Nagroda Angelus 2026. Czeszka Kateřina Tučková triumfuje

Czeska pisarka Kateřina Tučková otrzymała w sobotę tegoroczną Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus za powieść "Bílá Voda". Autorką przekładu na język polski jest Julia Różewicz, założycielka Wydawnictwa Afera, w którym wyróżniona książka się ukazała.

Kateřina Tučková otrzymała Nagrodę Angelus za powieść "Bílá Voda" opowiadającą o losach internowanych czechosłowackich zakonnic

Foto: Libor Sojka/PAP/CTK

Siedemnaście lat czekaliśmy, by książka z Czech ponownie wyróżniona została Literacką Nagrodą Europy Środkowej Angelus. Jury postanowiło docenić monumentalną dwutomową powieść "Bílá Voda" Kateřiny Tučkovej.

Kateřina Tučková ceniona przez rodaków

Przed Tučkovą był Josef Škvorecký z "Przypadkami inżyniera ludzkich dusz", laureat Angelusa z 2009 roku. Od tamtego czasu książki naszych południowych sąsiadów były nominowane, Jaroslav Rudiš otrzymał nawet Nagrodę Czytelników, ale dopiero w tym roku udało się zdobyć ten najwyższy angelusowy laur. Wybór powieści "Bílá Voda" odebrać można jako gest zwrócenia uwagi na prozę bardziej klasyczną, wielowątkową, nie unikającą epickiego rozmachu i stawiające na złożone narracje. Autorka w unikalny sposób łączy cechy badaczki bazującej na źródłach historycznych oraz kreatorki barwnych postaci, wplatając snutą przez siebie opowieść w historię Czech i Moraw.

Kateřina Tučková (ur. 1980), z wykształcenia historyczka sztuki, jest obecnie jedną z najpoczytniejszych czeskich pisarek. Już za swoją debiutancką powieść "Wypędzenie Gerty Schnirch" (2009, wyd. polskie 2019) zdobyła Nagrodę Czytelników Magnesia Litera. Druga książka "Boginie z Žítkovej" (2012, wyd. polskie 2014) otrzymała wiele wyróżnień, m.in. Nagrodę Josefa Škvoreckiego, tytuł Czeski Bestseller 2012, Nagrodę Czytelników – Magnesia Litera, Nagrodę Czytelników – Česká Kniha. "Bílá Voda" w Czechach ukazała się w 2022 roku.

Wyboru dokonało jury w składzie: Andrej Chadanowicz (przewodniczący), Bernadetta Darska, Dobrawa Lisak, Jerzy Madejski, Paulina Małochleb, Tomasz Mizerkiewicz i Maciej Robert. Laureatka, poza statuetką, otrzymała wyróżnienie finansowe wynoszące 150 tys. zł.

Tłumaczka i wydawczyni w jednym

Wybór książki tłumaczonej sprawia, że tym samym autorka przekładu także staje się laureatką Angelusa. Dla Julii Różewicz to nagroda podwójna, gdyż jest ona także wydawczynią Tučkovej w Polsce, a w swojej oficynie – wrocławskiej Aferze, od lat popularyzuje literaturę naszych południowych sąsiadów. Warto tu wspomnieć, że Julia Różewicz kontynuuje rodzinne tradycje pracy w literaturze, jest ona bowiem wnuczką Tadeusza Różewicza, wybitnego poety, uhonorowanego innym literackim laurem, któremu także patronuje Angelus Silesius – Wrocławską Nagrodą Poetycką Silesius. Angelusowi za przekład towarzyszy wyróżnienie finansowe w wysokości 40 tys. złotych.

W tym roku – można powiedzieć, że wyjątkowo – jury było zgodne ze wskazaniami czytelników. Nagroda im. Natalii Gorbaniewskiej, przyznawana w internetowym plebiscycie, także powędrowała w ręce Tučkovej. Wyboru dokonali czytelnicy w głosowaniu internetowym.

– W tym roku oddano kilka tysięcy głosów. Nie będziemy ujawniać, kto był na którym miejscu, ale możemy zdradzić, że zwycięstwo Kateřiny Tučkovej było zdecydowane. Posługując się terminologią sportową powiem, że czeska pisarka finiszowała o kilka długości przed resztą stawki – tłumaczył Waldek Mazur z Wrocławskiego Domu Literatury.

Finałowa stawka 21. Nagrody Angelus

Nagroda Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej nie ma charakteru czysto finansowego, ale jej zdobywczyni zapraszana jest na rezydencję literacką do Wrocławia. Laureatka dziękując ze sceny osobom, które na nią zagłosowały przekazała to wyróżnienie ukraińskiej pisarce Julii Ilusze, nominowanej do Angelusa za książkę "Moje kobiety" (tłum. Katarzyna Fiszer, Wydawnictwo KEW). Wrocławscy czytelnicy mogą się więc spodziewać, że w 2027 pojawi się kolejna okazja, do spotkania z Julia Iluchą.

W tym roku jury wybierało finałową siódemkę spośród 157 książek, które zostały zakwalifikowane do nagrody. Oprócz powieści "Bílá Voda", w finale znalazły się: "Tańce nad miastem. Trzy opowieści" Uładzimiera Arłou (przeł. Bohdan Zadura), Państwowy Instytut Wydawniczy (Białoruś); "Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji" Joanny Czeczott, Wydawnictwo Czarne (Polska); "Ogrodnik i śmierć" Georgi Gospodinowa (przeł. Magdalena Pytlak), Wydawnictwo Literackie (Bułgaria); "Moje kobiety" Julii Iluchy (przeł. Katarzyna Fiszer), Wydawnictwo KEW (Ukraina); "Dzieci" Mileny Marković (przeł. Dorota Jovanka Ćirlić), Wydawnictwo Warstwy (Serbia); "Arabeski" Serhija Żadana (przeł. Michał Petryk), Wydawnictwo Czarne (Ukraina).

Nagroda została przyznana po raz 21. w sobotę wieczorem podczas gali w Impart Centrum we Wrocławiu. Wyróżnienie wręczył wiceprezydent Wrocławia Mateusz Żak.

***

materiały pras./PAP/pg