Powieści na antenie

"Miś Kolabo"

Ostatnia aktualizacja: 10.06.2022 11:00
W naszym cyklu "To się czyta" od 6 czerwca przedstawiliśmy fragmenty książki "Miś Kolabo", której autorem jest Piotr Kokociński. Dramat Teatru Telewizji o tym samym tytule miał premierę 2001 roku. Czytał Sławomir Orzechowski, który w spektaklu zagrał główną rolę.
Sławomir Orzechowski
Sławomir OrzechowskiFoto: Wojciech Kusiński/PR

21 lat temu "Miś Kolabo" porwał serca widzów Teatru Telewizji: kameralny, wręcz duszny dramat porażał grozą, a demoniczny Artur Żmijewski w roli SB-ka zerwał z gębą amanta z komedii romantycznych. Dziś "Miś Kolabo" powraca.

Tym razem nie jako dramat, ale oryginalna powieść epistolarna, w której życie głównego bohatera zostaje rozpisane na kilkadziesiąt dokumentów bezpieki. Dzięki temu wydarzenia przedstawione przez Piotra Kokocińskiego (autora słynnej "Samowolki") jawią się jako bardziej realnie, a czytelnik może poczuć się jako odkrywca przeglądający w archiwum zagubione akta i niczym historyk wyłuskać z nich prawdę o życiu w PRL-u.

***

Piotr Kokociński urodził się 28 września 1953 we Wrocławiu. Skończył filologię polską na Uniwersytecie Wrocławskim, a zadebiutował opowiadaniem "Rozmowy na produkcji". Jest autorem wielu opowiadań i tekstów publicystycznych na temat wojska i subkultury żołnierskiej. Wraz z Krzysztofem Szwagrzykiem napisał scenariusz "Golgoty Wrocławskiej" dla Teatru TVP (reż. Jan Komasa).

(opis pochodzi od wydawcy)

Posłuchaj
10:29 To się czyta Dwójka 6 czerwiec 2022 11_01_10.mp3 Piotr Kokociński "Miś Kolabo" , czyta Sławomir Orzechowski - fragm. 1. (To się czyta/Dwójka)

10:35 Dwójka to się czyta 7.06.2022.mp3 Piotr Kokociński "Miś Kolabo", czyta Sławomir Orzechowski - fragm. 2. (To się czyta/Dwójka)

09:54 To się czyta Dwójka 8 czerwiec 2022 11_02_20.mp3 Piotr Kokociński "Miś Kolabo", czyta Sławomir Orzechowski - fragm. 3. (To się czyta/Dwójka)

09:57 To się czyta Dwójka 9 czerwiec 2022 11_05_55.mp3 Piotr Kokociński "Miś Kolabo", czyta Sławomir Orzechowski - fragm. 4. (To się czyta/Dwójka)

09:43 To się czyta Dwójka 10 czerwiec 2022 11_03_36.mp3 Piotr Kokociński "Miś Kolabo", czyta Sławomir Orzechowski - fragm. 5. (To się czyta/Dwójka)

     

***

Tytuł audycji: To się czyta

Przygotowała: Elżbieta Łukomska

Data emisji: 6-10.06.2022

Godzina emisji: 11.00

Zobacz więcej na temat: literatura
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Czesław Miłosz - poeta wyklęty przez komunistów

30.06.2022 05:40
Poeta wyemigrował z kraju w latach 50., ponieważ przestał się zgadzać z polityką prowadzoną przez komunistów. Od tamtej pory przez kolejne dziesięciolecia jego twórczość była zakazana w PRL. Dziś mija 111. rocznica urodzin Czesława Miłosza.
Czesław Miłosz
Czesław Miłosz Foto: FORUM

Okrzyknięty zdrajcą

Po zakończeniu II wojny światowej władzę w Polsce przejęła partia komunistyczna. Miłosz początkowo nie był negatywnie nastawiony do nowego systemu. W latach 1945-1951 pracował jako attaché kulturalny PRL w Nowym Jorku i Waszyngtonie, a później jako sekretarz Ambasady w Paryżu. Po powrocie do Polski poeta uświadomił sobie jednak, do jakich negatywnych zmian doszło w kraju po tym, jak zaczęli nim kierować komuniści. Podjął wówczas decyzję o emigracji. Niedługo później udało mu się wyjechać do Francji.

Posłuchaj
25:52 PR2_AAC 2021_01_04-17-29-41 (1).mp3 O ucieczkach artystów - w tym Czesława Miłosza - z Polski w czasach stalinizmu opowiadali historyk prof. Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski. Audycja z cyklu "Ślady pamięci". (PR, 4.01.2021) 

Po wyjeździe z Polski Miłosz znalazł schronienie w Maisons-Laffitte, czyli w siedzibie Instytutu Literackiego kierowanego przez Jerzego Giedroycia. Tam zwrócił się do francuskiego rządu z prośbą o udzielenie azylu i go otrzymał. 

