X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

Oratorium – narodziny i rozkwit

Ostatnia aktualizacja: 11.03.2019 10:11
Pośród nowych form powstałych w dobie baroku istotne miejsce zajęło oratorium. Zapraszamy do wysłuchania kolejnej, poświęconej oratoriom właśnie, audycji "Między dźwiękami".
Audio
  • Początki oratorium i jego rozkwit (Między dźwiękami/Dwójka)
zdj. il.
zdj. il.Foto: MichaelGaida/Pixabay

Można powiedzieć, że oratorium stanowiło przeciwwagę dla opery – z ducha religijne, choć nie liturgiczne, podczas gdy opera wyrastała z antycznego dramatu i wątków mitologicznych. O początkach tej formy mówić można dopiero gdzieś po roku 1630, zaś miejscem jej narodzin był Rzym, gdzie koncentrowało się wiele z przedsięwzięć artystycznych kontrreformacji.

Początki były skromne: w domu modlitwy (czyli oratorium) przy kościele S. Girolamo della Carita, założonego przez "Apostoła Rzymu" (potem świętego) Filipa Neri, odbywały się spotkania i rozważania nad Pismem Świętym, dysputy o sztuce i historii Kościoła, a także koncerty, na których śpiewane były laudy. Te proste pieśni nabożne, przeniknięte głęboką ekspresję, dały początek nowej formie. Nosiła początkowo nazwę dialog lub historia, opierała się na wątkach ze Starego i Nowego Testamentu, z czasem doszły opowieści o męczennikach i świętych.

Pierwsze oratoria pisane były po łacinie, później zaczął dominować język włoski jako powszechnie zrozumiały. W librettach proza przechodziła w rymowane wersety, obok swobodnych komentarzy występowały cytaty z Biblii. Oratoria zajmowały istotne miejsce w Wielkim Poście, kiedy nie wolno było wystawiać oper. Poza tym poruszane tam wątki zawierały zwykle jakieś umoralniające przesłanie, bardzo stosowne w Wielkim Poście, kiedy to wierni przygotowywali się na cud Zmartwychwstania.

Szczególnymi propagatorami nowej formy byli jezuici, świadomi silnego emocjonalnego działania muzyki. Z kręgu jezuickiego pochodzą pierwsze znakomite wzorce tej formy – to dzieła Giacomo Carissimiego, wieloletniego kapelmistrza Collegium Germanicum, gdzie kształcili się przyszli misjonarze. "Wielki retor" jak go nazywano, ustalił pierwsze normy struktury oratorium: partia Historicusa, narratora opowiadającego o wydarzeniach biblijnych, kwestie bohaterów (nierzadko mających już własną charakterystykę muzyczną), czyli recytatywy i arie, a wreszcie – chóry, często okazałe, liczące do 12 głosów. Miały one ważną rolę dramatyczną, ale także przynosiły ocenę moralną postępowania bohaterów. Następne generacje twórców oratorium rezygnowały z partii Narratora, rozbudowując solowe recytatywy i (zwłaszcza) arie, rezygnując także z chórów. W ten sposób oratorium dostało się pod dominujący wpływ opery – właściwie odróżniały je tylko wątki o inspiracji religijnej. Czasami – jak w przypadku Alessandra Stradelli i jego oratorium S. Giovanni Battista – otrzymujemy wspaniałe, pełne scenicznego rozmachu i temperamentu dzieło, o wyrazistych sylwetkach bohaterów. Kiedy indziej oratoria zadowalają się wątłą akcją, gdzie rozważania teologiczne i postaci alegoryczne stają się pretekstem do pisania efektownych arii z wirtuozowską koloraturą i brawurową partią orkiestry.

Stolicą oratorium nadal pozostaje Rzym - Wieczne Miasto, gdzie zwłaszcza w pierwszej dekadzie XVIII wieku rozbrzmiewa wiele wybitnych dzieł, m.in. Alessandra Scarlattiego. Niewiele w nich pozostało ze szlachetnej idei Carissimiego i jego głęboko humanistycznego przesłania. Najbardziej świadomym kontynuatorem jego stylu był – paradoksalnie – jego niezwykle utalentowany francuski uczeń: M.A. Charpentier, piszący swoje „historie” dla jezuitów w Paryżu. W jego muzyce odnajdziemy oczywiście wiele elementów francuskich, choćby wspaniałe kontrapunktyczne chóry czy barwna kolorystyka orkiestrowa. Jednak oratorium nie przyjęło się we Francji w czasie "wielkiego wieku". Apogeum ta forma osiągnęła dopiero w latach 40. XVIII w. w angielskim oratorium J.F. Haendla, ale to już zupełnie inna historia.

***

Tytuł audycji: Między dźwiękami 

Prowadziły: Ewa Obniska i Magdalena Łoś

Data emisji: 10.03.2018

Godzina emisji: 21.00

Zobacz więcej na temat: barok chrześcijaństwo MUZYKA
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Idea koncertowania w muzyce Zachodu. Początki i apogeum

Ostatnia aktualizacja: 27.01.2019 16:54
W audycji "Między dźwiękami" prześledziliśmy tę drogę, słuchając znakomitych interpretacji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Muzyczne obrazy "Jerozolimy wyzwolonej"

Ostatnia aktualizacja: 25.02.2019 14:45
W audycji "Między dźwiękami" przyglądaliśmy się, jak genialne dzieło Torquata Tassa inspirowało muzyków różnych epok.
rozwiń zwiń