W mundurkach czy bez? O wolności wyglądu w szkołach

Do debaty publicznej wraca temat wolności wyglądu uczniów - ubioru, fryzur, makijażu i prawa do wyrażania siebie w szkole. MEN zapowiada zmiany, a organizacje uczniowskie wskazują, że obecne praktyki mogą naruszać godność młodych ludzi. Projekt, przedstawiony już w wakacje.

Czy mundurki to ograniczenie wolności uczniów, którzy chcą wyrażać siebie, czy zrównanie szans?

Foto: Shutterstock.com

W wielu szkołach regulaminy lub "niepisane zasady" prowadzą do oceniania uczniów nie za wiedzę, lecz za to, jak wyglądają. To rodzi pytanie, gdzie kończy się porządek szkolny, a zaczyna prawo do wolności osobistej. Prawa dziecka, zapisane w Konstytucji RP, obejmują również prawo do godności i tożsamości. MEN, po uwagach organizacji prouczniowskich, wprowadziło poprawki wzmacniające ochronę praw uczniów. Dziś nauczyciele obawiają się chaosu, uczniowie - braku jasnych zasad. Wolność ubioru nie oznacza braku reguł, lecz rozsądne i proporcjonalne podejście. 

Posłuchaj nagrania pierwszej części rozmowy z audycji "Pogadajmy!"

- To bardzo wielowątkowa sprawa, bo są szkoły, w których mundurki są obowiązkowe i wpisane w statut, więc w tych przypadkach nic się nie zmieni. Każdy jednak chce wyrażać się we własny, indywidualny sposób i moim zdaniem nie powinno się tego ograniczać - podkreślał Paweł Mrozek z Akcji uczniowskiej. - Oczywiście istnieją problemy z przemocą rówieśniczą, ale nie możemy przecież rozwiązywać jednego problemu innym - zaznaczał. 

Posłuchaj nagrania drugiej części rozmowy z audycji "Pogadajmy!"

Jak podkreślał zaś Radosław Potrac, nauczyciel i harcerz, mundurki to temat zastępczy. - Zastanawiamy się wciąż nad tym, co jest naprawdę istotne, mianowicie: jak powinna wyglądać szkoła przyszłości w Polsce generalnie. Dlatego takie rzeczy, jak prace domowe czy mundurki to tylko elementy tego zagadnienia - podkreślał gość Czwórki. - Mówimy o wolności wyglądu, wyrażania siebie, ale kiedy nasze dzieci idą do szkoły na przykład w Wielkiej Brytanii to nikogo nie dziwi, że dostają uniform czy mundurek.

Zobacz także:

• Młodzieżowe Słowo Roku. "Trzeba uważać, bo łatwo o poczucie żenady"
• The Future Report. Jak nastolatki spędzają czas w internecie?

Jak zaznaczał, w harcerstwie mundur to forma bardzo czytelna, dzięki której wiemy, z kim rozmawiamy. - Widać na nim, jakie masz sprawności i na jakim poziomie jesteś. Jeśli założysz mundur ma różnic związanych z pochodzeniem czy statusem społecznym, widać tylko twoje osiągnięcia, czyli to, co naprawdę jest ważne - tłumaczył Radosław Potrac. - Ważne, że mundur nie musi być całościowy, to może być element: przypinka, emblemat, czy marynarka. Cokolwiek, co świadczy o tym, że uczeń jest częścią danej społeczności. Jednak tego unifikacja ubioru nie powinna być związana np. z farbowaniem włosów, pozostawmy sobie przestrzeń do rozmowy z młodym człowiekiem. 

Zobacz także:

• Internet dzieci: raport o zagrożeniach i odpowiedzialności social mediów
• Jak jest z edukacją muzyczną w Polsce? O tym Kinga Bubel

Jak zaznaczali słuchacze Czwórki kwestia mundurków - ich obecności, albo ich braku - to rzeczywiście problem, przynajmniej w niektórych placówkach. - Jest naturalnie grupa uczniów, która ubiera się nieodpowiednio, ale chyba we wszystkich innych przypadkach ważne są kompromisy - podkreślał jeden z słuchaczy Czwórki. - To powinna być decyzja zależna od szkoły i jej kierownictwa, a także uczniów i rodziców. Rodzice to także przecież część szkolnej społeczności i o tym należy pamiętać - zaznaczał gość Kuby Jamrozka. Jak podkreślał, w polskiej szkole jest wiele nierozwiązanych problemów. - Ten problem jest kroplą w morzu potrzeb. Szkoda, że wprowadzanie zmian na tym gruncie trwa aż tyle czasu - mówił Paweł Mrozek. Zaś jak zaznaczał, warto o 

***

Tytuł audycji: "Pogadajmy!" 

Prowadzi: Jakub Jamrozek

Gość: Paweł Mrozek (przedstawiciel Akcji Uczniowskiej), Radosław Potrac (nauczyciel historii, wychowania do życia w rodzinie, Nauczyciel Roku 2023, prezes Towarzystwa Przyjaciół Warszawy, od wielu lat harcerz) 

Data emisji: 12.01.2026

Godzina: 16.12