Powieści na antenie

"Towarzysz Nachman"

Ostatnia aktualizacja: 03.06.2022 11:00
W naszym lekturowym cyklu "To się czyta" od 30 maja prezentowaliśmy książkę "Towarzysz Nachman", której autorem jest Izrael Joszua Singer, starszy brat Isaaca Bashevisa Singera. Powieść w tłumaczeniu Krzysztofa Modelskiego została wydana na polskim rynku w maju br. Czytał Wojciech Żołądkowicz.
Izrael Joszua Singer, Towarzysz Nachman, czyta Wojciech Żołądkowicz
Izrael Joszua Singer, "Towarzysz Nachman", czyta Wojciech ŻołądkowiczFoto: Wojciech Kusiński/PR

– Jak to ktoś powiedział, tam jest nieszczęście na każdej stronie i katastrofa co kilka stron – tak Krzysztof Modelski mówił w Dwójce o przetłumaczonej przez siebie książce "Towarzysz Nachman", której autorem jest Izrael Joszua Singer.

Tytułowy Nachman pochodzi z rodziny wielodzietnej, to jedyny, wyczekany syn. Akcja toczy się w czasach przedwojennych, bohaterowie książki są członkami biednej żydowskiej społeczności. Fabuła obfituje w trudne doświadczenia, które na zawsze naznaczają głównego bohatera.

Ostatecznie Nachman porzuca własną religię i tradycję, uwiedziony rewolucyjnymi ideami i marzeniami o sprawiedliwości społecznej.

***

"Towarzysz Nachman" to przejmująca opowieść o losie człowieka (...). To także do bólu prawdziwy, wręcz reporterski opis życia przedwojennej żydowskiej społeczności. Świadectwo najgorszych cech systemów totalitarnych, w których – w myśl wersu Majakowskiego: "jednostka – zerem, jednostka – bzdurą", oraz Wielkiej Historii niosącej za sobą społeczne zmiany, od których nie ma ucieczki. To historia szeregowego idealisty, który nie uniknął rozczarowań i bólu, a także jego bliskich, szukających schronienia w tradycji, miłości, rodzinie…

(opis pochodzi od wydawcy)


Posłuchaj
10:29 2022_05_30 11_00_10_PR2_To_sie_czyta.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 1. (To się czyta/Dwójka)

10:30 To się czyta Dwójka 31 maj 2022 11_00_03.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 2. (To się czyta/Dwójka)

10:58 2022_06_01 11_00_19_PR2_To_sie_czyta.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 3. (To się czyta/Dwójka)

10:44 To się czyta Dwójka 2 czerwiec 2022 11_01_26.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 4. (To się czyta/Dwójka)

10:35 To się czyta Dwójka 3 czerwiec 2022 11_03_44.mp3 Izrael Joszua Singer "Towarzysz Nachman". Czyta Wojciech Żołądkowicz - fragment 5. (To się czyta/Dwójka)

     

***

Tytuł audycji: To się czyta

Przygotowała: Elżbieta Łukomska

Data emisji: 30.05-3.06.2022

Godzina emisji: 11.00

Zobacz więcej na temat: literatura Żydzi
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Izaak Baszewis Singer w oczach Meirav Hen - wielki pisarz, niezbyt dobry dziadek

22.12.2021 10:00
- Izaak Singer nie był ciepłą osobą, był bardzo zajętym artystą, skupionym na swojej pracy. Ale gdy mając 20 lat odwiedziłam go w Stanach Zjednoczonych, zrozumiałam, jak niezwykłym był człowiekiem - mówiła w Dwójce Meirav Hen, wnuczka słynnego pisarza i noblisty.
Meirav Hen
Meirav HenFoto: Mateusz Włodarczyk/Forum
Posłuchaj
24'08 Izaak Baszewis Singer w oczach wnuczki Meirav Hen (Rozmowy po zmroku/Dwójka)
więcej
  • Urodzony w Polsce pisarz Izaak Baszewis Singer przez całe lata wracał we wspomnieniach i książkach do Warszawy.
  • Po dojściu Hitlera do władzy wyemigrował do Nowego Jorku. Jego wnuczka Meirav Hen pamięta go z tamtych czasów jako osobę skupioną na twórczej pracy.
  • W Teatrze Żydowskim w Warszawie można oglądać spektakl "Jentl" na podstawie książki Singera.

