Posłuchaj audycji "Strefa literatury" >>>
Tegoroczną Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus otrzymała czeska pisarka Kateřina Tučková za powieść "Bílá Voda". Książkę na język polski przełożyła Julia Różewicz, założycielka Wydawnictwa Afera, które opublikowało nagrodzony tytuł.
- Jurorzy byli niemal jednomyślni, a to nie zdarza się co roku, więc tym razem nie było wielkiej intrygi. Werdykt ten pokrył się również z wyborem większości głosujących w internecie wielbicieli literatury - mówił w Dwójce Andrzej Chadanowicz, poeta, tłumacz, literaturoznawca, a także przewodniczący jury.
"Bílá Voda". Historia ukryta w powieści
Tytułowa Bílá Voda to przygraniczna wieś, w której znajdują się podupadły klasztor, szpital psychiatryczny i cmentarz. To miejsce piękne i niezwykłe, ale także naznaczone dramatyczną walką. Jednym z największych atutów powieści jest umiejętne połączenie literatury pięknej z faktami historycznymi, a także zestawienie odmiennych rejestrów stylistycznych – zarówno w oryginale, napisanym w języku czeskim, jak i w polskim przekładzie.
- Jeśli chodzi o przekład, choć okazje do tego były chyba również w oryginale, fantastyczne jest zderzenie wysokiego i niskiego rejestru stylistycznego: słownictwa religijnego z językiem jak najbardziej potocznym. To wszystko działa w tej powieści - podkreślił Andrzej Chadanowicz.
Czytaj też:
Fakty historyczne u podstaw powieści Kateřiny Tučkovej
Powieść, podobnie jak wcześniejsze utwory Kateřiny Tučkovej, ma silne podstawy faktograficzne. Autorka sięga po prawdziwe wydarzenia i historyczne świadectwa, budując na ich podstawie opowieść, w której losy bohaterów splatają się z historią.
- W tej powieści wróciłam do katolickich korzeni mojej rodziny. Kiedy moi rodzice się rozwiedli, zostałam z mamą i przestałyśmy chodzić do kościoła. Później zaczęły do mnie docierać głosy zakonnic, które w latach 50. zostały skazane na swego rodzaju wygnanie. W ten sposób dotarłam również do jednej z tych kobiet, która przyjęła święcenia kapłańskie - wyjaśniła Kateřina Tučková.
Opowieść z wielu perspektyw
Praca nad powieścią wymagała od Kateřiny Tučkovej wnikliwego poznania materiałów źródłowych i dotarcia do licznych świadectw z przeszłości. Ważnym elementem tego procesu stało się zestawienie różnych perspektyw – nie tylko relacji osób, których dotyczyły opisywane wydarzenia, lecz także stanowisk przedstawicieli Służby Bezpieczeństwa i ówczesnych decydentów. Autorka podkreśliła, że zależało jej na zachowaniu tej różnorodności.
- Uważam, że bardzo ważne jest, by czytelnik poznał wszystkie te głosy i mógł samodzielnie się z nimi zmierzyć. Istotne jest dla mnie również to, by zajrzeć pod powierzchnię tych bardzo trudnych spraw. Dzięki temu czytelnik może sam wyrobić sobie własną opinię na ich temat - opowiadała autorka powieści "Bílá Voda".
***
Tytuł audycji: Strefa literatury
Prowadzenie: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek
Goście: Kateřina Tučková (pisarka, laureatka Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus), Andrzej Chadanowicz (poeta, tłumacz, literaturoznawca, przewodniczący jury), Anna Wanik (tłumaczka)
Data emisji: 18.10.2026
Godz. emisji: 11.00
am
