Lektury, które trzymają przy życiu. Czytelniczy świat Józefa Czapskiego

Ostatnia aktualizacja: 11.03.2026 23:59
"Wczytanie się w dwa dzieła literatury najbardziej różne uświadomiło mi, jakbym o tym zapomniał czym jest >>literatura na serio<<, która przez dotyk do światów innych, nieskończonych, bez których człowiek się dusi, daje przeżycie, które ma siłę wskrzeszającą" – pisał Józef Czapski dzieląc się z czytelnikami paryskiej "Kultury" swoimi ostatnimi przeżyciami lekturowymi.
Józef Czapski
Józef CzapskiFoto: Andrzej Rybczyński/PAP

Wysłuchaj audycji "Rozmowy po zmroku"<<<

Bohaterami jego szkiców zamieszczanych w piśmie Giedroycia byli m.in. Cyprian Kamil Norwoid, Andrzej Bobkowski, Zygmunt Haupt, Jerzy Stempowski, Stanisław Vincenz, także Wasilij Rozanow, Aleksiej Riemizow, Marcel Proust, Maine de Biran, Francois Mauriac, Simone Weil. Wiele świadectw tego, do jakich pisarzy Czapski powracał i jak życiodajna była dla niego lektura ich książek przynoszą także dziennikowe zapiski artysty. 

Słowa jak złote gwoździe

"Niektóre cytaty są dla mnie jak złote gwoździe, które mnie trzymają przy życiu  naprawdę. >>Nie stoicka nietykalność, ale przezwyciężenie ran odczutych<< - to jest w śmiertelnym notatniku Brzozowskiego. Ile razy to do mnie wraca" – pisał o tak bliskim sobie Stanisławie Brzozowskim i jego ostatnich zapiskach z Florencji zawartych w "Pamiętniku".

Lektury jak powietrze

Jego rozległe lektury towarzyszyły mu od lat najwcześniejszych, ale nie służyły przede wszystkim pogłębianiu wiedzy czy rozrywce. Jak pisał Wojciech Karpiński w jednym ze swoich szkiców o Józefie Czapskim: "Lektury były mu potrzebne jak powietrze, jak jedzenie. Chciał  spojrzeć na siebie przez czytane dzieło, spojrzeć na dzieło poprzez pryzmat własnych doświadczeń". 

W kolejnej audycji przygotowanej w Dwójce z okazji Roku Józefa Czapskiego o tym, jakie książki i jacy autorzy byli dla niego najważniejsi i jakim Czapski był czytelnikiem opowiedziała Agnieszka Kosińska – literaturoznawczyni, edytorka, bibliografka, kierująca Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego i Pawilonem Józefa Czapskiego, oddziałami Muzeum Narodowego w Krakowie.

***

Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku

Prowadzenie: Dorota Gacek

Data emisji: 11.03.2026

Godz. emisji: 22.30

Czytaj także

Dziennik Józefa Czapskiego bez cenzury i skrótów

Ostatnia aktualizacja: 27.05.2022 21:30
"Jestem przecie człowiekiem, który musi pisać, bo inaczej ma wrażenie, że nie żyje, że dopiero jak na papierze sobie zapisze mętną filozofię albo jęki nad trudnościami czy biedami, to ma wrażenie, że te sprawy przeżył, że je sobie uświadamia – że one mu się nie rozpłynęły" – pisał Józef Czapski. Dla malarza i pisarza rytuał codziennego notowania był rzeczą niezwykle istotną, "kontrolą oddechu dnia" – jak sam to nazywał.
rozwiń zwiń