Stanisław Wyżykowski (1927-2026) był jedną z najbardziej znanych muzykanckich osobowości na Podkarpaciu. Uznawany za prekursora odrodzenia liry korbowej w Polsce, pierwsze liry zaczął budować w latach 60. XX wieku.
Pochodził z wielodzietnej (miał czterech braci i sześć sióstr), utalentowanej muzycznie rodziny. Każde z rodzeństwa grało i śpiewało. Ojciec Stanisława miał rozliczne talenty: był rolnikiem, stolarzem, lutnikiem, wszechstronnym muzykiem, introligatorem.
Młody Wyżykowski uczył się gry, podkradając skrzypce swojemu ojcu. Po II wojnie światowej zapisał się na kurs gry na tym instrumencie. Był zdolny – cztery lata ukończył w dwa. Przez całe życie towarzyszyła mu miłość do instrumentów i pracy w drewnie, pracował jako stolarz, następnie zajął się lutnictwem.
Będąc jeszcze młodym chłopakiem, przysłuchiwał się dyskusji o lirze kupionej „za pół miarki pszenicy”. Od tego czasu Stanisław nie spał po nocach, oczami wyobraźni rozrysowując model liry korbowej na suficie. Pierwsze liry zrobił na wyczucie. Swoją wiedzę rozwinął… podczas seansu kina objazdowego!
- Pokazywali francuską komedię, gdzie dwóch gości w smokingach grało na lirach i prowadziło korowód do kościoła. Usłyszałem ten ton, zastanawiałem się, jakie tam jest strojenie. Zwróciłem uwagę, jak im ręce chodzą. Z tego filmu dowiedziałem się, jakie dać struny i menzurę.
Jak wspominał w jednej z audycji RCKL nestor lirników, pierwszą lirę zbudował w 1967 roku w Krośnie. - Zacząłem pracować w hucie, gdzie zakładano kapelę ludową. Poprosili mnie, żebym zrobił taką lirę. Od tego momentu wszystko się zaczęło.
21 maja 2017 w sanockim skansenie otworzono Pracownię Lutniczą Stanisława Wyżykowskiego. W ten sposób uczczono 50. rocznicę pierwszej rekonstrukcji liry korbowej w Polsce. W roku 2023 Stanisław Wyżykowski został uhonorowany Nagrodą im. Oskara Kolberga.
Stanisław Wyżykowski odszedł 14 lipca 2026 r. Wiadomość o jego śmierci przekazał wieloletni uczeń Stanisław Nogaj.
***
Tytuł audycji: Źródła
Poprowadzi: Magdalena Tejchma
Data emisji: 16.07.2026
Godzina emisji: 12.00
mg / Nagroda Kolberga