- Giedroyc był nastawiony, o czym mówił, na kraj, to znaczy na współpracę i pomoc tamtejszym środowiskom. Ta pomoc miała się wyrażać tym, że chciał i mógł zorganizować im coś w rodzaju warsztatu pracy. I rzeczywiście z tego zadania wywiązał się znakomicie, bo Miłosz zaczyna publikować w "Kulturze" i wydaje książki w Instytucie Literackim – tłumaczył prof. Rafał Habielski w audycji z cyklu "Ślady pamięci".

Tymczasem polscy poeci związani ze Związkiem Literatów Polskich uznali Miłosza za zdrajcę i otwarcie potępili jego decyzję o emigracji. Cenzura natomiast zakazała publikacji utworów artysty na terenie Polski. Swoją opinię na temat komunizmu i polskiej władzy Miłosz zawarł na kartach swoich utworów – przede wszystkim w "Zniewolonym umyśle" (1951) oraz w "Zdobyciu władzy" (1952).

W latach 60. Miłosz wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Tam podjął posadę profesora na Wydziale Języków i Literatur Słowiańskich Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. W latach 70. utwory poety zaczęły być tłumaczone na język angielski, a on sam zdobywał coraz większą popularność. W1978 roku otrzymał Międzynarodową Nagrodę Literacką Neustadt zwaną małym Noblem.

Powrót po latach

"Kiedy dostałem Nagrodę Nobla, to już całkowicie straciłem kontrolę i tylko włosy wydzierałem z głowy, dowiadując się, kim jestem w oczach innych" – pisał Czesław Miłosz po latach w "Autoportrecie przekornym".

Poeta otrzymał nagrodę 10 grudnia 1980 roku w Sztokholmie. W tym czasie jego twórczość nie była w Polsce znana – wszystko to z powodu cenzury, która wciąż zabraniała publikować na terenie kraju wierszy Miłosza.

Posłuchaj
39:03 spotkać miłosza___pr iii 80497_tr_0-0_100208201a190fc0[00].mp3 Audycja archiwalna o pobycie Czesława Miłosza w Sztokholmie i przyznaniu mu Nagrody Nobla. Audycja Małgorzaty Mietkowskiej i Marka Maldisa "Spotkać Miłosza". (PR, 10.01.1981)

- Było rzeczą kompromitującą, że osoba, która dostaje Nagrodę Nobla, jest w Polsce nieznana, a jej nazwisko jest wycinane przez cenzurę i książek nie ma w obiegu. Tyczyło się to też tej jego twórczości, która nie ma wymiaru politycznego – mówił historyk prof. Rafał Habielski na antenie Polskiego Radia.

Posłuchaj
29:43 2020_10_19 17_29_01_PR2_O_wszystkim_z_kultura.mp3 O tym, jak Czesław Miłosz zdobył Nagrodę Nobla. Audycja historyka prof. Rafała Habielskiego i Andrzeja Mietkowskiego z cyklu "Śladami pamięci". (PR, 19.10.2020)

Nagroda otworzyła Miłoszowi możliwość powrotu do ojczyzny. Skorzystał z niej w 1981 roku, gdy po raz pierwszy od trzydziestu lat odwiedził Polskę. Na lotnisku witały go tłumy wielbicieli.

- Kiedy się przemawia do wielu ludzi, najczęściej się niestety mówi banały. Nie chciałbym zaczynać od tego. Dla mnie obecność tutaj nie jest tak łatwa, jak wielu ludzi może myśleć. A to dlatego, że zawsze podkreślam, że byłem człowiekiem bardzo prywatnym, kameralnym i cały ten nagły rozgłos zaskoczył mnie. Nie bardzo umiem dostosować się do tej swojej nowej roli - mówił wzruszony Miłosz dziennikarzowi Polskiego Radia tuż po wylądowaniu w Polsce. 

Posłuchaj
02:07 7 dni w kraju i na świecie [wybrane fragmenty]___4_ wizyta w ojczyźnie - pobyt w polsce czesława miłosza___18529_tr_2-2_98550191a1d7453[00].mp3 Relacja z pobytu Czesława Miłosza w Polsce w 1981 roku. Fragment audycji Sławomira Szofa i Aleksandra Lubańskiego z cyklu "7 dni w kraju i na świecie". (PR, 6.06.1981)
Posłuchaj
31:10 wokół miłosza___pr iii 82303_tr_0-0_102731711a1b65f5[00].mp3 Jak wyglądała wizyta Czesława Miłosza w Polsce w 1981 roku? Relacja ze spotkania poety między innymi z innymi twórcami, studentami oraz rodziną i znajomymi. Audycja Małgorzaty Mietkowskiej i Marka Maldisa "Wokół Miłosza". (PR, 18.06.1981)

Podczas swojej wizyty poeta spotykał się ze studentami, przedstawicielami Związku Literatów Polskich, a także odwiedził Lecha Wałęsę. Został również uhonorowany doktoratem honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.  

