X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Maria Teresa - zaborca z wyrzutami sumienia?

Ostatnia aktualizacja: 29.11.2018 07:00
- Paradoks historii Marii Teresy polega na tym, że na początku jej panowania Austrii groził rozbiór. Po latach to ona stała jednym z zaborców – słyszymy w audycji Hanny Marii Gizy "Klub ludzi ciekawych wszystkiego".
Audio
  • Audycja Hanny Marii Gizy z cyklu "Klub ludzi ciekawych wszystkiego" poświęcona Marii Teresie Habsburg. (PR, 18.02.2012)
Cesarzowa Maria Teresa pędzla Nicolausa Harnoncourta
Cesarzowa Maria Teresa pędzla Nicolausa HarnoncourtaFoto: wikipedia, domena publiczna

29 listopada 1780 roku zmarła Maria Teresa, arcyksiężna Austrii i cesarzowa, uczestniczka I rozbioru Polski, współtwórczyni potęgi monarchii Habsburgów.

Trudne początki

Maria Teresa odziedziczyła tron na mocy sankcji pragmatycznej z 1713 roku. Mimo, iż dokument gwarantujący jej przejęcie władzy został zaakceptowany przez państwa europejskie, to gdy wstąpiła na tron w 1740 roku wybuchła ośmioletnia wojna z tymi, którzy nie uznali jej praw do sukcesji: m.in. Bawarią i Hiszpanią. - W sensie siły tradycji to było wielkie novum, zezwolenie kobiecie na sukcesję tronu austriackiego - wyjaśniał prof. Piotr Ugniewski w audycji "Klub ludzi ciekawych wszystkiego" Hanny Marii Gizy.

Osłabienie państwa wykorzystał król Prus Fryderyk II, który w 1740 roku najechał na Śląsk i ostatecznie przyłączył go do swojej monarchii 23 lata później. - To była bardzo bogata prowincja, łakomy kąsek dla monarchii pruskiej - mówił prof. Piotr Ugniewski. - Bez Śląska Prusy nie stałyby się europejską potęgą.

- Paradoks historii Marii Teresy polega na tym, że na początku jej panowania Austrii groził rozbiór. Po latach to ona stała jednym z zaborców – dodał prof. Piotr Ugniewski.

Reformatorka w stylu absolutyzmu oświeconego

Porażki militarne i straty terytorialne Maria Teresa rekompensowała reformami wewnętrznymi, które kontynuował jej syn (jeden z szesnaściorga dzieci) i współregent, Józef II. Zgromadziła wokół siebie grupę doradców, ograniczała rolę Kościoła (w tym skasowała zakony), reformowała administrację, wojsko i prawo. Pod koniec rządów utworzyła Komisję Cnoty - urząd, którego zadaniem było dbanie o moralne zachowanie poddanych.

Zaborca z wątpliwościami

Maria Teresa udzieliła azylu dowódcom konfederacji barskiej. To nie przeszkodziło jej w 1772 roku wziąć udział w pierwszym rozbiorze Polski. Austrii przypadły bogate tereny południa kraju: województwo krakowskie (bez Krakowa) oraz okolice Lwowa.

- Podobno podczas podpisywania traktatu rozbiorowego płakała, co miało być podyktowane skrupułami wynikającymi z głębokiej religijności. Ona czuła, że sprawa jest co najmniej dwuznaczna w sensie etycznym - twierdził historyk.

Własnoręcznie wykreśliła z traktatu rozbiorowego słowo "prawnie" sąsiadujące ze słowem "zajmują". Z drugiej strony: dokonała ona aneksji polskiego Spiszu w 1769 roku, co było precedensem, który mógł zainspirować Prusy i Rosję. Zmarła niedługo później - 29 listopada 1780 roku.

Posłuchaj audycji Hanny Marii Gizy "Klub ludzi ciekawych wszystkiego".

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

245 lata temu rozpoczął się Sejm Rozbiorowy

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2018 06:09
19 kwietnia 1773 w Warszawie zwołano Sejm Rozbiorowy, w czasie którego zatwierdzono I rozbiór Polski przez trzy mocarstwa ościenne.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy Polska mogła uniknąć rozbiorów?

Ostatnia aktualizacja: 18.09.2018 06:07
"Trzy upiorzyce wyssały z Polski życie państwowe. Były to siostry rodzone – konfederacje barska, radomska i targowicka. Z tych trzech sióstr upiorzycą najwinniejszą, bo najzgubniejszą była niewątpliwie konfederacja barska. Gdyby nie ona państwo polskie nie upadłoby w XVIII wieku" – pisał Stanisław Cat-Mackiewicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rabacja galicyjska, czyli masowa rzeź

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2019 06:03
- Wszyscy zapłaciliśmy rachunek za obojętność i brak umiejętności pracy wśród chłopów. Ta masa w sposób okrutny dała o sobie znać w mroźne dni lutego 1846 roku. Może w wymiarze historiozoficznym było to potrzebne, abyśmy się mogli wreszcie wszyscy upomnieć o Polskę – mówił na antenie Polskiego Radia prof. Franciszek Ziejka.
rozwiń zwiń