Polak z Mikronezji. Kim był Jan Stanisław Kubary?

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2026 15:09
Jeden z największych badaczy Mikronezji i najbardziej interesujących polskich podróżników. Zmuszony do opuszczenia kraju po powstaniu styczniowym, został zatrudniony przez niemieckie Muzeum Godeffroya, na którego zlecenie poszukiwał eksponatów etnograficznych i przyrodniczych. Bohaterem audycji będzie Jan Stanisław Kubary (1846-1896). 
Jan Stanisław Kubary - etnograf, przyrodnik, kartograf, podróżnik, zawodowy kolekcjoner muzealny, badacz kultur, języków i przyrody wysp Pacyfiku - zmarł 9 listopada 1896 r.
Jan Stanisław Kubary - etnograf, przyrodnik, kartograf, podróżnik, zawodowy kolekcjoner muzealny, badacz kultur, języków i przyrody wysp Pacyfiku - zmarł 9 listopada 1896 r.Foto: zbiory A. Posern-Zielińskiego

Niemal ćwierć wieku spędził na wyspach Pacyfiku: był na Samoa, Tonga, Fidżi i Yap, mieszkał wśród tubylców na Karolinach, Wyspach Marshalla i Palau. Dotarł również do Nowej Zelandii, w Australii otrzymał obywatelstwo, na Nowej Gwinei pracował na plantacji, a w Japonii ubiegał się o posadę kustosza muzeum. Jego naturalny talent do języków i zrozumienie dla kolonizowanych ludów zjednywały mu wodzów i wyspiarzy, a niezwykła zdolność do obserwacji sprawiła, iż jego relacje są często jedynym świadectwem tego, jak wyglądało życie mieszkańców Oceanii przed pojawieniem się białych.

W czasie swych wypraw wielokrotnie odwiedzał tajemnicze kamienne miasto Nan Madol na Ponape i jako pierwszy wykonał jego fotografie i szczegółową mapę, która służyła badaczom przez dekady. Mimo przeciwności losu i ciągłych kłopotów finansowych pozostawił bogatą spuściznę literacką: korespondencję słaną do polskiej prasy, artykuły naukowe pisane dla polskich i niemieckich czasopism, obszerne monografie, a także listy i notatki.

O Janie Stanisławie Kubarym w 180. rocznicę jego urodzin i 130. rocznicę śmierci porozmawiamy w audycji z prof. Damianem Leszczyńskim.

***

Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą

Prowadzenie: Michał Nowak

Data emisji: 10.11.2026

Godz. emisji: 19.10

pg

Czytaj także

Polak z Ponape, czyli Jan Kubary

Ostatnia aktualizacja: 22.06.2025 14:00
Ostatnim bohaterem "Rozbitków Pacyfiku" był Jan Stanisław Kubary - odkrywca wielu gatunków ptaków i roślin oraz autor licznych prac o języku i kulturze ludów zamieszkujących wyspy Oceanu Spokojnego.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Dzienniki Jamesa Cooka. Spotkanie dwóch światów z perspektywy XXI wieku

Ostatnia aktualizacja: 16.08.2026 21:00
Czy można zobaczyć świat bez własnych uprzedzeń? Czy podróżnik naprawdę odkrywa nowe lądy, czy raczej własny sposób patrzenia? Pierwszy rejs Jamesa Cooka dookoła świata wpłynął na geografię, historię i politykę. Pozostawił także niezwykły dokument literacki i filozoficzny- dzienniki, które po ponad 250 latach ukazują się w polskim przekładzie jako "Podróż dookoła świata na Endeavour. 1768-1771".
rozwiń zwiń