Posłuchaj rozmowy w audycji "Letni Festiwal Muzyczny"<<<
Zanim napisał "Świętoszka" i "Skąpca", zanim stał się symbolem francuskiego teatru, Molier przez dwanaście lat przemierzał prowincjonalną Francję jako aktor wędrownej trupy. - Droga Moliera do sławy nie była łatwa i dlatego świetnie nadaje się na scenariusz filmu czy powieści. Pochodził ze środowiska mieszczańskiego. Urodził się w samym sercu Paryża. Jego ojciec prowadził sklep z tkaninami i posiadał tytuł królewskiego tapicera. Rodzina matki również wywodziła się z mieszczaństwa, a dziadek zajmował się handlem instrumentami muzycznymi - mówił gość Dwójki.
- Ojciec widział w nim następcę w interesach i przekazał mu nawet urząd królewskiego tapicera, który miał otworzyć synowi drogę do kariery dworskiej. Wiadomo jednak, że dziadek ze strony matki już od dzieciństwa zabierał wnuka do teatru. To prawdopodobnie właśnie on rozbudził w nim fascynację sztuką sceniczną. W 1643 roku Molier wraz z grupą współpracowników, wśród których znaleźli się członkowie rodziny Béjartów, założył Illustre Théâtre. Sama nazwa zdradzała wielkie ambicje twórców. Niestety rzeczywistość szybko je zweryfikowała. Przedsięwzięcie zakończyło się niepowodzeniem, a Molier popadł w długi. Te doprowadziły go nawet do więzienia. Uwolniono go dopiero dzięki pomocy ojca - dodał Patryk Kencki.
Wędrowny aktor, przyszły klasyk
Talent Moliera ujawniał się stopniowo. Choć dołączył do już istniejącego zespołu, z czasem zaczął odgrywać w nim coraz ważniejszą rolę, aż przejął faktyczne przywództwo. Okres podróży trwał aż dwanaście lat, a więc znaczną część jego życia.
- Warunki, w jakich funkcjonowali wędrowni aktorzy, są dziś trudne do wyobrażenia. Dotyczy to zarówno miejsc występów, jak i noclegów czy relacji z lokalnymi władzami, od których często zależała zgoda na organizację przedstawień. Jednocześnie była to znakomita szkoła teatru. Prowincja dostarczała wielu barwnych postaci, komicznych sytuacji i obserwacji ludzkich zachowań. Molier poznawał naturę ludzką od strony surowej, nieupiększonej, co później okazało się niezwykle cenne dla jego twórczości - zaznaczył rozmówca Moniki Pilch.
Czytaj także:
Montpellier czasów Moliera
W 1653 roku trupa uzyskała patronat księcia Armanda de Conti, jako jego zespół dotarła do Montpellier. Współcześnie miasto to bardzo różni się od miasta, które oglądał Molier. Większość najbardziej reprezentacyjnych budowli powstała dopiero pod koniec XVII lub w XVIII wieku. Było wówczas zdecydowanie mniejsze, miało bardziej średniowieczny charakter.
- Pierwszy pobyt był zapewne związany z występami zespołu. Wiemy, że w tym samym czasie książę de Conti przebywał w Montpellier, aby przewodniczyć obradom Stanów Langwedocji. Co ciekawe, o obecności Moliera dowiadujemy się nie z dokumentów teatralnych, lecz z ksiąg metrykalnych. Jeden z jego kolegów, Jean Dijardin, doczekał się wówczas syna – Jeana-Baptiste’a Dijardina. Chrzest odbył się 6 stycznia 1654 roku, a Molier został ojcem chrzestnym dziecka - mówił Patryk Kencki.
Druga wizyta, która odbyła się podczas karnawału 1655 roku, była już wyraźnie związana z działalnością teatralną. - Jest ona szczególnie interesująca, ponieważ zachowało się libretto baletu wystawionego wówczas w Montpellier. Był to Ballet des Incompatibles, czyli "Balet niezgodnych". Tytuł trudno przełożyć dosłownie, dlatego określenie "balet przeciwieństw" lepiej oddaje jego sens - dodał badacz.
Gorzka legenda młodego Moliera
Patryk Kencki podkreślił, że fascynujące jest samo zjawisko teatralnej tułaczki. Wędrówki Moliera po Montpellier i wielu innych francuskich miastach niezmiennie pobudzają wyobraźnię. - Widzimy młodego aktora, który zmaga się z przeciwnościami losu, podróżuje po prowincji, szuka swojej szansy i stopniowo buduje pozycję, która uczyni go najsłynniejszym komediopisarzem Francji - powiedział.
- To opowieść o determinacji, ambicji i nieustannym mierzeniu się ze światem. Jest w niej coś z gorzkiej legendy artysty próbującego odnaleźć własne miejsce. Być może właśnie dlatego historia Moliera pozostaje tak atrakcyjna dla kolejnych pokoleń twórców i odbiorców - dodaj gość Dwójki.
***
Przygotowanie: Monika Pilch
Gość: prof. Patryk Kencki (historyk teatru i dramatu)
Data emisji: 15.07.2026
Godzina emisji: 21.00
Materiał wyemitowano w audycji "Letni Festiwal Muzyczny".
