Nieodrobiona lekcja światła. Zapomniani fotografowie Kresów

Ostatnia aktualizacja: 02.03.2026 23:00
W tym roku mija 200 lat od wywołania najstarszej fotografii świata. To widok z okna w Le Gras Josepha Nicéphore'a Niépce'a. Aparaty fotograficzne szybko dotarły także do Lwowa, Wilna czy Kamieńca Podolskiego, ale historia fotografów na Kresach to ciągle nieodrobiona lekcja.
Kamieniec Podolski w obiektywie Michała Greima. Fotografia z 1885 roku.
Kamieniec Podolski w obiektywie Michała Greima. Fotografia z 1885 roku.Foto: Michał Greim/Polona

Wysłuchaj audycji "Rozmowy po zmroku" <<<

O historii Michała Grejma z Kamieńca Podolskiego, Wilhelma Russa z Drohobycza i Edmunda i Bolesławy Zdanowskich z Wilna opowiedział w audycji Tomasz Kuba Kozłowski z Warszawskiej Inicjatywy Kresowej.

Z Paryża do Wilna

Cały XIX wiek to czas funkcjonowania w realiach zaborów, co oznacza ograniczenia instytucjonalne i opóźnienia rozwojowe. A jednak nowinki techniczne docierały zaskakująco szybko. - Już w 1839 roku prasa wileńska pisała o wynalazku Daguerre’a. Wkrótce mieszkańcy Wilna mogli zobaczyć dagerotyp przywieziony z zagranicy i wystawiony przy ulicy Niemieckiej - mówił gość audycji w rozmowie z Małgorzatą Nieciecką-Mac.

Łowcy sylwetek na Świętojerskiej

Na początku fotografia to przede wszystkim rzemiosło. Fotografuje się w atelier, głównie portrety. Zanim fotograf z ciężkim sprzętem wyruszy w plener, miną lata. - W Wilnie pojawiają się wędrowni dagerotypiści, którzy nie mają jeszcze stałych zakładów. Latem 1843 roku prasa odnotowuje nazwisko Zieglera - siluetera, czyli rysownika sylwetek. Otworzył zakład w domu Szybakowskiego przy ulicy Świętojerskiej, niedaleko katedry. Portrety wykonywał od 8 rano do 5 po południu, a przykłady prac można było oglądać w sklepie przy ulicy Zamkowej - zaznaczył Tomasz Kozłowski.

- Informowano, że fotografowanie trwało zaledwie 15 sekund. W praktyce nie było to takie proste. Trzeba było utrzymać głowę zupełnie nieruchomo. Większość klientów miała z tym problem, więc stosowano specjalne urządzenie, kopfhalter, które stabilizowało głowę od tyłu - dodał.


***

Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku

Prowadzenie: Małgorzata Nieciecka-Mac

Data emisji: 2.03.2026

Godz. emisji: 22.30

Czytaj także

Jeden z najbardziej cenionych fotoreporterów europejskich. Chris Niedenthal w roli narratora

Ostatnia aktualizacja: 04.12.2024 10:00
Czekaliśmy na tę książkę kilka lat, Autobiografia "Właściwy moment. Pół wieku z aparatem" to kolekcja kanonicznych zdjęć i opowieści Chrisa Niedenthala. - Pół wieku z aparatem, to praktycznie całe moje życie. Przez te wszystkie lata robiłem zdjęcia - mówił autor w audycji "Rozmowy po zmroku".
rozwiń zwiń