Powieści na antenie

"Najlepsze lata naszego życia"

22.09.2016 12:00
Pięć fragmentów młodzieńczej prozy Marka Hłaski z lat 1951-1956.
Borys Szyc podczas lektury Najlepszych lat naszego życia Marka Hłaski
Borys Szyc podczas lektury "Najlepszych lat naszego życia" Marka HłaskiFoto: Grzegorz Śledź/PR2
Posłuchaj
13'57 Marek Hłasko "Najlepsze lata naszego życia", czyta Borys Szyc - odc. 1. (To się czyta/Dwójka)
14'12 Marek Hłasko "Najlepsze lata naszego życia", czyta Borys Szyc - odc. 2. (To się czyta/Dwójka)
14'53 Marek Hłasko "Najlepsze lata naszego życia", czyta Borys Szyc - odc. 3. (To się czyta/Dwójka)
14'50 Marek Hłasko "Najlepsze lata naszego życia", czyta Borys Szyc - odc. 4. (To się czyta/Dwójka)
14'59 Marek Hłasko "Najlepsze lata naszego życia", czyta Borys Szyc - odc. 5. (To się czyta/Dwójka)
więcej
Audio

Opowiadania te należą do juweniliów Marka Hłaski. Na ich podstawie wytyczyć można drogę, jaką przebył początkujący pisarz: od zafascynowanego socrealizmem szofera po prowokującego władzę autora "Pierwszego kroku w chmurach". Utwory stanowią podróż sentymentalną do czasów Polski stalinowskiej i jej często zniekształcanego przez literaturę obrazu.

Tom "Najlepsze lata naszego życia" (Wydawnictwo Iskry) zawiera teksty wcześniej niepublikowane, zachowane w archiwaliach Marka Hłaski, dopełniające jego spuściznę literacką. W Dwójce przedstawialiśmy dwa z nich: "Całe niebo będzie dla mnie" i opowiadanie tytułowe "Najlepsze lata naszego życia".

Fragmenty książki czytał dla Państwa Borys Szyc.

mc/bch

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Pisarzem chyba nie będę". Młodość Marka Hłaski

14.01.2014 20:00
- W wieku 11 lat Marek pisał pamiętnik, w którym ujawniły się już wszystkie cechy jego późniejszego pisarstwa. Ten tekst zaskakuje niezwykłą literacką świadomością - mówił w Dwójce Andrzej Czyżewski, autor książki "Piękny dwudziestoletni. Biografia Marka Hłaski".
Marek Hłasko w 1957 r.
Marek Hłasko w 1957 r.Foto: PAP/CAF-Motte
Posłuchaj
53'35 Andrzej Czyżewski o życiu i twórczości Marka Hłaski (Sezon na Dwójkę)
więcej

"Dano ci życie, które jest tylko opowieścią. Ale to już twoja sprawa, jak ty ją opowiesz i czy umrzesz pełen dni" - pisał Marek Hłasko w powieści "Sowa, córka piekarza", ostatniej wydanej za życia pisarza (w 1968 roku). W dniu 80. rocznicy jego urodzin w "Sezonie na Dwójkę" rozmawialiśmy z Andrzejem Czyżewskim, bratem ciotecznym o 3 lata młodszego artysty. Gość audycji jest autorem biografii Marka Hłaski, opracował także pamiętnik pisarza, który ten prowadził tuż po zakończeniu wojny.

Marek Hłasko w Radiach Wolności>>>

- We wczesnym dzieciństwie Marek w zasadzie nie ujawniał jakiejś wyjątkowości, nie wyróżniał się spośród innych rówieśników - wspominał Andrzej Czyżewski. - Był chłopcem niezmiernie ruchliwym i żywotnym. Wszystko go interesowało, zadawał mnóstwo pytań. To, że Marek zajmuje się pisarstwem, zauważyłem dopiero po jego powrocie z Warszawy do Wrocławia, gdy rzucił pracę kierowcy. W 1953 roku w moim rodzinnym domu kończył pisać opowiadanie "Baza sokołowska". Zobaczyłem wtedy, z jak wielką powagą podchodził do tego zajęcia. Uważał się za poważnego pisarza, miał zresztą zawartą umowę na wydanie utworu – dodał.

