Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej wydało ostatnio potężne i kompletne opracowanie tematu tkaniny dwuosnowowej - sztuki, która od lat jest naszą wizytówką na skalę światową. Ten album to absolutny unikat. To mocno wyczekiwana publikacja o tkanych dywanach, które zachwycają kolekcjonerów z całego świata. Autorem tego monumentalnego dzieła jest etnograf Wojciech Kowalczuk. Sam autor pisze o niej, że publikacja jest ”próbą usystematyzowania i pełniejszego ukazania tego zjawiska, jego najważniejszych ośrodków i pracowni oraz zmieniającego się na przestrzeni lat wzornictwa".
Okładka książki Wojciecha Kowalczuka
Z kolejnych rozdziałów książki czytelnik dowiaduje się, jakim fenomenem jest tkactwo dwuosnowowe, które wymaga od twórcy skomplikowanych narzędzi, ogromnej cierpliwości i wyobraźni, a mimo to przetrwało w niezmienionej formie i w XXI wieku wciąż cieszy się zainteresowaniem badaczy, muzealników czy miłośników sztuki ludowej. Na stu osiemdziesięciu stronach autor nie tylko przybliża jego historię i wskazuje miejsca w Polsce, gdzie dywany dwuosnowowe były wytwarzane, ale też odsłania tajemnice techniki i przedstawia sylwetki ludzi, którzy mieli największy wpływ jej rozwój. Publikacja jest bogato ilustrowana fotografiami. Możemy na nich podziwiać przede wszystkim same tkaniny, piękno kompozycji i różnorodność wzorów. Pochodzą nie tylko z największych w Polsce, liczących około 800 eksponatów, zbiorów Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, ale też innych muzeów w kraju i za granicą - na Litwie i Białorusi.
Pożegnanie Ludgardy Sieńko
Dywany wykonane przez Ludgardę Sieńko
Ludgarda Sieńko zaliczana była do grona najstarszych tkaczek tkanin dwuosnowowych aktywnie tworzących w ośrodku janowskim. Urodziła się 11 stycznia 1941 roku w Nowokolnie (gmina Janów w województwie podlaskim). Techniki dwuosnowowej nauczyła się od swojej sąsiadki, wybitnej artystki ludowej ośrodka janowskiego – Reginy Krupowicz. Od 1970 roku do połowy lat osiemdziesiątych tkała dla spółdzielni Białostockie Rękodzieło Ludowe „Cepelia”. W pierwszych latach współpracy tworzyła zlecone wzory z wełny przekazanej przez zrzeszenie. Samodzielną działalność twórczą rozwinęła po rozwiązaniu spółdzielni. Zaczęła wytwarzać tkaniny dla indywidualnych odbiorców, promując je na jarmarkach i targach sztuki ludowej.
Jej prace odznaczają się wysokim poziomem techniki tkackiej, jak też walorami kompozycyjnymi i kolorystycznymi. W swojej pracy sięgała do dorobku wzorniczego i kompozycyjnego ośrodka janowskiego, rozwijającego się od lat trzydziestych XX wieku za sprawą prof. Eleonory Plutyńskiej. Artystka tworzyła też nowe motywy i opracowuje nowe tematy tkanin narracyjnych. Prace pani Ludgardy zasilają etnograficzne zbiory muzeów, m.in. w Warszawie, Krakowie, Toruniu, Białymstoku, Częstochowie. Możemy je podziwiać również w Izbie Tkactwa Dwuosnowowego w Janowie. Artystka zmarła 24 marca 2026 roku.
***
Tytuł audycji: Źródła
Prowadzi: Aleksandra Tykarska
Data emisji: 31.03.2026
Godzina emisji: 12.00
