Historia

Mary Shelley – ostrzegała przed zabawą w Boga

Ostatnia aktualizacja: 30.08.2020 05:40
- Powieść o Frankensteinie jest swego rodzaju skumulowaniem tradycji gotyckich. To co było dotąd rozrywką u Shelley urosło do faustowskiego motywu zagarniania kompetencji stwórcy - mówił na antenie Polskiego Radia krytyk literacki Marek Wydmuch.
Portret Mary Shelley pędzla Richarda Rothwella, źr. Wikimedia Commonsdp
Portret Mary Shelley pędzla Richarda Rothwella, źr. Wikimedia Commons/dp

30 sierpnia 1797 urodziła się Mary Shelley, angielska poetka i pisarka doby romantyzmu, znana przede wszystkim jako autorka gotyckiej powieści "Frankenstein albo Nowy Prometeusz".

Posłuchaj audycji poświęconych Mary Shelley i jej najsłynniejszemu dziełu.

Oświecona rodzina

Jej rodzice byli produktami swojej epoki: oświeceniowymi intelektualistami o niezwykle postępowych jak na owe czasy poglądach. Jej matka, Mary Wollstonecraft, była prekursorką obrony praw kobiet, zaś ojciec, William Godwyn, był jednym z pierwszych teoretyków anarchizmu, ale także pisarzem.

- Williama Godwyna wymienia się dość często jako jednego z pratwórców powieści kryminalnej czarnego nurtu, a więc powieści o pewnych ambicjach krytyki społecznej – mówił Marek Wydmuch w audycji Jana Owsińskiego z cyklu "Ludzie, epoki, obyczaje".


Posłuchaj
13:56 Mary Shelley.mp3 Poeta, sawantka i bestia,czyli Percy i Maryn Shelly oraz Frankenstein - audycja Jana Owsińskiego z cyklu "Ludzie, epoki, obyczaje". (PR, 1.04.1980)

 

Skandalistka Mary Shelley

Poglądy Godwyna zainteresowały pisarza Percy’ego Shelleya. Starszy od Mary o 5 lat poeta zaczął być częstym gościem w domu ojca przyszłej autorki "Frankensteina". Wkrótce między Mary i Percy’m narodziło się uczucie. Sprawę komplikował fakt, że poeta miał już wtedy żonę i dwie córki.

Nieślubny związek był postrzegany w kategoriach skandalu towarzyskiego. Para pod naciskiem opinii publicznej zdecydowała się na wyjazd do Szwajcarii. Tam Mary poznała innych angielskich romantyków George’a Byrona i Johna Polidori.

Narodziny Frankensteina

To podczas jednego z wieczornych spotkań pary z poetami powstał "Frankenstein". Artyści dla rozrywki postanowili urządzić sobie konkurs: każde z nich miało w nocy napisać krótkie opowiadanie grozy. 19 letnia wówczas Mary stworzyła opowieść o naukowcu, który owładnięty żądzą rozwikłania zagadki śmierci i stworzenia idealnego człowieka, powołuje do życia monstrum.

- Wiek XVIII był pełen nadziei i wiary, że potęga rozumu ludzkiego opanuje naturę do końca. Razem z romantyzmem nastało jednak zachwianie tego zaufania – słyszymy w audycji Anny Cuprym pt. "Prawdziwy Frankenstein".


Posłuchaj
10:29 prawdziwy frankenstein___pr iii 92335_tr_0-0_1108166994416c89[00].mp3 "Prawdziwy Frankenstein" - audycja Teresy Cupryn. (PR, 2.02.1985)

 

"Frankenstein" okazał się jednym z kanonicznych utworów gotyckiej powieści grozy i najważniejszym osiągnięciem literackim Mary Shelley. Autorka, po tragicznej śmierci ukochanego w 1822 roku powróciła do Anglii, gdzie dożyła swych dni. Zmarła 1 lutego 1851.

Aktualna do dziś

Jej dzieło doczekało się licznych tłumaczeń oraz adaptacji filmowych i telewizyjnych. Jedna z nich, film "Frankenstein" z 1931 roku z Borisem Karloffem w roli monstrum, na wiele lat utrwaliła ikoniczny wygląd potwora.

Historia doktora Wiktora Frankensteina i jego potwora dotykała problemu ksenofobii, granic ingerencji w naturę i zagarniania przez ludzi kompetencji Boga. Pod tym względem, powieść Mary Shelley jest aktualna do dziś.

bm

Czytaj także

Charles Dickens - najpoczytniejszy pisarz angielski

Ostatnia aktualizacja: 07.02.2021 05:45
- Jestem człowiekiem, który utrzymuje się z literatury i któremu odpowiada służba narodowi poprzez literaturę – mówił o sobie Charles Dickens, jeden z największych pisarzy w historii literatury.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jonathan Swift – polityczne podróże Guliwera

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2017 06:07
Siła dobrej fantastyki do dziś tkwi w tym, że jest społecznie zaangażowaną alegorią rzeczywistości, która dzięki deformacji i uwypukleniu pokazuje aktualne zjawiska i patologie. Pionierem takiej twórczości był Jonathan Swift.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jane Austen – rozwaga przed romantycznością

Ostatnia aktualizacja: 16.12.2020 05:35
- Ona opisywała świat, który dobrze znała. Ona go wykadrowała z ogromnej rzeczywistości. To wystarczyło, żeby stworzyć mikrokosmos - mówiła Anna Trzeciakowska, tłumaczka powieści Jane Austen w audycji Bogumiły Prządki z cyklu "Biografie niezwykłe".
rozwiń zwiń