Izaak Baszewis Singer urodził się w Leoncinie na Mazowszu na początku XX wieku, był synem i wnukiem rabina. Jego rodzina przeniosła się do Radzymina, a stamtąd do Warszawy, na ulicę Krochmalną, do serca dzielnicy żydowskiej.

Warszawa w sercach pisarza i jego wnuczki

Na tę ulicę z lat swojej młodości twórca wracał setki razy w swoich opowiadaniach i powieściach.

- On nie tylko uwieczniał w książkach obraz tego miasta sprzed wojny. Miałam wrażenie, że atmosfera, duch Warszawy pozostały z nim na zawsze - mówiła Meirav Hen. - Mój ojciec opowiadał mi, że kiedy do dziadka przyjechała polska ekipa filmowa i pokazała mu przedwojenną mapę stolicy, bardzo się ucieszył i wzruszony długo ją przeglądał - dodała.

Meirav Hen obecnie mieszka w Izraelu, ale od 15 lat regularnie przyjeżdża do Warszawy. - Za każdym razem poznaję nowych, wspaniałych ludzi, zatem moje podejście do tego miasta jest bardzo pozytywne. Natomiast wizja dziadka była bardziej złożona, bo obarczona ciężkimi przeżyciami - przyznała.

Dodała też, że zupełnie inne emocje towarzyszą jej, gdy przyjeżdża do Niemiec.

Doświadczenie Holokaustu jest tam dużo bardziej dojmujące. Nie czuję żadnego związku z tym krajem. W Polsce jest zupełnie inaczej. Od pierwszej minuty, w której się tutaj pojawiłam, ludzie opowiadali mi o Holocauście. Odwiedzałam różne miejsca z nim związane i czuję, że część mnie doświadczyła tej tragedii, natomiast nie jest to główna, znacząca część mnie - wyjaśniała.

Izaak Singer nie był zwykłym dziadkiem

Po dojściu Hitlera do władzy Izaak Baszewis Singer wyjechał z Warszawy do Nowego Jorku. W 1978 roku otrzymał Literacką Nagrodę Nobla, ale dla Meirav Hen bardzo długo pozostał po prostu dziadkiem.

- Jako dziecko mieszkałam w Nowym Jorku blisko niego. Myślałam wtedy o nim wyłącznie jako o dziadku, muszę przyznać, niezbyt dobrym. Dopiero jako nastolatka uświadomiłam sobie, że jest znanym pisarzem - przyznała Meirav Hen.

Jak stwierdziła, jej dziadek był bardzo skupiony na twórczej pracy. Bliższy kontakt Meirav nawiązała z nim dopiero jako 20-latka, gdy odwiedziła go w Stanach Zjednoczonych. -  Odbyliśmy wiele rozmów, zadawał mi bardzo interesujące pytania, chciał się o mnie jak najwięcej dowiedzieć. Nie był zwykłym dziadkiem, był wielkim pisarzem - podsumowała. 

"Jentl" w warszawskim Teatrze Żydowskim

Powodem ostatniej wizyty Meirav Hen w Polsce była premiera spektaklu "Jentl" na podstawie tekstu Singera. Widowisko w reżyserii Roberta Talarczyka można oglądać w Teatrze Żydowskim. Jest to historia dziewczyny, która po śmierci ojca przebiera się za młodzieńca i jedzie studiować do jesziwy. Tematami opowieści są wolność jednostki, wolność kobiet i dostęp do edukacji.

Tekst ten znany jest z hollywoodzkiej adaptacji w reżyserii Barbry Streisand. 

- Ten film mojemu dziadkowi zupełnie się nie podobał, mówił, że historia została zbyt zamerykanizowania. Jednak po obejrzeniu premiery "Jentl" w Teatrze Żydowskim myślę, że akurat ta produkcja spodobałaby mu się bardzo. W spektaklu bowiem została zachowana atmosfera jego książki - mówiła Meirav Hen.

Posłuchaj
24:08 Dwojka_Rozmowy_po_zmroku 2021_12_21-21-30-11(1).mp3 Izaak Baszewis Singer w oczach wnuczki Meirav Hen (Rozmowy po zmroku/Dwójka)

 

Premiera spektaklu miała miejsce 26 listopada 2021 roku.

