Redakcja Polska
Polskie Radio Redakcja Polska Społeczeństwo

Nadzieja w cieniu represji. Polacy na Białorusi po uwolnieniu Andrzeja Poczobuta

08.05.2026 11:45
Uwolnienie Andrzeja Poczobuta to moment, na który polska opinia publiczna i organizacje polonijne czekały od lat. Choć radość jest ogromna, sytuacja mniejszości polskiej na Białorusi pozostaje skomplikowana.
Audio
  • 11'27
    O wyzwaniach, roztropnej pomocy i walce o tożsamość narodową opowiada Dariusz Bonisławski, prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” [posłuchaj]
Andrzej Poczobut
Andrzej PoczobutPolish Government's Office/Reuters

Dla Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” Andrzej Poczobut to postać szczególna – nie tylko symbol walki o wolność słowa, ale bliski współpracownik i przyjaciel. Przez cały okres jego uwięzienia, w Domu Polonii na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, każdego dnia zmieniano cyfrę na liczniku wskazującym dni jego niewoli.

„Przyjąłem tę wiadomość z ogromną radością i ulgą” – mówi prezes Stowarzyszenia Dariusz Bonisławski. „Andrzej to heroiczny człowiek, który cierpiał bez żadnego powodu. Patrzyliśmy na tę tragedię przez pryzmat prześladowań całej grupy, ale przede wszystkim jako na dramat konkretnego człowieka”.

Ostatnie lata to dla Polaków na Białorusi czas systematycznego rugowania języka polskiego z przestrzeni publicznej. Symbolem tych działań stała się nacjonalizacja i sprzedaż Szkoły Polskiej w Grodnie – nowoczesnej placówki wybudowanej ze środków państwa polskiego. 

Mimo to, prezes Bonisławski unika czarnowidztwa. Choć systemowe nauczanie polskości w ramach białoruskiej oświaty praktycznie przestało istnieć, polska tożsamość przetrwała w formach alternatywnych. Nauczanie odbywa się w formule kursowej oraz w szkołach sobotnio-niedzielnych. Główny ciężar edukacji spoczywa na Związku Polaków na Białorusi oraz mniejszych organizacjach lokalnych.

„Może to naiwność, ale mamy pewien optymizm, że sytuacja będzie ewoluowała w stronę odbudowy relacji sprzed kilku lat” – przyznaje Bonisławski, podkreślając, że Polacy na Białorusi są lojalnymi obywatelami tego państwa i po prostu chcą tam żyć, rozwijając swoją kulturę. 

Pomagać tak, by nie zaszkodzić

Wsparcie dla rodaków na Wschodzie wymaga dziś niezwykłej delikatności. Specjalizuje się w tym białostocki oddział Wspólnoty Polskiej, który prowadzi Ośrodek Pomocy Polakom z Białorusi. Pomoc trafia nie tylko do liderów takich jak Poczobut czy Angelika Borys, ale przede wszystkim do „bezimiennych” działaczy i ich rodzin. 

Strategia pomocy musi być jednak skrajnie roztropna. „Sytuacja międzynarodowa nie sprzyja dobrosąsiedzkim relacjom. Musimy działać tak, by pomóc, a nie zaszkodzić. Wiemy, jak wygląda sytuacja w Rosji, gdzie nasze Stowarzyszenie jest na liście organizacji zakazanych. Nie chcemy narażać tych, którzy z nami współpracują, na nieprzyjemności” – tłumaczy prezes. 

Pytany o to, czy uwolnienie Andrzeja Poczobuta przywróci temat Polonii białoruskiej na agendę międzynarodową, Dariusz Bonisławski pozostaje sceptyczny. W obliczu wojen na Ukrainie czy w Strefie Gazy, problemy mniejszości narodowej mogą wydać się światu mniej palące.

Tym większa odpowiedzialność spoczywa na Polsce. „Jako naród i instytucje państwowe nie możemy zawieść tych oczekiwań. Dla Polaków na Białorusi ojczyzna jest często jedyną nadzieją. Musimy o nich pamiętać i wspierać ich w każdy możliwy sposób” – podsumowuje prezes Wspólnoty Polskiej.

Zachęcamy do odsłuchania załączonego nagrania!

„Trwajcie w tym, w co wierzycie”. Andrzej Poczobut w lepszym stanie niż zakładano

30.04.2026 11:34
Lekarze oceniają stan Andrzeja Poczobuta na lepszy, niż on sam pierwotnie zakładał. Mówił o tym w krótkim nagraniu opublikowanym w mediach społecznościowych "Gazety Wyborczej". Polsko-białoruski działacz opozycyjny dodał, że warto pozostać wiernym swoim przekonaniom.

Cichanouska w Warszawie: wolność Poczobuta, paszporty dla emigrantów i śledztwo MTK przeciwko reżimowi Łukaszenki

01.05.2026 19:30
Uwolnienie Andrzeja Poczobuta, rozwiązania dla białoruskich emigrantów i formalne śledztwo Międzynarodowego Trybunału Karnego w sprawie zbrodni władz w Mińsku – to najważniejsze wydarzenia ostatniego roku, o których mówiła w Warszawie Swiatłana Cichanouska podczas V Konferencji Białorusinów i Białorusinek z całego świata.

Andrzej Poczobut odebrał Order Orła Białego oraz działalność Polaków w Uzbekistanie

04.05.2026 22:00
Dziś w audycji: Andrzej Poczobut odebrał od prezydenta Order Orła Białego - to najwyższe odznaczenie, które można otrzymać w Polsce. Zostało mu wręczone „w uznaniu znamienitych zasług w działalności na rzecz Polaków na Białorusi, w szczególności za walkę o prawa człowieka i niezłomną postawę w konfrontacji z przejawami odradzających się reżimów totalitarnych”. Państwo polskie chce aktywniej zachęcać rodaków do  powrotu z emigracji - zapowiedział prezydent Karol Nawrocki w Warszawie. W Pałacu Prezydenckim wręczono odznaczenia działaczom polonijnym i powołano Radę do Spraw Polonii i Polaków za Granicą. Ma ona pomóc w utrzymaniu więzi między Polakami w kraju i poza nim. W Dniu Polonii i Polaków za Granicą głównymi ulicami Wilna przeszła Parada Polskości. To coroczna manifestacja polskości w litewskiej stolicy. Polacy z Litwy uczcili też 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Gościem jest Olgana Nafikowa, członek Zarządu Stowarzyszenia „Polonia” w Taszkencie, o Polakach w Uzbekistanie i trudnej historii polskich rodzin. Zapraszamy!