Kompas Jutra rusza w szkołach. Co zmieni się od 1 września?

- Pracujemy nad reformą już prawie trzy lata. Założenie od początku było takie, żeby zmiany wprowadzać krok po kroku. Od 1 września nowa podstawa programowa zaczyna obowiązywać w edukacji przedszkolnej, w klasie pierwszej szkoły podstawowej oraz w klasie czwartej szkoły podstawowej. Do szkół ponadpodstawowych wejdzie rok później – od przyszłego roku obejmie klasy pierwsze. Oprócz zmian programowych zachęcamy też do zmiany sposobu myślenia o edukacji i metod pracy nauczycieli - mówiła na antenie Dwójki Elżbieta Strzemieczna z Instytutu Badań Edukacyjnych.

Jaki zmiany zachodzą w polskiej edukacji?

Foto: Shutterstock/wavebreakmedia

Wysłuchaj rozmowy w audycji "Poranek Dwójki"<<<

Od 1 września w szkołach i przedszkolach zaczyna obowiązywać pierwszy etap reformy edukacji Kompas Jutra. Nowa podstawa programowa wprowadza m.in. zintegrowaną przyrodę w klasach IV–VI, zajęcia praktyczno-techniczne, edukację obywatelską, higienę cyfrową oraz tydzień pracy projektowej.

Czytaj także:

• Senat przyjął ustawę o prawach ucznia. Co zmieni się w szkołach?
• Jak motywować dziecko do nauki? Ekspertka zdradza skuteczne metody

Przyroda zamiast biologii i geografii

Przyroda nie będzie już tylko przedmiotem wprowadzającym do nauk przyrodniczych, ale od czwartej do szóstej klasy zastąpi biologię i geografię jako jeden wspólny przedmiot.

- Przetestowaliśmy już takie rozwiązanie. Funkcjonowało w czasach gimnazjów. W klasach czwartej, piątej i szóstej była wtedy przyroda i to się sprawdzało. Podobnie jest w wielu krajach świata. Na początku edukacji uczniowie poznają świat przyrodniczy w sposób zintegrowany – z perspektywy biologii, geografii, fizyki i chemii jednocześnie. Dopiero od klasy siódmej pojawiają się odrębne przedmioty - zaznaczyła rozmówczyni Katarzyny Hagmajer-Kwiatek.

- Naszym celem jest pokazywanie świata jako całości. Jeśli uczniowie rozmawiają o wodzie, to jednocześnie poznają jej rolę w organizmie człowieka, obieg w przyrodzie, rzeki świata i właściwości fizyczne. To jeden temat oglądany z różnych stron - dodała Elżbieta Strzemieczna.

Powrót zajęć praktyczno-technicznych

Powrócą także zajęcia praktyczno-technicznych w dwugodzinnym bloku.
Elżbieta Strzemieczna podkreśliła, że decyzja ta wynika z badań oraz rozmów z nauczycielami i rodzicami. - Wielu z nich zwracało uwagę, że dzieci coraz rzadziej wykonują coś własnymi rękami. Coraz więcej czasu spędzają przy ekranach, a coraz mniej przy działaniach praktycznych. Dlatego zajęcia praktyczno-techniczne mają rozwijać sprawność manualną, umiejętności techniczne, ale także kompetencje potrzebne w codziennym życiu - zaznaczyła.

- Uczniowie będą nie tylko projektować i wykonywać różne przedmioty, ale także uczyć się planowania budżetu, podstaw zdrowego żywienia czy odpowiedzialnego gospodarowania odpadami. Chodzi o prowadzenie całego procesu – od pomysłu aż po wykorzystanie i utylizację - dodała.

Higiena cyfrowa zaczyna się w przedszkolu

Bardzo mocno wybrzmiewa temat higieny cyfrowej. Pojawia się ona już w edukacji przedszkolnej. - Chcemy pokazywać najmłodszym, że można poznawać świat bez telefonu. Przedszkole ma być przede wszystkim miejscem zabawy, ruchu i spędzania czasu na świeżym powietrzu. Z badań wiemy, że to najlepiej wspiera rozwój dziecka - zaznaczyła Elżbieta Strzemieczna w Dwójce.

Z drugiej strony w doradztwie zawodowym pojawia się nawet sugestia korzystania ze sztucznej inteligencji.

- To technologia, która już nas otacza i nie da się jej wyeliminować. Chcemy uczyć młodych ludzi racjonalnego i zdrowego korzystania z nowych narzędzi. Mówimy o niej jako o narzędziu wspierającym rozwój umiejętności, a nie zastępującym inteligencję człowieka. Największy nacisk kładziemy na myślenie krytyczne – analizowanie informacji, porównywanie źródeł i samodzielne wyciąganie wniosków. Nowe technologie sprawiają, że te kompetencje są dziś jeszcze ważniejsze - dodała.

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki

Prowadzenie: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek

Gość: Elżbieta Strzemieczna (kierowniczka Zespołu ds. Reformy Edukacji w Instytucie Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytucie Badawczym)

Data emisji: 1.09.2026

Godz. emisji: 8.30

opracowanie Oskar Łapeta