***

Rozmawiała: Aldona Łaniewska-Wołłk

Gość: Meirav Hen (wnuczka Izaaka Baszewisa Singera, prof. psychologii)

Data emisji: 21.12.2021

Godzina emisji: 21.30

Materiał wyemitowano w audycji "Rozmowy po zmroku".

Czytaj także

Izrael Joszua Singer i "Towarzysz Nachman". Wybitny pisarz w cieniu brata

11.05.2022 19:00
- Jak to ktoś powiedział, tam jest nieszczęście na każdej stronie i katastrofa co kilka stron - tak Krzysztof Modelski mówił w Dwójce o przetłumaczonej przez siebie książce "Towarzysz Nachman", której autorem jest Izrael Joszua Singer, starszy brat Isaaca Bashevisa Singera.
Towarzysz Nachman to przejmująca opowieść o losie człowieka, który porzuca własną religię i tradycję, uwiedziony rewolucyjnymi ideami i marzeniami o sprawiedliwości społecznej.
"Towarzysz Nachman" to przejmująca opowieść o losie człowieka, który porzuca własną religię i tradycję, uwiedziony rewolucyjnymi ideami i marzeniami o sprawiedliwości społecznej. Foto: Polona.pl

Niedoceniony Izrael Joszua Singer

"Towarzysz Nachman" to pierwsza powieść Izraela Joszuy Singera w tłumaczeniu Krzysztofa Modelskiego, która trafia do rąk polskich czytelników. Wcześniej ukazały się dwa tomy opowiadań tego autora również przetłumaczone przez Krzysztofa Modelskiego "Na obcej ziemi" oraz "Perły".

POSŁUCHAJ fragmentów opowiadań zbioru "Perły" Izraela Joszuy Singera >>>>

- Prawda jest taka, że osób, które robią przekłady z jidysz, za wiele w Polsce nie ma. Ja postanowiłem umożliwić polskiemu czytelnikowi czytanie tej literatury, zwłaszcza Izraela Singera, który jest zapomniany w cieniu swojego brata, ale nie da się wszystkiego zrobić od razu - mówił tłumacz.

Jak opowiadał Krzysztof Modelski, decyzja o przetłumaczeniu na język polski właśnie powieści "Towarzysz Nachman" została przez niego podjęta wspólnie z wydawczynią Natalią Moskal.

- To książka, która w moim przekonaniu jest po prostu powieścią wybitną - podkreślał Krzysztof Modelski.

Obraz przedwojennej żydowskiej społeczności

Tytułowy Nachman pochodzi z rodziny wielodzietnej, to jedyny, wyczekany syn. Akcja toczy się w czasach przedwojennych, bohaterowie książki są członkami biednej żydowskiej społeczności. Fabuła obfituje w trudne doświadczenia, które na zawsze naznaczają głównego bohatera.

- Jak to ktoś powiedział, tam jest nieszczęście na każdej stronie i katastrofa co kilka stron - zaznaczał Krzysztof Modelski.

Ostatecznie Nachman porzuca własną religię i tradycję, uwiedziony rewolucyjnymi ideami i marzeniami o sprawiedliwości społecznej.

Posłuchaj
28:51 PR2_AAC 2022_05_11-17-30-45.mp3 Izrael Joszua Singer i "Towarzysz Nachman" (O wszystkim z kulturą/Dwójka)

 

***

"Towarzysz Nachman" to przejmująca opowieść o losie człowieka (...). To także do bólu prawdziwy, wręcz reporterski opis życia przedwojennej żydowskiej społeczności. Świadectwo najgorszych cech systemów totalitarnych, w których – w myśl wersu Majakowskiego: "jednostka – zerem, jednostka – bzdurą", oraz Wielkiej Historii niosącej za sobą społeczne zmiany, od których nie ma ucieczki. To historia szeregowego idealisty, który nie uniknął rozczarowań i bólu, a także jego bliskich, szukających schronienia w tradycji, miłości, rodzinie…

(opis pochodzi od wydawcy)

***

Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą

Prowadził: Wacław Holewiński

Gość: Krzysztof Modelski (tłumacz)

Data emisji: 11.05.2022

Godzina emisji: 17.30

mg