunku do Żydów:

- pozwalało pozbawić obywatelstwa Rzeszy, ochrony prawnej i własności.

- zabraniało pełnić służby w urzędach państwowych ani w wojsku,

- zabraniało zawierania małżeństw między „Aryjczykami” i „nie-Aryjczykami”

- zezwalało rozwiązywać już zawarte takie małżeństwa, stosunki intymne między nimi podlegały karze.

„Noc kryształowa”

W nocy z 9 na 10 listopada 1938 w wielu miastach Niemiec doszło do pogromów Żydów zainicjowanych przez władze. Podpalano i dewastowano synagogi, domy, sklepy i zakłady przemysłowe należące do Żydów. Dokonujące zniszczeń oddziały SS i NSDAP były chronione przez policję.

Pierwsze obozy

Przed II wojną światową na terenie Niemiec powstawały pierwsze obozy koncentracyjne. Pierwszy z nich - Dachau - otwarto 20 marca 1933. Przed II wojną obozy były przeznaczone przede wszystkim dla przeciwników politycznych reżimu nazistowskiego.

Przemysł śmierci

Niemiecki przemysł śmierci do mordowania ludzi wykorzystał różne techniki, których wcześniej nikt nie stosował. Od 1933 roku Niemcy zaczęli praktykować coraz skuteczniejsze sposoby zabijania, opisywali je, wprowadzali korekty. Na początku mordowali m.in. w szczelnych pomieszczeniach, do których były podłączone przewody doprowadzające spaliny samochodowe. Mimo że ta metoda była skuteczna, niemieccy zbrodniarze uznali, że jest ona za droga i za mało wydajna. Wypracowano nową technologię opartą na gazie – cyklonie B. Miejscem doświadczeń był m.in. obóz Auschwitz-Birkenau. Uznano, że uśmiercanie gazem jest mniej obciąża psychikę niemieckiego żołnierza niż np. rozstrzeliwanie. Po przypieczętowaniu tzw. „Ostatecznego Rozwiązania Kwestii Żydowskiej” na konferencji w Wannsee w 1942 roku, niemieckie obozy zagłady („fabryki śmierci”) rozpoczęły masowe eksterminacje. Żeby przemysł śmierci działał sprawniej, zadbano też o całą infrastrukturę – obozy zagłady budowano w ustronnych miejscach (np. Bełżec, Sobibór, Treblinka, Auschwitz-Birkenau), dobudowano do nich tory kolejowe, żeby ułatwić dowożenie ofiar. Przy organizowaniu obozów i przy późniejszym ich funkcjonowaniu brały udział tysiące Niemców.

1 września 1939 Niemcy napadły na Polskę.

W październiku rozpoczyna się okupacja niemiecka Polski. Na terenach okupowanych powstawały getta dla ludności żydowskiej, zaś w 1941 roku niemieccy inżynierowie rozpoczęli próby z gazowaniem ludzi spalinami w komorach umieszczonych w samochodach ciężarowych. Próby przeprowadzono w obozie Kulmhof w Chełmnie nad Nerem a w obozie Auschwitz pierwszą próbę mordowania ludzi gazem cyjanowodorowym - cyklonem B.

Po ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 drastycznie wzrosła liczba Żydów znajdujących się pod władzą niemiecką. W ślad za oddziałami Wehrmachtu na froncie wschodnim postępowały cztery oddziały Einsatzgruppen, do których zadań należało masowe rozstrzeliwanie ludności cywilnej. Ofiarami tych zbrodni padło około 2 milionów Żydów.

Konferencja w Wannsee

20 stycznia 1942 na konferencji w Wannsee wysocy rangą urzędnicy Trzeciej Rzeszy na czele z Reinhardem Heydrichem ustalili Ostateczne Rozwiązanie Kwestii Żydowskiej (niem. Endlösung der Judenfrage).

Na konferencji rozważano możliwość jak najszybszego pozbycia się problemu Żydów. Pod uwagę brano deportację lub sterylizację. Urzędnicy III Rzeszy zdecydowali o eksterminacji całego narodu żydowskiego.

Sekretarz Generalnego Gubernatorstwa Josef Bühler zaproponował, aby na miejsce zagłady wybrać okupowaną przez III Rzeszę Polskę, ze względu na duże skupiska Żydów i oszczędności w transporcie.

Ludobójstwo

W obozach, które stały się fabrykami śmierci ofiarą Ostatecznego Rozwiązania padło około 6 milionów Żydów z wielu krajów europejskich.

Jesienią 1944 roku zbliżanie się frontu wschodniego zatrzymało ludobójstwo. Na rozkaz Heinricha Himmlera pośpiesznie zniszczono komory gazowe i krematoria, by zatrzeć ślady zbrodni.

Konferencja w Wannsee
Wannsee

1933 - 1945
procesy

Przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze toczył się główny proces przeciwko zbrodniarzom III Rzeszy oskarżonym o popełnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. Sędziami i oskarżycielami w głównym procesie byli przedstawiciele zwycięskich mocarstw: Wielkiej Brytanii, Francji, Związku Radzieckiego i Stanów Zjednoczonych.

Oprócz głównego, kolejnych 12 procesów prowadzono już wyłącznie przed amerykańskimi Trybunałami Wojskowymi. Łącznie w stan oskarżenia zostało postawionych 185 osób: 39 lekarzy i prawników, 56 członków SS i policji, 42 przemysłowców, 26 dowódców wojskowych oraz 22 ministrów i wysokich urzędników.

Procesy toczyły się od 20 listopada 1945 do 14 kwietnia 1949 roku.

