Pierwszym z dzieł opublikowanych w tej serii jest "Obłęd" Jerzego Krzysztonia - powieść psychologiczna, określana jako "kronika popadania w szaleństwo". - To jest monumentalne dzieło przede wszystkim. Ono wypełnia wszystkie wyznaczniki idei serii. Jest arcydziełem, literaturą wybitną, ale nieco zapomnianą. Choć miała swoją recepcję, powiedziałabym nawet, że doskonałą w czasie, kiedy została wydana. Była wówczas bestsellerem - mówiła w Dwójce Paulina Subocz-Białek, redaktorka serii.
Posłuchaj audycji "Poranek Dwójki" >>>
"To niesamowity epos o PRL-u i jednostce w systemie"
- Przede wszystkim jest to literatura bardzo aktualna i uniwersalna. I choć osadzona w jakimś konkrecie historycznym, bo to też przede wszystkim niesamowity epos o PRL-u, to jest też opowieścią bardzo uniwersalną - mówiła gościni "Poranka Dwójki".
- Zamysłem serii jest, by aparat pomocniczy, będący opracowaniem książki, nie zasłaniał samego dzieła. Żyjemy w czasach, w których wiele rzeczy możemy sobie sami sprawdzić. "Obłęd" to książka, która naprawdę wymagałaby opracowania i nawet monografii uwspółcześnionej. W wydawnictwie umieściliśmy notę edytorską, która wyjaśnia wszystkie nasze prace redakcyjne - zaznaczyła.
Powieść, którą można czytać na wielu poziomach
- Warto wpisać to dzieło w nowy kontekst. We współczesne czasy. Można to zrobić chociażby przez psychologiczny aspekt. Myślę, że miarą arcydzieła jest to, że tekst się nie zestarzał. To jest literatura bardzo finezyjna stylistycznie. Z drugiej strony jednak pozwala wejść w to doświadczenie, które dla osób zdrowych jest obce, niekiedy trudne do pojęcia, trudne do zaakceptowania - podsumowała Paulina Subocz-Białek.
***
Jerzy Krzysztoń urodził się w 1931 roku w Lublinie, dzieciństwo spędził w Grodnie. Po aresztowaniu ojca przez Sowietów został wraz z rodziną wywieziony do Kazachstanu. Później jego wojenne losy prowadziły przez Persję, Indie i Ugandę, zanim w 1948 roku wrócił do Polski. Te doświadczenia stały się jednym z fundamentów jego późniejszej twórczości.
***
Tytuł audycji: Poranek Dwójki
Prowadzenie: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek
Gość: Paulina Subocz-Białek (redaktorka serii "Prozy Polskie")
Data emisji: 7.04.2026
Godz. emisji: 8.30
