Kolejny Polak w kosmosie! Józef Ignacy Kraszewski patronem planetoidy

W poniedziałek 28 września Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) obwieściła, że do grona patronów ciał niebieskich dołączył Polak. Planetoida, która do tej pory funkcjonowała pod nazwą 2008 JC6, otrzymała imię (424613) Kraszewski. To już trzeci polski akcent w kosmicznym nazewnictwie w 2026 roku.

Przed Józefem Ignacym Kraszewskim wiosną i latem tego roku swoje planetoidy otrzymała spora grupa naszych rodaków: badacze, popularyzatorzy nauki, duchowni. Na nieboskłonie nie brakuje także licznych polskich literatów - obiekt Kraszewski krąży wokół Słońca w zaszczytnym towarzystwie Adama Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza, Stanisława Lema, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej czy Olgi Tokarczuk.

Jak odkryto Kraszewskiego

Za odkryciem planetoidy w litewskim Obserwatorium Astronomicznym w Malatach (Moletai) w maju 2008 roku stoi dwóch badaczy: Kazimieras Černis (Kazimierz Czernis) i Justas Zdanavičius. To nie pierwszy taki sukces i nie pierwsza polska nazwa nadana kosmicznego obiektowi przez Černisa, który jest astronomem polsko-litewskiego pochodzenia.

Czytaj również:

• Pisarz, który zaglądał w przyszłość. 105. rocznica urodzin Stanisława Lema
• Mistrz-pejzażysta znad Wilii. Fotografie Józefa Czechowicza

Zgodnie z zasadami ustalonymi przez Working Group for Small Body Nomenclature - organizacja czuwająca nad procesem astronomicznego nazewnictwa, która działa przy Międzynarodowej Unii Astronomicznej - nazwę dla planetoidy ma prawo zaproponować jej odkrywca. Przed jej zatwierdzeniem (ważne, by nie miała też konotacji komercyjnych, politycznych i nie budziła kontrowersji) obowiązkowe jest jednak dokładne wyznaczenie orbity obiektu przez badaczy. Dopiero wówczas planetoida otrzymuje oficjalny numer i imię. Kraszewski czekał na to szesnaście lat.

Z Warszawy na nieboskłon

Nadanie imienia polskiego twórcy planetoidzie to dobra okazja, by przypomnieć jego sylwetkę i dokonania. Urodzony w Warszawie Józef Ignacy Kraszewski (1812-1887) był artystą o szerokim wachlarzu zainteresowań i dokonań. Pierwsze utwory literackie publikował już jako nastolatek podczas studiów na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim, gdzie zaangażował się też w działalność konspiracyjną. W kolejnych dekadach wielokrotnie zmieniał miejsce zamieszkania i dużo podróżował. Był społecznikiem i dziennikarzem, badaczem, bibliofilem i historykiem.

Znany przede wszystkich jako autor "Starej baśni", Kraszewski miał w swoim dorobku ponad dwieście (!) powieści, setki książek, dziesiątki artykułów naukowych, a także dzieła dedykowane dzieciom. Wiemy, że był też utalentowanym artystą-plastykiem – rysował i tworzył w technice akwareli oraz akwaforty. Poza planetoidą nr 424613 imię Polaka nosi jeszcze jedno miejsce "nie z tej ziemi": wąwóz w tatrzańskiej Dolinie Kościeliskiej, zwany Bramą Kraszewskiego.

***

IAR/PAP/Kamila Snopek