Po śmierci swej ciotki Andrzej Czyżewski odziedziczył gromadzone przez nią archiwum Marka Hłaski. - Odkryłem wtedy rzecz, która mnie zaskoczyła - powiedział biograf pisarza. - Marek już w 1945 roku, kiedy wraz z matką przebywał u jej bliskiej przyjaciółki w Częstochowie, pisał pamiętnik. Tekst ten zadziwia prześmiesznym kontrastem między straszliwą nieporadnością ortograficzną, a niezwykle ciekawymi spostrzeżeniami. Już w tym pamiętniku zauważyć można wszystkie te cechy, które pojawiały się później w jego dojrzałej twórczości. Okazało się, że już wtedy myślał o swoim pisarstwie. Zanotował zdanie: "pisarzem chyba nie będę, ale ten zeszyt jest lepszy od poprzedniego, więc - kto wie?" - opowiadał.

Audycję prowadziła Dorota Gacek.

***

Marek Hłasko urodził się 14 stycznia 1934 roku w Warszawie, zmarł zaś w Wiesbaden w 1969. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku. Literacko porównywany do Ernesta Hemingwaya, pozostawił po sobie przede wszystkim legendę kultowego twórcy Polski Ludowej, "polskiego Jamesa Deana".

Debiutował w latach 50. Gdy w 1956 roku ukazał się zbiór jego opowiadań "Pierwszy krok w chmurach", Hłasko znalazł się na szczycie popularności. Gdy jednak w 1958 wyjechał z Polski na zaproszenie Instytutu Literackiego, okrzyknięto go zdrajcą i uniemożliwiono powrót do kraju. Mieszkał w zachodniej Europie, Izraelu oraz USA. Na emigracji napisał m.in. swoją słynną fabularyzowaną autobiografię - "Piękni dwudziestoletni" (1966).

mc

Czytaj także

Marek Hłasko targował się o każde słowo

17.06.2014 20:00
Listy Hłaski rozszerzają nie tylko jego biografię, lecz także rzucają światło na jego pojmowanie prawdy literackiej i autonomii dzieła literackiego. – Mnie samemu dopiero lektura tej korespondencji pozwoliła zrozumieć wiele rzeczy – mówił w Dwójce Andrzej Czyżewski, brat cioteczny pisarza i autor wyboru "Marek Hłasko. Listy".
Marek Hłasko w 1957 r.
Marek Hłasko w 1957 r.Foto: PAP/CAF-Motte
Posłuchaj
43'05 Andrzej Czyżewski opowiada o listach Marka Hłaski (O wszystkim z kulturą/Dwójka)
więcej

Andrzej Czyżewski nad zbiorem listów Marka Hłaski pracował dziesięć lat. – Cieszę się, że udało się doprowadzić do wydania tej książki – powiedział autor wyboru. – Korespondencja pisarza w znacznej części nie była publikowana. Sądzę, że ten tom jest niezmiernie ważny dla tych, którzy interesują się Hłaską, a także dla przyszłych badaczy. To bardzo ważny suplement i uzupełnienie biografii – ocenił.

Listy pisarza to fascynująca lektura, nie mniej trzymająca w napięciu niż "Piękni dwudziestoletni". Ta druga książka to, jak to określił sam Marek Hłasko, rodzaj "parodii biografii", często uchodzącej za autobiografię, pierwsza zaś zawiera - zdawałoby się - nagie fakty. Ale na te listy można spojrzeć za pomocą Hłaskowej kategorii "prawdziwego zmyślenia". Autor przecież inaczej pisze do matki, inaczej do Agnieszki Osieckiej, inaczej do Ester, a inaczej - choć o tym samym! - do swojej żony.

