"Swojego stosunku do Rosji Józef Czapski wcale nie wyniósł z domu"

Ostatnia aktualizacja: 20.07.2021 12:35
- W jego rodzinnym domu mówiło się po polsku i po niemiecku. Jako dziecko w zasadzie gardził językiem rosyjskim. To był język urzędników, policjantów - mówił w Programie 2 Polskiego Radia prof. Piotr Mitzner, autor książki "Ludzie z nieludzkiej ziemi. Rosyjski krąg Józefa Czapskiego".
Okładka książki Ludzie z nieludzkiej ziemi. Rosyjski krąg Józefa Czapskiego
Okładka książki "Ludzie z nieludzkiej ziemi. Rosyjski krąg Józefa Czapskiego"Foto: materiały prom./PIW

Posłuchaj
26:57 Dwójka rozmowy po zmroku 19.07.2021.mp3 Rosyjski krąg Józefa Czapskiego (Rozmowy po zmroku/Dwójka)
józef czapski 1200 PAP.jpg
"Józef Czapski miał niezwykłą umiejętność kontaktu z ludźmi"

O wspomnianej książce wydawca napisał: "Bohaterem tej książki jest nie tylko Józef Czapski – malarz, pisarz i wielki intelektualista XX wieku – ale przede wszystkim jego Rosja. Kochał ją i odczuwał nie poprzez stereotypy i resentymenty, a poprzez własne doświadczenie, literaturę i ludzi kształtujących ówczesne prądy myślowe: Dymitra Fiłosofowa, Zinaidę Gippius, Dymitra Mereżkowskiego, Aleksandra Sołżenicyna i wielu innych. Z przytaczanych tu niepublikowanych dotąd listów Czapskiego wyłania się emocjonalny obraz jego relacji ze światem i ludźmi, a także wspólnych dróg historycznych Polski i Rosji".

- Stosunek Józefa Czapskiego do Rosji wynikał z jego charakteru, jego otwarcia i empatii. Ponieważ on tak dobrze znał kulturę rosyjską, to było takie domniemanie, że wyniósł to z domu. A to nieprawda - podkreślał Piotr Mitzner.

Zaczęło się w gimnazjum

Języka rosyjskiego Józef Czapski nauczył się dopiero, gdy wstąpił do gimnazjum. - Postanowiono, że będzie to gimnazjum w Petersburgu, gdzie razem z bratem uczył się zaocznie. To wejście w kulturę rosyjską było wiec spowolnione. A później ruszyło, ta wielka fascynacja Rosją. Może tak samo literaturą, jak i życiem, bo w Rosji zaczynało buzować. Zbliżała się rewolucja lutowa, nastąpiła rewolucja lutowa i pomiędzy jednym a drugim dużo się tam działo - tłumaczył gość Dwójki.

Czytaj także:

Znajomość z Dymitrem Mereżkowskim, którego Piotr Mitzner zalicza do triumwiratu wybitnych osobowości tzw. rosyjskiego srebrnego wieku (obok Zinaidy Gippius i Dymitra Fiłosofowa), zaczęła się w charakterystyczny dla Czapskiego sposób.

- Gdy był w 1918 roku w Petersburgu, gdzie szukał śladów zaginionych ułanów krechowieckich, przypadkiem zobaczył na drzwiach tabliczkę "Dymitr Mereżkowski". Coś tam już wtedy o nim słyszał, pomyślał sobie, że z nim porozmawia i zapukał. Taki już był. Z ogromną odwagą i otwarciem podchodził do innych, gdy chciał o coś ważnego zapytać lub samemu miał coś ważnego do powiedzenia - opowiadał autor książki "Ludzie z nieludzkiej ziemi. Rosyjski krąg Józefa Czapskiego".

W audycji Piotr Mitzner przybliżał również innych ważnych Rosjan w życiu Józefa Czapskiego i ich wpływ na polskiego malarza, pisarza, eseistę i publicystę. 

***

Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku

Prowadził: Wacław Holewiński

Gość: prof. Piotr Mitzner (autor książki "Ludzie z nieludzkiej ziemi. Rosyjski krąg Józefa Czapskiego") 

Data emisji: 19.07.2021

Godzina emisji: 21.30

pg

Czytaj także

Maria Czapska - obywatelka Europy

Ostatnia aktualizacja: 11.06.2021 05:45
Hrabianka Hutten-Czapska (przydomku ani tytułu nie używała), siostra młodszego o dwa lata malarza i pisarza Józefa Czapskiego zmarła 11 czerwca 1981 roku w Paryżu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Józef Czapski: ta nieludzka ziemia to Rosja sowiecka

Ostatnia aktualizacja: 03.04.2021 09:28
Był majorem Wojska Polskiego, malarzem, pisarzem i współtwórcą paryskiej „Kultury”, czyli nieoficjalnej ambasady niepodległościowej. Napisał również jedne z najważniejszych książek wspomnieniowych o obozie w Starobielsku i Katyniu. Józef Czapski, bo o nim mowa, był naocznym świadkiem sowieckiego terroru.
rozwiń zwiń