Komendanci i załogi obozów koncentracyjnych i obozów zagłady stanęli przed Trybunałami Wojskowymi, Trybunałami Narodowymi i sądami okręgowymi. Najczęściej wyrokiem dla wysokich oficerów, komendantów, lekarzy obozowych i kapo była śmierć przez powieszenie. Na przykład w dwóch procesach oświęcimskich skazano łącznie 60 osób - 23 usłyszały wyrok śmierci, 33 - więzienia od 3 lat do dożywocia, zaś 4 osoby uniewinniono.

Nie wszyscy zbrodniarze zostali ukarani. Wielu z nich zdołało umknąć wymiarowi sprawiedliwości dzięki ukryciu tożsamości lub ucieczce zagranicę, głównie do Argentyny. Według niektórych szacunków zbiegło w ten sposób nawet 5 tys. osób. Wśród uciekinierów byli m.in. Adolf Eichmann, koordynator i wykonawca planu ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej i lekarz Josef Mengele, eksperymentujący na pacjentach obozów, zwany Aniołem Śmierci. Wielu zbrodniarzom udało się uniknąć kary, zmienić tożsamość i w spokoju dożyć starości.

Tropienie zbrodniarzy stało się życiową misją Szymona Wiesenthala, człowieka, który cudem uniknął śmierci w kilku obozach. W ciągu kilkudziesięciu lat udało się Wiesenthalowi odnaleźć, doprowadzić do schwytania i postawienia przed sądem ponad tysiąc zbrodniarzy, w tym m.in. Adolfa Eichmanna i Frantza Strangla, komendanta obozu Treblinka.

- Kto popełnił ludobójstwo, kto pomagał wysłać na śmierć niewinnych ludzi, nie ma prawa umrzeć w pokoju - twierdził Szymon Wiesenthal.

Utrzymywaniem pamięci o Holocauście i tropieniem zbrodniarzy zajmuje się obecnie Centrum Szymona Wiesenthala z siedzibą główną w USA.

Zobacz film

1933 - 1945
historia
jednego zdjęcia
i
Rok 1942. Wizyta w zakładach Buna-Werke należących do IG Farben. Fabryka została zbudowana niedaleko obozu Auschwitz przez więźniów. Byli oni też zmuszani do niewolniczej pracy w zakładach.
IG Farben było podporą niemieckiego przemysłu podczas II wojny światowej. Zajmowało się produkcją m.in. benzyny syntetycznej, materiałów wybuchowych i środków chemicznych, w tym Cyklonu B, używanego do mordowania więźniów obozów zagłady.

Foto: Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu

1933 - 1945

1933 - 1945
pojednanie

Orędzie polskich biskupów do niemieckich

18 listopada 1965 polscy biskupi wysłali listy do Konferencji Episkopatów wszystkich krajów, informując o nadchodzącym Millenium Chrztu Polski.

W liście do biskupów Niemiec znalazło się m.in. streszczenie dziejów polsko-niemieckich, z podkreśleniem ich jasnych i ciemnych stron. Polscy biskupi wzywali: "Próbujmy zapomnieć (...) Wyciągamy do Was nasze ręce oraz udzielamy wybaczenia i prosimy o nie. A jeśli Wy (...) po bratersku wyciągnięte ręce ujmiecie, to wtedy dopiero będziemy mogli ze spokojnym sumieniem obchodzić nasze Milenium w sposób jak najbardziej chrześcijański".

W 50. rocznicę napisania listu, w 2015 roku, prezydenci Polski i Niemiec, Andrzej Duda i Joachim Gauck, przypomnieli we wspólnym oświadczeniu, że list biskupów powstał „zaledwie 20 lat od zakończenia wojny, (…) którą rozpętały Niemcy (...) Polscy biskupi przełamali wyliczanie krzywd i klimat wrogości. Wyciągnęli rękę w geście zbliżenia i dialogu”.

Willy Brandt ukląkł pod pomnikiem

7 grudnia 1970 kanclerz RFN Willy Brandt składający wizytę w Warszawie w związku z podpisaniem układu z PRL o normalizacji stosunków, pojechał na teren dawnego getta, by złożyć wieniec pod pomnikiem Bohaterów Getta. Po poprawieniu szarfy na wieńcu Brandt ukląkł na oba kolana na stopniach monumentu i pochylił głowę. Gest ten świat odczytał jako symbol skruchy narodu niemieckiego.

Po latach Brandt napisał: "Ciągle pytano mnie, co chciałem poprzez ten gest wyrazić. Czy może ten gest był zaplanowany? (...) Niczego nie planowałem. (…) Czując na sobie ciężar milionów zamordowanych uczyniłem to, co czynią ludzie, gdy słowa zawodzą".

Msza w Krzyżowej i „Polsko-Niemieckie Pojednanie”

12 listopada 1989 w Krzyżowej odprawiona została msza święta. Udział w niej wzięli premier Polski Tadeusz Mazowiecki i kanclerz Niemiec Helmut Kohl. Przywódcy państw zadeklarowali pojednanie między Polską i Niemcami. Dwa lata później, w 1991 roku, na mocy porozumienia pomiędzy rządami Polski i Niemiec powstała fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. Działa ona na rzecz ofiar prześladowań niemieckich i polsko-niemieckiego dialogu. Zajmuje się sprawami wypłat niemieckich świadczeń dla byłych więźniów obozów koncentracyjnych i robotników przymusowych Trzeciej Rzeszy oraz niesieniem pomocy żyjącym ofiarom nazizmu.

Źr.PAP/Eugeniusz Wołoszczuk

1933 - 1945

1933 - 1945
Section13
Section51
KŁAMSTWA

Byłeś świadkiem nieprawdziwych informacji?

stop

Powiedz STOP!

Zgłoś kłamstwa

icons
ŚWIADECTWA PRAWDY
Opowiedz ich historię