Akt 5 listopada - nadzieja dla Polski

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2014 17:00
W poniedziałek 28 lipca będziemy obchodzić setną rocznicę wybuchu I wojny światowej. W związku z tą okrągłą rocznicą Błażej Prośniewski opowiedział, czym był Akt 5 Listopada.
Audio
  • Akt 5 listopada - materiał Błażeja Prośniewskiego
Józef Piłsudski fot. Wikimedia Commons.
Józef Piłsudski fot. Wikimedia Commons.Foto: Wikipedia/K. Pęcherski, domena publiczna

Został wydany w 1916 roku przez władze niemieckie i austrowęgierskie. Na jego mocy miało powstać Królestwo Polskie, zależne od tych dwóch mocarstw.

- To był wielki plan, który wiązał się już ze zdecydowanym planem wypchnięcia Rosji z Europy. W przypadku wygranej wojny Niemcy chcieli przebudować wschód kontynentu. Na tym terenie, należącym wcześniej do Rosji, a zamieszkiwanym przez ludy nierosyjskie, Niemcy chcieli utworzyć satelickie, związane ze sobą państwa, które byłyby "wałem obronnym" i "przedpolem" do kontaktów z Rosją - mówi historyk, profesor Tomasz Nałęcz.

Akt ten był nie tylko wyrazem dobrej woli Niemiec i Austrowęgier, ale również przemyślanym działaniem. Miał być przyczynkiem do stworzenia polskiej armii.

Historyk objaśnia, że Niemcy coraz dotkliwiej odczuwały skutek blokady, którą ententa coraz szczelniej otaczała państwa cenralne. Szybciej wyczerpywały się niemieckie zapasy wojenne i coraz bardziej łakomie patrzyli oni na potencjał ludzki, który był na polskich ziemiach.

Czytaj także: Odszedł człowiek, który podzielił Polaków<<<

W tamtym czasie Niemcy starali się szanować prawo międzynarodowe. Stanowiło ono, że zmuszanie ludności podbitych terenów do służby w armii okupanta jest przestępstwem, więc zdecydowano się na takie rozwiązanie. Państwa centralne wojnę przegrały, aczkolwiek akt 5 listopada i Królestwo Polskie stały się fundamentem do budowania II Rzeczpospolitej Polskiej.

Profesor dodaje, że w pierwszych dniach odradzająca się polska posiadała to, co zbudowano w oparciu o akt 5 listopada. Naczelne władze, radę regencyjną, rząd, armię, sądownictwo, szkolnictwo i władze komunalne. Lojalnie włączyli się w budowanie suwerennej Polski. Rada regencyjna z wielką ochotą przekazała swoje kompetencje i władzę Piłsudskiemu.

Serdecznie zapraszamy do wysłuchania całego materiału z audycji "W cztery oczy".

bc, ac

Czytaj także

Dzień Flagi: poznaj historię symbolu Polski

Ostatnia aktualizacja: 02.05.2013 12:00
Polska flaga składa się z biało-czerwonych poziomych pasów. Jej historia jest jednak znacznie krótsza niż naszego godła. Bowiem w formie, w której znamy ją dziś, powstała dopiero w 20-leciu międzywojennym, czyli w XX w.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Patriotyzm trzeba zdefiniować na nowo?

Ostatnia aktualizacja: 18.02.2014 16:30
Wedle przeprowadzonego niedawno sondażu, aż 41 proc. Polaków nie poświęciłoby nic dla dobra obecnej Polski. Czy jesteśmy świadkami największego kryzysu patriotyzmu w historii kraju?
rozwiń zwiń

Czytaj także

I wojna światowa - skutek politycznych kalkulacji

Ostatnia aktualizacja: 21.07.2014 17:00
Zbliża się 100. rocznica wybuchu I wojny światowej, jednego z najtragiczniejszych i najważniejszych konfliktów w historii świata. - Ta wojna mogła wybuchnąć równie dobrze wcześniej, jak i później. To była przemyślana decyzja państw biorących w niej udział - mówi historyk Michał Szukała.
rozwiń zwiń