Posłuchaj
29:27 spotkanie z czesławem miłoszem___15821_tr_4-4_100216521a1a536c[00].mp3 Relacja ze spotkania Czesława Miłosza ze studentami. Audycja Zdzisława Maca "Spotkanie z Czesławem Miłoszem" z cyklu "Magazyn reporterów". (PR, 7.06.1981) 

Od tego momentu Miłosz regularnie przyjeżdżał do kraju – w 1989 roku odebrał w Krakowie doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym czasie w Polsce zaczęto publikować utwory poety – jako pierwszy na rynku wydawniczym ukazał się tomik poezji "Gdzie słońce wschodzi i kędy zapada". 

W 1993 roku Miłosz wraz ze swoją drugą żoną Carol przeprowadził się na stałe do kraju i zamieszkał w Krakowie. Rok później został odznaczony Orderem Orła Białego. Poeta zmarł 14 sierpnia 2004 roku i został pochowany w Krypcie Zasłużonych kościoła na Skałce w Krakowie.

jb/jp

Podczas pracy nad artykułem korzystałam z "Autoportretu przekornego" Czesława Miłosza. 

Czytaj także

"Towarzysz Nachman"

03.06.2022 11:00
W naszym lekturowym cyklu "To się czyta" od 30 maja prezentowaliśmy książkę "Towarzysz Nachman", której autorem jest Izrael Joszua Singer, starszy brat Isaaca Bashevisa Singera. Powieść w tłumaczeniu Krzysztofa Modelskiego została wydana na polskim rynku w maju br. Czytał Wojciech Żołądkowicz.
Izrael Joszua Singer, Towarzysz Nachman, czyta Wojciech Żołądkowicz
Izrael Joszua Singer, "Towarzysz Nachman", czyta Wojciech ŻołądkowiczFoto: Wojciech Kusiński/PR

– Jak to ktoś powiedział, tam jest nieszczęście na każdej stronie i katastrofa co kilka stron – tak Krzysztof Modelski mówił w Dwójce o przetłumaczonej przez siebie książce "Towarzysz Nachman", której autorem jest Izrael Joszua Singer.

Tytułowy Nachman pochodzi z rodziny wielodzietnej, to jedyny, wyczekany syn. Akcja toczy się w czasach przedwojennych, bohaterowie książki są członkami biednej żydowskiej społeczności. Fabuła obfituje w trudne doświadczenia, które na zawsze naznaczają głównego bohatera.

Ostatecznie Nachman porzuca własną religię i tradycję, uwiedziony rewolucyjnymi ideami i marzeniami o sprawiedliwości społecznej.

***

"Towarzysz Nachman" to przejmująca opowieść o losie człowieka (...). To także do bólu prawdziwy, wręcz reporterski opis życia przedwojennej żydowskiej społeczności. Świadectwo najgorszych cech systemów totalitarnych, w których – w myśl wersu Majakowskiego: "jednostka – zerem, jednostka – bzdurą", oraz Wielkiej Historii niosącej za sobą społeczne zmiany, od których nie ma ucieczki. To historia szeregowego idealisty, który nie uniknął rozczarowań i bólu, a także jego bliskich, szukających schronienia w tradycji, miłości, rodzinie…

(opis pochodzi od wydawcy)


Posłuchaj
10:29 2022_05_30 11_00_10_PR2_To_sie_czyta.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 1. (To się czyta/Dwójka)

10:30 To się czyta Dwójka 31 maj 2022 11_00_03.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 2. (To się czyta/Dwójka)

10:58 2022_06_01 11_00_19_PR2_To_sie_czyta.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 3. (To się czyta/Dwójka)

10:44 To się czyta Dwójka 2 czerwiec 2022 11_01_26.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 4. (To się czyta/Dwójka)

10:35 To się czyta Dwójka 3 czerwiec 2022 11_03_44.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 5. (To się czyta/Dwójka)

     

***

Tytuł audycji: To się czyta

Przygotowała: Elżbieta Łukomska

Data emisji: 30.05-3.06.2022

Godzina emisji: 11.00

Zobacz więcej na temat: literatura Żydzi