Andrzej Czyżewski utrzymuje jednak, że listy są w gruncie rzeczy prawdziwe, choć gdzieniegdzie podkoloryzowane, a w korespondencji z matką - kontrolowane. – W sprawach subiektywnych odczucia są więc szczere, lecz w sprawach oceny jakichś faktów, czy kwestii starań o powrót do kraju widać świadomość tego, że listy są czytane przez inne osoby i że nie wszystkie mogą dotrzeć do adresata. Najszczerzej pisał Hłasko do przyjaciół w Izraelu, do swojej powierniczki Zuli Dywińskiej. Dla mnie szczególnie pasjonująca jest korespondencja z Jerzym Giedroyciem – mówił brat cioteczny pisarza.

Jerzy Giedroyc - serwis specjalny >>>

O tym, co jeszcze Andrzej Czyżewski znalazł w korespondencji Marka Hłaski - w nagraniu audycji "O wszystkim z kulturą", którą prowadziła Anna Lisiecka.

mc/gs

Zobacz więcej na temat: literatura Marek Hłasko

Czytaj także

"Następny do raju". PRL-owski western Marka Hłaski

23.06.2015 08:00
W wieczornym paśmie "Książka do słuchania" Andrzej Chyra czytał słuchaczom Dwójki słynną powieść Marka Hłaski z 1958 r.
Ze względu na podobieństwo fizyczne prasa nazywała Marka Hłaskę wschodnioeuropejskim Jamesem Deanem
Ze względu na podobieństwo fizyczne prasa nazywała Marka Hłaskę wschodnioeuropejskim Jamesem DeanemFoto: PAP/CAF Adam Mottl
Posłuchaj
18'56 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 1. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'50 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 2. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'04 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 3. (Książka do słuchania/Dwójka)
19'14 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 4. (Książka do słuchania/Dwójka)
19'01 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 5. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'30 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 6. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'41 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 7. (Książka do słuchania/Dwójka)
19'25 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 8. (Książka do słuchania/Dwójka)
17'31 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 9. (Książka do słuchania/Dwójka)
16'31 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 10. (Książka do słuchania/Dwójka)
16'12 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 11. (Książka do słuchania/Dwójka)
19'31 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 12. (Książka do słuchania/Dwójka)
17'24 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 13. (Książka do słuchania/Dwójka)
17'54 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 14. (Książka do słuchania/Dwójka)
17'55 Marek Hłasko "Następny do raju", czyta Andrzej Chyra - odc. 15. (Książka do słuchania/Dwójka)
więcej

Powieść jednego z najsłynniejszych polskich buntowników z początku nosiła tytuł "Głupcy wierzą w poranek" i była drukowana w odcinkach od stycznia 1957 r. w tygodniku "Panorama". Dzieło, które w 1958 r. rozsławiła także ekranizacja pod tytułem "Baza ludzi umarłych" w reżyserii Czesława Petelskiego, nazywane było PRL-owskim westernem i słowiańską odpowiedzią na twórczość Ernesta Hemingwaya.

Opowieść o pracujących w górach kierowcach ciężarówek Marek Hłasko oparł na własnych doświadczeniach - pod koniec 1950 r. był zatrudniony w bazie transportowej w Bystrzycy Kłodzkiej.

W "Następnym do raju" losy odciętych od świata sześciu mężczyzn i jednej kobiety na tle polskich lat 50. XX w. przedstawione są  w sposób daleki od założeń optymistycznej literatury socjalistycznej. W obrazie życiowych rozbitków pogrążonych w rozpadającej się rzeczywistości autor sprawnie połączył egzystencjalną refleksję z elementami kryminału.

Audycja powstała we współpracy z Narodowym Instytutem Audiowizualnym.

***

Tytuł audycji: Książka do słuchania

Czytał: Andrzej Chyra

Data emisji: 2.06-22.06.2015

Godzina emisji: 19.10

mc/mm