Radiowe Centrum Kultury Ludowej

Aleksander Jackowski, piewca prostego piękna

Ostatnia aktualizacja: 26.06.2021 09:00
Przed Państwem ostatni odcinek audycji z cyklu "Wielcy naiwni". Aleksander Jackowski, etnograf i badacz sztuki ludowej, który przybliżał postaci wiejskich artystów, sam opowiada o swoich etnograficznych i etnologicznych zainteresowaniach.
Audio
  • Aleksander Jackowski na zakończenie cyklu "Wielcy naiwni" (Dwójka/Wielcy naiwni)
Prof. Aleksander Jackowski
Prof. Aleksander JackowskiFoto: Leszek Pudłowski/Wikimedia/CC BY-SA 4.0

Aleksander Jackowski przyszedł na świat 19 stycznia 1920 w Warszawie, zmarł tam 1 stycznia 2017. Polski antropolog kultury, etnograf, krytyk sztuki, znawca sztuki ludowej, współczesnej, l’art brut, naiwnej.

- Zaczęło się zupełnie przypadkowo gdzieś w 1947 roku. Przedtem byłem krytykiem, zajmowałem się socjologią sztuki, sztuką współczesną i myślałem, że w tym kierunku pójdę. Ale był to okres narastającego socrealizmu, zaczęli mi zdejmować recenzja po recenzji. Pomyślałem sobie, że należałoby znaleźć sobie jakieś miejsce, żebym mógł robić to, co mnie interesuje, i jednocześnie nie kłamać... - wspominał w archiwalnym nagraniu Aleksander Jackowski. 

Jak więc stał się największym znawcą sztuki ludowej w Polsce? Postanowił przeczekać trudną sytuacją, aż dyrektor Instytutu Sztuki (później IS PAN)  podpowiedział mu, żeby zajął się upadającym pismem "Polska Sztuka Ludowa". - Zachwyciłem się numer, za który wyleciał założyciel i pierwszy redaktor "PSL" Józef Grabowski, bo "religijne". Był poświęcony świątkom. Zobaczyłem, w tych rzeźbach zachwycające elementy, korespondencję ze sztuką współczesną!

I tak dzięki lawirowaniu w trudnych politycznych warunkach oraz usunięciu się na badawcze ubocze Aleksander Jackowski, uczeń wybitnego socjologa prof. Ossowskiego, poprowadził pismo w stronę nastawienia socjologicznego, metody patrzenia na wszystko z szerszej perspektywy. Co go interesowało w sztuce ludowej? - To, jak to zjawisko powstaje, że nie jest efektem pracy osobnej jednostki, ale że ludowość rodzi się z faktu, że  cała społeczność kultywuje pewną formę. Moje zainteresowanie sztuką plebejską, naiwną, traktowano w IS z pewnym politowaniem w IS. Wszystkich ludzi o dziwnym wzroku, zachowaniu, ubraniu, kierowano do mnie, zajmowałem się INNYMI - wspominał.

Był organizatorem Akcji Zbierania Folkloru Muzycznego i Słownego, w latach 1952–1998 piastował urząd redaktora naczelnego kwartalnika „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”. Do 1984 roku kierował pracownią Sztuki Nieprofesjonalnej w Instytucie Sztuki PAN. W1965 roku zorganizował w Zachęcie głośną wystawę prac artystów nieprofesjonalnych. „Inni. Od Nikifora do Głowackiej”. Okazała się istną rewelacją!

***

Tytuł audycjiWielcy naiwni

Przygotował: Piotr Dorosz

Data emisji: 26.06.2021

Godzina emisji: 8.50


Czytaj także

Józef Sobota

Ostatnia aktualizacja: 08.05.2021 09:00
W cyklu "Wielcy naiwni" zapraszamy Państwa do wsi Regut koło Otwocka, na spotkanie z rzeźbiarzem Józefem Sobotą. O mistycznych snach tego wiejskiego artysty oraz o tym, dlaczego wymieniał on cukierki na pijawki, opowiada w archiwalnym nagraniu Aleksander Jackowski - etnograf i znawca sztuki ludowej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pasja zadziwienia światem: Józef Chełmowski

Ostatnia aktualizacja: 01.05.2021 09:00
Na wsi istnieli ludzie, których interesowały rzeczy niezwykłe. Interesowali się dawnymi wierzeniami, chcieli fruwać. Bardzo wielu ludzi chciało poznać tajemnicę świata. Takim człowiekiem jest Józef Chełmowski – człowiek z pogranicza dawnej kultury ludowej i pasji zadziwienia światem.
rozwiń zwiń