Historia

Stanisław Lorentz - ratował skarby narodowe

Ostatnia aktualizacja: 15.03.2017 06:08
- W czasie okupacji Muzeum Narodowe było tajnym ośrodkiem opieki nad kulturą - wspominał prof. Stanisław Lorentz na antenie Polskiego Radia. Pod nosem władz okupacyjnych udało mu się ratować bezcenne skarby i dokumentować niemiecką grabież. Po wojnie był jednym z inicjatorów odbudowy Zamku Królewskiego.
Audio
  • 15'20
    Audycja Leszka Tymińskiego i Mieczysława Smugarzewskiego z cyklu "Wita was Polska" - rozmowa z prof. Stanisławem Lorentzem. (PR, 28.04.1978)
  • 33'00
    Rozmowa Katarzyny Żebrowskiej z prof. Stanisławem Lorentzem. (PR, 14.07.1980)
  • 29'24
    Audycja Elżbiety Kollat z cyklu "Portrety" poświęcona życiu i działalności prof. Stanisława Lorentza. (PR, 4.05.1991)
Stanisław Lorentz, fot. Władysław Miernicki, źr. NAC
Stanisław Lorentz, fot. Władysław Miernicki, źr. NAC

15 marca 1991 zmarł prof. Stanisław Lorentz, muzeolog i historyk sztuki, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie, ekspert UNESCO w sprawach odnowy zabytków.

Pracy w Muzeum Narodowym w Warszawie poświęcił niemal pół wieku. Został jego dyrektorem w 1936 roku. To on, u boku prezydentów Ignacego Mościckiego i Stefana Starzyńskiego otwierał nowy gmach instytucji, znajdujący się przy Alejach Jerozolimskich.  

Podczas okupacji niemieckiej przeprowadził batalię w celu ratowania dóbr kultury polskiej i warszawskich zabytków.

- Gdy 17 września 1939 w Zamek Królewski uderzyły pierwsze pociski, grupa pracowników Muzeum Narodowego z prof. Lorentzem na czele z narażeniem życia przenosiła dzieła sztuki z płonącego budynku do podziemi muzeum – mówił Stanisław Jankowski "Agaton" w audycji Elżbiety Kollat z cyklu "Protrety".

W czasie okupacji pełnił funkcję Komisarza Ochrony Dóbr Kultury. W strukturach Delegatury Rządu na Kraj piastował stanowisko odpowiadające rangą wiceministrowi kultury, zajmował się prowadzeniem dokumentacji niemieckich rabunków i opisywaniem zniszczeń. Posłuchaj wspomnień prof. Stanisława Lorentza na temat konspiracyjnych działań mających na celu ratowanie polskiej kultury pod okupacją.

- Warszawa była jedynym miejscem na świecie, gdzie równocześnie z metodycznym niszczeniem miasta przez Niemców, Polacy prowadzili akcję ratowania najcenniejszych elementów kultury, inwentaryzację zniszczeń, przygotowywanie materiałów do powojennej rewindykacji i planów odbudowy. Jednym z organizatorów i filarów tej urbanistyki nadziei, był właśnie prof. Stanisław Lorentz – mówił "Agaton".

Po upadku Powstania Warszawskiego wynegocjował z Niemcami możliwość ewakuacji części szczególnie istotnych dla dziedzictwa kultury światowej przedmiotów ze zrujnowanej stolicy. Rozpoczęte jesienią 1944 roku działania przeszły do historii jako "Akcja pruszkowska".

Po wojnie Stanisław Lorentz powrócił na stanowisko dyrektora Muzeum Narodowego. Był jednym z inicjatorów odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie. Posłuchaj wspomnień współpracowników i znajomych profesora na temat tej inicjatywy.

Kierował katedrą Historii Sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, był wieloletnim członkiem Towarzystwa Przyjaciół Warszawy. Odwołano go ze stanowiska dyrektora Muzeum Narodowego, wraz z dwoma wicedyrektorami w 1982 roku, w czasie stanu wojennego.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Karol Estreicher - ocalił polskie skarby przed Niemcami

Ostatnia aktualizacja: 04.03.2017 06:03
Od chwili wkroczenia wojsk niemieckich na ziemie polskie Karol Estreicher rozpoczął dzieło ratowania skarbów naszej kultury, w tym ołtarza Mariackiego, ukrytego przez okupanta w Norymberdze oraz arrasów wawelskich.
rozwiń zwiń